Archief van mei 2012

In Memoriam

woensdag 30 mei 2012

In Memoriam

Ad van der Linden

Op 25 mei 2012 overleed op 83-jarige leeftijd in zijn slaap een zeer gewaardeerd lid van onze afdeling Zuid-Holland. Jarenlang was hij bestuurslid. Eerst als voorzitter van de afdeling Dordrecht/Gorinchem, daarna als voorzitter van het district Zuid-Holland Zuid, van de Nederlandse Bond voor Pensioenbelangen. Nog later werd hij penningmeester voor de regio Zuid-Holland, totdat hij wegens zijn leeftijd en gezondheid zijn bestuursfunctie moest neerleggen.

Ad was al geruime tijd ziek en opgenomen in een verzorgingshuis. Via Peter Langenberg bleven wij op de hoogte van zijn reilen en zeilen en lieten wij hem weten dat onze afdeling hem niet was vergeten.

Wij zijn ervan overtuigd dat de leden van de afdeling Zuid Holland zich Ad van der Linden zullen blijven herinneren als een rustige, beschaafde bestuurder.

Wij zullen hem niet snel vergeten.
Daarvoor is hij te lang in ons midden geweest.

Peter Langenberg
voormalig voorzitter van de ledenraad NBP

Jo Bruins-Sas
secretaris van de regio Zuid-Holland

Koopkracht gepensioneerden onder druk

woensdag 30 mei 2012

In het kader van de samenwerking met de stichting Pensioenbehoud, publiceren wij hun nieuwsbrief.

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 28 mei 2012

Dreigend fors koopkrachtverlies voor gepensioneerden
Nadat op 8 mei de Eerste Kamer besloten had geen enkel wetsvoorstel van de agenda af te halen, lijkt het erop dat ook de Tweede Kamer aarzelt om onderwerpen controversieel te verklaren. Daar de begroting op Prinsjesdag moet worden ingediend bij de Tweede Kamer, is het overleg over de uitwerking van het “lente-akkoord” snel afgerond. Het CPB zal de komende weken de financiële consequenties incl. de koopkracht-plaatjes doorrekenen. Volgens de media zal voor werkenden max. 2% koopkrachtverlies ontstaan, maar voor AOW-ers met een aanvullend pensioen maar liefst 3,25%! Na vele jaren van achterblijvende indexatie van de pensioenen en de dreiging van kortingen op de pensioenen van velen is dit een zeer somber vooruitzicht. Maar misschien dat de uitslag van de verkiezingen op 12 september dusdanig uitpakt, dat er nog reparaties en compensaties mogelijk zijn. Alle reden dus voor de 2,5 miljoen gepensioneerden om hun stem duidelijk te laten horen.

Het pensioenakkoord eindelijk van de baan.
Uit alles blijkt dat het pensioenakkoord door de eerdere verhoging van de AOW leeftijd als onderdeel van het “ lente-akkoord” is opgeblazen. Toch nog een lichtpuntje in deze sombere tijden. Wellicht zal de nieuwe Tweede Kamer de kans aangrijpen om nog veranderingen/verbeteringen aan te brengen. Ook is het te verwachten, dat de sociale partners op decentraal niveau in hun CAO-onderhandelingen afwijkingen zullen afspreken. Duidelijk is in elk geval, dat de langdurige behandeling van de nieuwe Pensioenwetsvoorstellen van Minister Kamp in de Tweede en Eerste Kamer de implementatie datum van 1 januari 2014 verdere vertraging kan oplopen. Immers, de eerder toegezegde Hoofdlijnennota van Kamp is nog altijd niet aan de Tweede Kamer aangeboden, dus is het nu zeer de vraag of de parlementaire behandeling nog wel voor het zomerreces of zelfs voor de verkiezingen zal starten.

Bevestiging dat meer dan honderd pensioenfondsen in 2013 moeten gaan korten.
De Nederlandse Bank concludeert na een evaluatie van zo’n 300 ingediende herstelplannen, gebaseerd op de financiële situatie van eind 2011, dat in totaal 103 pensioenfondsen voor de opgaaf staan om in 2013 een korting van pensioenrechten door te voeren om op tijd de vereiste min. dekkingsgraad van 105% te bereiken. De korting komt neer op een gemiddelde van 2,2% per fonds. Van de fondsen die een korting wacht, moeten er 34 de pensioenrechten waarschijnlijk met méér dan 7% verlagen, voorziet DNB. 24 fondsen hebben er echter voor gekozen om per 1 april 2013 niet verder te gaan dan de toegestane max. korting van 7% en een eventuele aanvullende korting later door te voeren.

