Kees de Lange
Door vakbonden en werkgevers is onlangs een zogenaamd pensioenakkoord gesloten dat het veelgeprezen pensioenstelsel dat we in Nederland kennen definitief naar de schroothoop verwijst. Voor jongeren, ouderen en gepensioneerden is sprake van een desastreuze ontwikkeling. Dit akkoord kan niet anders gezien worden dan als schandelijk machtsmisbruik van de sociale partners, en betekent in feite het einde van zowel ons pensioenstelsel zoals we het tot nu toe kenden, als ook van het breed gesteunde poldermodel.
Waar gaat het om? Het FNV onder Agnes Jongerius en de VNO-NCW onder Bernard Wientjes hebben een akkoord gesloten dat bestaat uit twee delen. Onze zelfbenoemde koningin van de minderbedeelden en de schaamteloze lobbyist voor deelbelangen van werkgevers zijn het eens geworden, met geen ander doel dan hun afkalvende positie in polderend Nederland nog enige tijd op krampachtige wijze veilig te stellen. Allereerst doet men voorstellen over de AOW-leeftijd die in hun visie verhoogd moet worden, en in het verlengde daarvan ook over de aanvullende pensioenen. Hun voorstellen over de AOW zijn ronduit aanmatigend. De AOW is een volksverzekering waarover uitsluitend onze volksvertegenwoordiging zeggenschap heeft. De sociale partners trekken dus wel een erg grote broek aan door op de stoel van de politiek te gaan zitten. Iedere politicus met minimaal verstand van politieke verhoudingen zou dit onacceptabel moeten vinden. Helaas zijn partijen als CDA, PvdA en GL niet veel meer dan slippendragers van de vakbonden, dus het akkoord werd al omarmd voordat de inkt ervan droog was.
Deze koersverandering van de vakbonden is uiterst merkwaardig. Hoe kort is het nog geleden dat de bonden zich uit alle macht verzet hebben tegen verhoging van de AOW-leeftijd? Dat verzet was overigens begrijpelijk. Want voor ouderen zijn er simpelweg onvoldoende banen beschikbaar. Het verhogen van de AOW-leeftijd leidt dus vooral tot een veel groter beroep op WW- en WAO-regelingen. Als we beseffen dat van de 61- en 62-jarigen 76 % niet meer werkt, en van de 63- en 64-jarigen al 85 % niet meer (CBS-cijfers van 2008), dan zouden de sociale partners pas echt hun verantwoordelijkheid nemen door het werkgelegenheidsprobleem onder ouderen onder ogen te zien en waar mogelijk op te lossen. Maar daar voelen vooral de werkgevers niets voor. Met de werkgelegenheid onder jongeren is het overigens ook zeer matig gesteld. Maar die problematiek komt in het akkoord helemaal niet aan de orde. Hoe asociaal kun je zijn en jezelf toch ‘sociale partners’ noemen? Zelden zijn er in economisch Nederland zoveel paarden achter dezelfde wagen gespannen.
Weliswaar vallen de aanvullende pensioenen traditioneel onder verantwoordelijkheid van de sociale partners, maar het huidige akkoord is van een arrogantie die zijn weerga niet kent. Aanvullend pensioen is uitgesteld loon, en wie dient daarover te beslissen? Juist, al diegenen die direct belanghebbenden zijn, en alle risico’s lopen, de verplichte deelnemers dus. Dat zijn bij de bedrijfstakpensioenfondsen waarbij ruim 80% van de Nederlanders zijn aangesloten dus niet de werkgevers. Zij betalen hun in de CAO overeengekomen premieaandeel, en daar houdt het mee op. De vakbonden dan? Zij vertegenwoordigen slechts 20% van alle werknemers, en slechts 8% van de jongeren. Dat zij pretenderen te spreken voor alle werkenden, is een volstrekte gotspe. Hun bewering ook de gepensioneerden adequaat te vertegenwoordigen, is zelfs een absolute leugen. Zij zijn dus evenmin op enigerlei wijze representatief voor de deelnemers in de pensioenfondsen.
In dit verwerpelijke akkoord worden alle risico’s bij de verplichte deelnemers in de pensioenfondsen gedeponeerd. De premie wordt gemaximaliseerd, de verantwoordelijkheid van werkgevers wordt bijna tot nul gereduceerd, en voor gepensioneerden wordt indexatie een begrip uit de geschiedenisboekjes. Niettemin houden bondsbonzen en werkgeversafgevaardigden alle macht. Het gaat over u, maar gebeurt vooral ook zonder u. Uw eigen uitgestelde loon, waar u een leven lang voor hebt gewerkt, is de speelbal van anderen. Over hun representativiteit en hun competentie heeft u niets te zeggen. Als het aan de sociale partners ligt, duren de sociale middeleeuwen nog heel wat jaren voort.
Zelfs de FNV voelt nattigheid. In een recent artikel in NRC-Handelsblad beweert FNV-coryfee Van der Kolk dat als de politiek dit akkoord niet overneemt, dat het einde van het poldermodel betekent. Hoewel natuurlijk bedoeld als een plat dreigement, is deze zinsnede eigenlijk het enige onderdeel van de huidige ellende waaraan jongeren, werkenden en gepensioneerden enige hoop kunnen ontlenen. Als we deze als dreigement bedoelde opmerking zien in de juiste context, namelijk als een belofte die het nabije einde van het poldermodel aankondigt, dan valt er enige hoop uit te putten. Waar de verplichte deelnemers in de pensioenfondsen zeker niet op zitten te wachten, is een situatie die het slechtste van twee werelden biedt: het leggen van alle risico’s bij de verplichte deelnemers, en het kapen van alle macht door werkgevers en vakbonden. Zoals Johan Schaberg op 26 juni 2010 in NRC/Handelsblad in zijn uitstekende column zo treffend opmerkte: ‘de gevangenen betalen hun eigen cipier’.
Wat te doen? Het wordt de hoogste tijd voor een revolutie van allen die door het voorgestelde pensioenakkoord gepiepeld worden. Zeg uw lidmaatschap van vakbonden en ANBO per direct op. Kies bij de volgende verkiezingen, die heus geen vier jaar op zich laten wachten, voor partijen die in werkelijke democratie in plaats van in ongegeneerd eigenbelang geloven. Zet u in voor zeggenschap over uw eigen economische situatie. Laat u niet langer met een kluitje in het riet sturen door werkgevers en vakbonden die in hun eigen belang uw belangen verraden.
Recommend on Facebook