Kees de Vries

In het interview met Ed Nijpels als kersverse bestuursvoorzitter van het ABP in de Telegraaf van 26 september 2009 is te lezen dat wij ons de afgelopen periode nodeloos ongerust hebben gemaakt over ons pensioen. De uitbetalingen van de pensioenen zijn geen moment in gevaar geweest en zouden dat de komende jaren ook niet zijn gekomen.

Deze onrust had volgens Nijpels alles te maken met de paniekerige discussie rondom de dekkingsgraad, die inmiddels al meer is dan de gemiddelde 103% van alle pensioenfondsen. Hoeveel dat dan is wil hij nu echter niet kwijt. Maar waarom eigenlijk niet? Echt goed nieuws als een dekkingsgraad van 110 of hoger kan het dus niet zijn, want dat houd je niet stil.

Wel zegt Nijpels te streven naar het t.b.v. de dekkingsgraad toepassen van een voortschrijdend gemiddelde van de rente over de afgelopen zeven jaar. In één adem weet hij ons te melden dat de beleggingsexperts van het ABP/APG tot de beste ter wereld behoren. Daarom zit het ABP volgens hem dan ook niet te wachten op de zoveelste beleggingsexpert in de vorm van een nieuwe bestuursvoorzitter; kwaliteiten als behoorlijke bestuurder en goed ingevoerd zijn in Den Haag, daar gaat het tenslotte om.

En dan het diepgaande onderzoek door DNB op deskundigheid en betrouwbaarheid, dat moeten wij zeker ook niet onderschatten! Ook valt dan nog de term reparatie van koopkrachtverlies (indexatie) waarbij gerefereerd wordt aan zo’n (voor gepensioneerden onvolledige) herstelactie in 2007.

Kortom: veel geruststellende woorden.

Het is dan toch verbazingwekkend om te lezen hoe diverse onafhankelijke deskundigen van het blad FEM Business zo compleet de weg kwijt zouden kunnen zijn als je na het interview kennis neemt van hun artikelen m.b.t. het ABP/APG en Ed Nijpels in aflevering nr. 34 d.d. 22-08-’09. Of misschien toch niet helemaal?

Om dan maar eens met het onderzoek van DNB te beginnen. Als toezichthouder moest DNB de benoeming goedkeuren, zij kijken hierbij naar relevante ervaring. Bij Nijpels bestaat dat vooral uit politieke ervaring en het bijbehorende Haagse netwerk. Het is dan ook begrijpelijk dat dit onderzoek door Nijpels als “diepgravend” is ervaren, want hoe diep je ook graaft, men zal niets vinden van enige financiële expertise of van ervaring in het bedrijfsleven!

Dan het resultaat van de “beste beleggingsexperts ter wereld” van het APG. Afgelopen februari bedroeg de dekkingsgraad van het ABP 83% terwijl tegelijkertijd veel ondernemingspensioenfondsen die in dezelfde omgeving als het ABP opereren nauwelijks last hadden en hebben van de crisis. Bovendien is de geruststellende mededeling van de nieuwe bestuursvoorzitter omtrent de huidige dekkingsgraad nog wel met een korreltje zout te nemen. Het herstel is immers uiterst kwetsbaar en is louter te danken aan de stijging van de aandelenbeurs in de afgelopen periode, m.a.w. de ABP-pensioengerechtigden zijn overgeleverd aan de turbulentie en grillen van de beurs.

Wat is het n.l. het geval? Zoals bekend verhoogt een dalende rente de verplichtingen van een pensioenfonds, n.l. 1% lagere rente komt overeen met een 15% lagere dekkingsgraad. Daarom hebben, volgens de deskundigen van FEM Business, naast het pensioenfonds van de Rabobank nog ruim 25 anderen fondsen dat renterisico in de afgelopen periode snel en succesvol afgedekt. Dit in tegenstelling tot het ABP/APG dat er, volgens het jaarverslag over 2008, bewust voor kiest om dat niet of nauwelijks te doen daar “het geheel afdekken van het nominale risico ongewenst is”. In een rapport van april 2009 van het, hoog gekwalificeerde, risk- en assetmanagement onderzoekscentrum EDHEC wordt dan ook gesteld dat het ABP/APG hierdoor een veel te hoog renterisico loopt.