Aanvullende pensioenkorting door ABP in 2014.
Het ambtenarenpensioenfonds ABP moet wellicht in 2014 een aanvullende rechtenkorting doorvoeren, als de financiële positie dit jaar niet verbetert. Dat maakte voorzitter Henk Brouwer op 23 mei jl duidelijk tijdens de presentatie van het jaarverslag. Volgens hem is zijn zorg over korten gestegen nu de dekkingsgraad van het fonds in april naar 94% is gedaald. Om te kunnen herstellen tot de min. vereiste dekkingsgraad van 105%, besloot ABP al tot een rechtenkorting van 0,5% per 1 april 2013. “Het is dweilen met de kraan open”, zo omschreef Brouwer het voortdurende proces van een groeiend pensioenvermogen (inmiddels 260 miljard euro) dat steeds wordt ingehaald door nog sterker stijgende verplichtingen. Volgens hem zullen eventuele aanvullende maatregelen vooral afhangen van de ontwikkelingen op de financiële markten en de nieuwe rekenrente, die door minister Kamp bekend wordt gemaakt als onderdeel van de verdere uitwerking van het Pensioenakkoord.

Pensioenfondsen, beleggingsvisie en rekenrente

maandag 21 mei 2012

In het kader van de samenwerking met de stichting Pensioenbehoud, publiceren wij hun nieuwsbrief.

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 21 mei 2012

De visie van Larry Fink (VS) op pensioenen in Europa
Larry Fink, oprichter en eigenaar van de grootste vermogensbeheerder ter wereld Blackrock, zegt in een interview in de NRC van 12 mei dat een zwakke euro kan bijdragen aan een sterker zuidelijk Europa. Het kan wel een oververhit Noord-Europa creëren, maar daar zullen we dan mee moeten leven. Volgens Fink hebben de VS het bankenprobleem veel directer en sneller aangepakt dan Europa, heeft de VS nog wel bevolkingsgroei en Europa nauwelijks, en daarom gaat het ook beter in de VS dan in Europa mede vanwege een door de financiële crisis verzwakte dollar bij een relatief sterk gebleven euro. De kern van zijn beleggingsvisie is helder. Van het doorsnee Westerse getrouwde echtpaar van 60 jaar wordt één van de twee 92 jaar. De gemiddelde familie zet niet genoeg geld opzij voor zijn pensioen, hetgeen o.a. prof. Bernard van Praag ook heeft aangetoond in zijn artikelen. En als men zijn kapitaal dan ook nog in obligaties stopt die maar 2% opleveren, dan zal men nooit geld genoeg hebben voor zijn pensioen. Daarom zegt Fink dat mensen (meer) in aandelen zouden moeten beleggen en zich niet te veel concentreren op de grilligheid van de rendementen op de korte termijn. Tenslotte stelt Fink dat “Het probleem van het Nederlandse systeem is dat als iedereen zo oud wordt als voorspeld, en de pensioenfondsen beleggen in staatsleningen, dan gaan de pensioenfondsen failliet. Dan is op een gegeven moment het geld op. Als je niet genoeg rendement haalt, dan wordt het een vloek.”

Welke conclusies volgen hieruit?
Deze ontwikkeling is niet alleen desastreus voor jongeren maar net zo goed voor ouderen met het huidige beleid van DNB om vroegtijdig te laten korten bij te lage dekkingsgraden en te dwingen om risicoloos te beleggen dan wel te dwingen om de risico’s af te dekken. Het huidige pensioenstelsel is nog niet zo slecht, alleen moeten de rendementen omhoog met beleggen in aandelen om daarmee weer buffers cq reserves op te bouwen om de grilligheid van de beleggingen op te vangen. En de huidige zekerheidsmaatstaf van 97,5% volgens de Pensioenwet kan worden verlaagd naar b.v. 95% bij het uitgangspunt van beleggen met risico’s. Want nu is wel gebleken dat ook staatsleningen van EU-landen verre van risicoloos zijn bij een laag rendement. Uitgaande van de visie van Fink lijkt het beter dat pensioenfondsen gaan kiezen voor (voornamelijk) aandelen en de risico’s accepteren door deze maar beperkt af te dekken en tevens flinke buffers te vormen zoals in de jaren ‘80 en ‘90. Het rendement op het pensioenvermogen moet dan weer centraal komen staan met kostendekkende premies en op te bouwen reserves om het geslonken vertrouwen te herstellen.

En de rekenrente dan?
In de nieuwsbrief van IPN van 15 mei worden de uitspraken van principal Dennis van Ek van Mercer Investment Consulting vermeld onder de alarmerende kop “Mercer: Herstelplannen dreigen niet te herstellen.” Als de opnieuw tot 2,2% gedaalde 30-jaarsswaprente (rekenrente) op hetzelfde niveau blijft en de aandelenmarkten evenmin stijgen, dan zullen de huidige herstelplannen de dekkings-graad niet meer herstellen en komt zowel de gemiddelde als de actuele dekkingsgraad over 3 maanden uit op 92%, aldus Van Ek. Ook RTLZ meldt op 15 mei de lage swaprente. Als de actuele dekkingsgraad van 93% van het ABP ultimo 2013 niet stijgt, dan zou een afstempeling van in totaal 12% nodig zou zijn om te voldoen aan de wettelijke eis van 105%, aldus RTLZ.
De Mercer Pensioen Update van 15 mei vermeldt dat: “Met hoge waarschijnlijkheid gaat op termijn een aanpassing op de rentetermijnstructuur plaatsvinden. De introductie van de ‘Ultimate Forward Rate’(UFR) wordt zowel binnen het Pensioenakkoord als Solvency II (toetsingskader voor verzekeraars) besproken.” De bijbehorende Mercer publicatie Ultimate Forward Rate: implicaties voor Nederlandse pensioenfondsen vermeldt in haar conclusie dat “een introductie van de UFR op korte termijn een voordeel kan hebben op de dekkingsgraad van de Nederlandse pensioenfondsen. Dit effect is groter naar mate het pensioenfonds een jonge rijpingsgraad kent. En dat er geen eenduidig antwoord mogelijk is op de vraag of de introductie van de UFR ten koste zou gaan van het pensioenvermogen van jongere generaties.” Want daarbij spelen ook andere aspecten een rol.

Tijdelijke crisisheffing

dinsdag 15 mei 2012

Merkwaardig toch dat steeds de zorgbehoevenden en gepensioneerden onderwerp van bezuiniging zijn en dat terwijl degenen die meer dan de Balkenende-norm krijgen, niet worden aangepakt. waarom kan dat bij de ene groep niet en bij de andere groep wel? Joop van Vliet ziet wel iets in een tijdelijke crisisheffing. Lees zijn weblog ‘Kunduz-akkoord = spring-akkoord‘.

Kunduz-akkoord = Spring-akkoord

dinsdag 15 mei 2012

Joop van Vliet Joop van Vliet

Minister Jan Kees de Jager van Financiën is sterk uit de regeringscrisis gekomen. Regeringscrisis, want een kabinetscrisis krijg je natuurlijk niet als een niet-coalitiepartij stopt met gedogen. Maar De Jager heeft zijn werk goedgedaan en in binnen- en buitenland indruk gemaakt door zijn gedegen begrotingsvoorbereidingen. Alleen daardoor kreeg hij voldoende steun van Christen Unie, D66 en Groen Links om net op het nippertje een ‘sluitende’ begroting naar Brussel te kunnen sturen.

Helaas kent die ‘sluitende’ begroting nog wel wat gaten die moeten worden gedicht, zoals besparingen op het onderwijs (wat sowieso een ongelukkig idee is). Het hogere eigen risico in de zorg en/of een bijdrage per receptregel is niet alleen voor de nieuwe coalitiepartners maar ook voor het CDA lastig te verteren. En ook op andere gebieden is er nog wel wat te doen vooraleer de nieuwe Nederlandse begrotingskoffer soepel dicht gaat.