Je zou dan ook verwachten dat de “bovenbazen” van het ABP/APG gelet op het treurige resultaat een deemoedige en/of berouwvolle houding ten toon zouden spreiden, het boetekleed misstaat tenslotte niemand! Het tegendeel is echter het geval. De tv-optredens van resp. Elco Brinkman (voormalig bestuursvoorzitter ABP en thans voorzitter van de Raad van Commissarissen van APG), Dick Sluimers (bestuursvoorzitter APG) en Xander den Uyl (vice-voorzitter ABP) in de afgelopen periode getuigden van het tegendeel. Zij stelden eenstemmig dat het allemaal door de huidige financiële crisis kwam en dat ze het onder de gegeven de omstandigheden eigenlijk wel erg goed deden. Het is daarom niet verwonderlijk dat door de deskundigen van FEM Business in dit kader de term Zonnekoningen wordt gebezigd.

Tekortschietend risicomanagement, het niet of nauwelijks aanspreekbaar zijn daarop in combinatie met minimale financiële ervaring heeft als resultaat een falend ABP-bestuur. Zo wordt er dus omgegaan met het uitgestelde loon van pensioengerechtigden, om nog maar niet te spreken over het door de overheid indertijd in het vooruitzicht gestelde “waardevaste” pensioen!

De ultieme doelstelling van het ABP is (zou dat althans moeten zijn) de belangenbehartiging van premiebetalers en gepensioneerden, anders gezegd: het nakomen van verplichtingen en het streven naar maximale indexatie. Hierbij past, volgens de deskundigen van FEM Business, niet het streven naar een zo hoog mogelijk rendement wat nu de praktijk is, maar het behoud van een goede dekkingsgraad!

Maar ja, wat wil je als jarenlang de pensioenpremies te laag worden vastgesteld omdat zoiets gunstig uitwerkt op de koopkracht van de werknemers en het lagere loonkosten voor de werkgevers oplevert. Dit is het resultaat van “de evenwichtige belangenafweging” tussen werkenden en pensioengerechtigden door de vakbondsvertegenwoordigers in het bestuur. Om nog maar niet te spreken over de indertijd ten onrechte niet door de overheid teruggestorte 15 miljard euro in de kas van het ABP ten tijde van de privatisering daarvan.

Dan de door Ed Nijpels genoemde indexering en de “herstelactie” in 2007. Het is te hopen dat een toekomstige herstelactie een herstel in de zuivere betekenis van het woord gaat inhouden, want bij de laatstgenoemde actie is over de periode 2001-2007 een indexatie van 4,87% van een jaarpensioen tot op heden nog niet uitbetaald. En dat telt aardig op bij een modaal pensioentje.

Met zijn streven om te willen gaan werken met een voorschrijdend rentegemiddelde over de afgelopen zeven jaar geeft Nijpels er wel blijk te van te kunnen luisteren naar de belangenvertegenwoordigers van pensioengerechtigden zoals de NBP. Bij de indertijd aanzwellende perscommentaren op de toen sterk dalende dekkingsgraden was de NBP één van de eersten die een dergelijk voorstel al in een perscommuniqué heeft kenbaar gemaakt.

Samenvattend kan gesteld worden dat, gelet op zijn uitlatingen de, aangekondigde, inwerkperiode van de nieuwe bestuursvoorzitter nog moet beginnen. Een snelcursus ABP-geschiedenis in nauwe samenhang met de maatschappelijke omgeving lijkt hier zeker niet overbodig. Het is misschien daarom ook maar gelukkig dat de nieuwe bestuursvoorzitter geen stemrecht heeft.

Het moge duidelijk zijn dat een krachtige bestuursvoorzitter met de nodige kennis van zaken bij het ABP nu meer dan ooit noodzakelijk is. En niet alleen om even naar Den Haag te bellen teneinde een greep in de kas dan wel het “verplicht “ investeren door het ABP in nationale kampioenen te voorkomen (John Schaberg, NRC 01-08-’09). Maar wel om het ABP op een verantwoorde manier door de huidige crisis heen te loodsen en tegelijkertijd te werken aan herstel van vertrouwen in een Instituut als het ABP met ruim 2,7 miljoen deelnemers, een beheerd vermogen van 210,5 miljard euro (2007) en nu ca. 181 miljard euro. Voorwaar een grote verantwoordelijkheid!

Een waardevast pensioen voor iedereen is nog ver uit zicht en zit er, naar het zich laat aanzien, voor de komende vijf jaar zelfs helemaal niet in! De geruststellende woorden van de nieuwbakken bestuursvoorzitter doen dan ook vooral denken aan de fameuze uitspraak van Colijn in 1936 toen de wereld in brand vloog: gaat u maar rustig slapen. Maar gelukkig is de NBP klaarwakker en laat zich niet in slaap sussen, zelfs niet door de inhoudsloze pr-praat van Ed Nijpels.

Kees de Vries

Labels: ABP, Nijpels| Weblog |

Dit bericht is geplaatst op woensdag 30 september 2009.