Bij een iets andere aanpak is er echter nog hoop. In de NRC van afgelopen week stond een fraai vormgegeven maar moeilijk leesbaar overzicht over de inkomsten en de daarop betaalde inkomsten belasting in Nederland, dat er in mijn bewerking uitziet als de tabel hiernaast
Meteen is al duidelijk waarom het belasten van de hoge inkomens (althans dat vinden de meeste grootverdieners) niet zo veel zoden aan de dijk zet. Alle inkomens boven de 55.000 euro per jaar betalen samen minder dan een kwart aan inkomstenbelasting. Ruim drie kwart wordt opgebracht door hen die minder verdienen.

Het inmiddels tot Lente-akkoord omgedoopte akkoord staat onder spanning door alle nog niet goed doorgerekende ‘oplossingen’. Misschien is de naam Spring-akkoord daarom beter.
Voor anglofielen de Engelse term voor lente en voor anderen drukt het een realistische verwachting uit. Want de zo moeizaam ‘sluitend’ gemaakte begroting kan licht openspringen waarop snel daarna het ‘Spring-akkoord’ zal volgen.

Crisisheffing
Een ‘crisisheffing’ een optie, waarbij de sterkste schouders tijdelijk ook echt de zwaarste lasten gaan dragen.

De tabel links toont zo’n heffing, die drie miljard euro oplevert. Na de eerste kolom met de inkomsten volgen de gele kolommen met de belastingschijf, het bijbehorende tarief en de belastingopbrengst.
De “crisisheffing” (groene achtergrond) kent andere percentages voor elk van de vier inkomensgroepen boven de 54.367 euro en levert 3 miljard euro per jaar op.
Bij gebruik van een vast crisistarief van 4 procent, komt er eveneens 3 miljard binnen.

Met die 3 miljard euro per jaar (1) kun je heel wat vervelende bezuinigingen en nog veel vervelender lastenverschuivingen in de zorg laten vervallen. Let wel ik pleit niet voor invoering van een permanent hoger tarief met drie extra schijven.

Maar zolang aanvullende pensioenen niet worden geïndexeerd en er straks zelfs wordt afgestempeld, lijkt meer betalen door de hogere inkomens geen slechte zaak.
En ja dat is vrij fors.

In Memoriam

dinsdag 15 mei 2012

In memoriam

Op 7 mei 2012 ging een van onze actiefste en meest gewaardeerde leden en jarenlang voorzitter van de regio Utrecht van ons heen.
Zijn geest was helder, maar zijn lichaam liet hem in de steek.

Wim Kwekkeboom

is 83 jaar geworden.

Wij wensen zijn vrouw, kinderen en kleinkinderen veel sterkte toe.

Ook wij zullen hem missen.

Pieter de Wind
voorzitter Regio Utrecht Nederlandse Bond voor Pensioenbelangen

Simon van der Schoot
voorzitter Nederlandse Bond voor Pensioenbelangen

Een tussenstand van zaken op pensioengebied

maandag 14 mei 2012

In het kader van de samenwerking met de stichting Pensioenbehoud, publiceren wij hun nieuwsbrief.

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 14 mei 2012

Een tussenstand van zaken op pensioengebied
Op dinsdag 8 mei heeft de Eerste Kamer besloten geen enkel wetsvoorstel van de agenda af te halen. De Tweede Kamer beslist na het reces welke onderwerpen controversieel moeten worden verklaard en moeten wachten tot na de verkiezingen op 12 september. Daar de begroting op Prinsjesdag moet worden ingediend bij de Tweede Kamer, gaat het overleg tussen de politieke partijen van de ‘Kunduz-coalitie’ over de begroting voor 2013 stug door. Sommigen zeggen dat naast de noodzakelijke korte termijn lastenverzwaringen veel meer structureel moet worden aangepast zoals wordt bepleit door prof. Sweder van Wijnbergen in de NRC van 9 mei. “Want overheids-tekorten jagen hoogstens de vraag aan, niet de productiecapaciteit van de economie, en dat laatste is nodig voor duurzame groei. Sterker, de groei van de productiecapaciteit (‘verdienvermogen’) vereist hogere private investeringen , en daar is een stabiel investeringsklimaat voor nodig.” En daarvoor zijn dan ook aanvullende hervormingen noodzakelijk, aldus Sweder van Wijnbergen. Ook de beide hoogleraren Lans Bovenberg en Bas Jacobs bepleiten in de Volkskrant van 9 mei meer resp. betere structurele hervormingen. “Want je kunt niet de pensioenleeftijd verhogen als je niet tegelijk maatregelen neemt om mensen langer te laten doorwerken.”

Philips pensioenfonds
Een te lage dekkingsgraad van een pensioenfonds omdat er in de goede jaren geld terug in het bedrijf is gestort. Kun je dan de werkgever aansprakelijk stellen? Gepensioneerden van Philips overwegen het. Als zij gelijk krijgen, kan dit het begin zijn van een reeks rechtszaken, aldus het blad Intermediair van 9 mei. Volgens de website van de Federatie van Philips Verenigingen van Gepensioneerden (FPVG) is er al overgegaan naar een Fondsvorming Juridische Reserve met een minimaal werkkapitaal van € 250.000,-. De gepensioneerden van Philips stellen zich op het standpunt dat in 1962 door Frits Philips zelf een ‘waardevast en gegarandeerd pensioen’ is toegezegd met de uitspraak “Het stellige voornemen om werknemers een pensioen te bieden zal geen mindere betekenis hebben dan een juridisch afdwingbare toezegging.” Maar er is al twee jaar niet geïndexeerd en de kans wordt groot geacht dat korten van de pensioenen noodzakelijk wordt. Daarom wordt in totaal € 1,27 miljard pensioengeld als terugstorting aan het pensioenfonds aan Philips gevraagd. Kamerlid Pieter Omtzigt heeft al een jaar gelden aan minister Kamp een lijst gevraagd met alle terugstortingen van pensioenfondsen, maar daar zit tot nu toe weinig schot in. Daarnaast heeft prof. Bernard van Praag berekend in Mejudice van 21 februari dat met de premie-vakanties het ruwweg om € 100 miljard gaat aan te weinig betaalde premies en verloren rente.

CBS levensverwachting
De statistisch onderzoeker Dr. Coen van Duin van het CBS geeft in het blad Pensioen, Bestuur & Management van 10 mei een toelichting op de nieuwste cijfers over de CBS levensverwachting. Dat is van belang vanwege de komende koppeling van de pensioenleeftijd aan de levensverwachting. De grote onzekerheden in de prognose van de levensverwachting betekenen een grote onzekerheid over de toekomstige pensioengerechtigde leeftijd. De resterende levensverwachting op 65-jarige leeftijd is momenteel opgelopen tot 23,0 jaren in 2060. Dit is 4,7 jaar hoger dan de waarde in de periode 2000-2009, aldus het interview. Met een (on)zekerheid van 67% prognose-interval komt dan het volgende beeld naar voren op basis van het in behandeling zijnde wetsvoorstel van minister Kamp. Voor personen geboren voor 1955 blijft de pensioengerechtigde leeftijd 65 jaar. Voor wie in 1975 is geboren, is een pensioengerechtigde leeftijd van 67-69 jaar waarschijnlijk. Wie in 1985 is geboren, is 68-71 jaar waarschijnlijk. De gepensioneerden hebben tot hun 65e jaar de voor hun geldende pensioenpremie betaald behorende bij de toenmalige levensverwachting. Daarna niet meer en die stijging van de levensverwachting sindsdien wordt opgevangen door de collectiviteit en solidariteit van het pensioenstelsel sinds de invoering ervan.

Het laatste nieuws

maandag 7 mei 2012

In het kader van de samenwerking met de stichting Pensioenbehoud, publiceren wij hun nieuwsbrief.

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 7 mei 2012

Stilte voor de storm van minister Kamp
Deze maand mei komt minister Kamp met zijn hoofdlijnennotitie ftk en die zal naar verwachting veel beroering geven. Ook het nieuwe ‘wandelgangenakkoord’ van de Kunduz-coalitie levert nogal wat overleg op tussen minister Kamp en de vakbonden, vooral over het eventuele AOW-gat tussen de datum van het vroegpensioen en van de AOW die minister Kamp niet wil repareren (zie bijlage). Dat gat is afhankelijk van hoe het reglement van de VUT en het vroegpensioen zijn geformuleerd. Bij het niet op elkaar aansluiten van de beide data kunnen de pensioenfondsen de kosten op zich nemen ten laste van het pensioenvermogen of het ouderdomspensioen herrekenen op actuarieel neutrale basis, dus een iets lager ouderdomspensioen. En daarnaast zijn er nog vele andere punten die moeten worden uitgewerkt zoals de arbeidsmarkt. Want zonder die ontbrekende invullingen kan het CPB geen berekeningen maken over de effecten. En alles dat wordt afgesproken, geldt slechts tot de verkiezingsdag van 12 september. De peilingen van de zetelvereling laten wel interessante verschuivingen zien. Intussen probeert de vakcentrale FNV een nieuwe structuur te realiseren, waaronder een eigen bond voor jongeren. Dat is nu een netwerk van FNV-jongeren met de naam FNV Jong, maar dat netwerk wordt dan een van de echte bonden.

Nieuwe inzichten over onze pensioentoekomst.
In een opvallend artikel van prof. Theo Kocken in het IPN van 1 mei werd door hem een verbetering van het bestaande pensioenstelsel als vervanger van het Pensioenakkoord als mogelijkheid naar voren gebracht rekening houdende met o.a. de bestaande rechten. Er dienen volgens hem echter geen rekeningen te worden doorgeschoven naar de toekomst en daar is de Stichting Pensioenbehoud het geheel mee eens. Ook onze kinderen en kleinkinderen moeten een goed en zeker pensioen kunnen opbouwen. Op dat standpunt is ons voorstel voor verbetering van het bestaande stelsel gebaseerd (zie website Stichting Pensioenbehoud). De rekenrente blijft voorlopig nog wel een heikel punt. Maar het citaat “Vanuit praktisch oogpunt is het misschien verstandiger om de goede punten van het pensioenakkoord te incorporeren in het bestaande pensioencontract, in plaats van een geheel nieuw stelsel in te voeren.” geeft hoop op een verstandige oplossing.

Bestuurders van het bedrijf dat geen premie afdraagt, veroordeelt.
In een recent arrest van de Rechtbank Rotterdam werden de bestuurders in privé aansprakelijk gesteld voor de door het failliet gegane bedrijf niet betaalde pensioenpremies. Zij moeten als privé persoon de achterstallige premies van vóór het faillissement alsnog aan het bedrijfstakpensioenfonds betalen. Het is wenselijk dat alle pensioenfondsen zich zo actief opstellen in het belang van de deelnemers en gepensioneerden. En dan ook kijken naar een mogelijke verlaging van de kosten, want 1% kostenverlaging geeft op de lange termijn een toename van het pensioenvermogen van maar liefst 30%.

Waarom een tegenstelling oproepen van jong versus oud?
In de NRC van 5 mei wordt het boek De pensioenmythe van Martin Pikaart geciteerd door Erica Verdegaal alsof het de enige waarheid zou zijn onder de kop van het artikel Huiveringwekkende gevolgen van de pensioencrisis. Kritiek op het huidige stelsel wordt helemaal niet gesmoord met de term ‘solidariteit’ zoals zij stelt, want algemeen wordt erkend dat aanpassingen van het huidige stelsel noodzakelijk zijn. Solidariteit is een menselijk principe dat de deling van risico’s inhoudt en geen vrijbrief om anderen te benadelen. Zij citeert “Extra fout zit een jongere die laag is opgeleid. Deze leeft gemiddeld zes jaar korter dan zijn hoogopgeleide collega.” Maar volgens een onderzoek uit 2002 van Becca Levy c.s. van Yale University dat is gepubliceerd in de Journal of Personality and Social Psychology leven de somberste mensen zevenenhalf jaar korter dan de meest optimistische mensen. Met dezelfde redenering subsidiëren sombere mensen optimistische pensioendeelnemers. En de ene mens overlijdt toch ook eerder dan de andere mens? Daar is solidariteit nu juist voor.

Onder druk wordt alles vloeibaar

dinsdag 1 mei 2012

In het kader van de samenwerking met de stichting Pensioenbehoud, publiceren wij hun nieuwsbrief.

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 30 april 2012

Wandelgangenakkoord en Hoofdlijnennotitie FTK van Kamp
Onder druk wordt alles vloeibaar. Zo ook met de druk van de Europese Commissie op het kabinet en de partijen in de Tweede Kamer om een bezuinigingsakkoord te bereiken teneinde onder de tekortnorm van 3 procent in 2013 te komen. VVD, CDA, D’66, GroenLinks en ChristenUnie werden het in een paar dagen eens over vele pijnlijke punten om te bezuinigen en/of om te hervormen. Deze afspraken werden vastgelegd in een concept van het Nederlandse Stabiliteitsprogramma 2012 (zie bijlage) dat later door de Tweede Kamer werd aangenomen.
Een van de belangrijkste maatregelen is het verhogen van de AOW-leeftijd met één maand in 2013 en daarna in stappen verder te verhogen. Zodat uiterlijk in 2019 een pensioengerechtigde leeftijd van 66 jaar wordt bereikt en uiterlijk in 2024 een leeftijd van 67 jaar. Daarna wordt de AOW-leeftijd aan de levensverwachting gekoppeld. Men kan ervan uitgaan dat de aanvullende pensioenen deze ontwikkeling zullen volgen. Daarnaast zal in 2014 de pensioen-richtleeftijd voor aanvullende pensioenen worden verhoogd naar 67 jaar. Dat raakt alleen nieuwe opbouw en gaat vergezeld van een verlaging van de fiscaal maximale opbouwpercentages voor aanvullende pensioenen. Al met al gunstig voor de pensioenfondsen.

Wat gaat de demissionaire minister Kamp nu doen?
Minister Kamp, zijn ambtenaren en de gevraagde deskundigen werken aan de voor mei toegezegde Hoofdlijnennotitie Financieel Toetsingskader (FTK). Volgens berichten in de media gaat minister Kamp gewoon daarmee door en ziet hij wel of het voorstel zal worden behandeld in de Tweede Kamer. Intussen heeft Willem Noordman als hoofdbestuurder van FNV Bondgenoten op een pensioendebat een handreiking gedaan, aldus het Assurantie Magazine van 24 april. Hij vind dat werknemers het langlevenrisico op hun pensioen zelf moeten dragen. De fluctuaties op de financiële markten zouden werknemers en werkgevers daarentegen samen moeten opvangen. Ook anderen komen met plannen zoals de hoogleraren Arnoud Boot en Lans Bovenberg om pensioenfondsen hypotheken te laten opkopen tegen een latere vrijstelling van belasting op de uitkeringen. Maar hun collega Bernard van Praag vind dat zeer riskant en noemt het plan zelfs gevaarlijk omdat er dan nog meer risico’s op de staat worden afgewenteld. Ook de Kring van Pensioenspecialisten hebben zich geroerd met hun voorstel om de oude pensioenrechten in één keer collectief onder te brengen in het nieuwe pensioencontract. En ook de levensverwachting moet in één keer worden doorgevoerd en het pensioenoverzicht moet zich richten op één pensioenleeftijd, aldus het IPN van 26 april. Een cafetariapensioenstelsel is af te raden volgens Peter Beszelsen in de Telegraaf van 27 april.

En wat gaan de sociale partners doen?
De FNV zit intern in onderhandeling hoe de Nieuwe Vakbeweging eruit moet gaan zien. Daar zal onderling nog flink over worden gestreden en dus is er voorlopig geen eenheid. Intussen kunnen de werkgevers hun eigen plan trekken. Ook zonder akkoord is pensioen een cruciale en dure arbeidsvoorwaarde. Pensioenen zijn verworven rechten die onzekerder zijn dan ooit. De onderhandelingen verschuiven straks naar ondernemingen en bedrijfstakken, aldus de NRC van 28 april. Betekenisvoller is nog dat de nieuwe politieke coalitie het initiatief heeft genomen in de eerste grote verandering sinds de invoering van de AOW in 1957. Het poldermodel met het sociaal-economisch overleg moet inschikken. En ook de Sociaal Economische Raad zit binnenkort zonder voorzitter. Geen zicht meer op een pensioenakkoord, geen herhaling van het akkoord van Wassenaar uit 1982, maar een AOW-akkoord waarin het primaat van de politiek heeft gewonnen.

ECN-arrest
Tegen het voor gepensioneerden positieve ECN-arrest (LJN: BU3260, Gerechtshof Amsterdam, 200.078.456/01) is cassatie aangetekend bij de Hoge Raad (12/00490). Het zal nog wel een à twee jaar duren voordat hierover een uitspraak is te verwachten.