Weblog

Gelijk krijgen doet pijn
dinsdag 7 februari 2012

potamus Hippo Potamus

Precies twee jaar geleden schreef Potamus over de Mexicaanse “piñata“ waarbij kinderen tegen een papieren zak met snoepgoed slaan tot die scheurt en het lekkers ten prooi valt aan hun graaiende handen. “Bij de banken gaat het vrijwel hetzelfde. De piñata heet Griekenland, de stok waarmee men slaat, is de financiële onrust door het verstoren van de markt voor Griekse staatsobligaties. Dat verergert de situatie voor Griekenland. Als dat land zijn schulden niet langer kan betalen, is de piñata kapot en de banken en hun vazallen hebben de lekkere brokjes voor het oprapen. De Grieken zijn het grootste slachtoffer maar ook Europa krijgt een forse tik mee. Zo dreigt Europa aan graaizucht ten onder te gaan.” .

Inmiddels zijn we twee jaar verder, nu ja verder … we zitten nog dieper in de ellende. Slechts met bijna bovenmenselijke inspanning is Griekenland nog te ‘redden’. De gewone Europeanen mogen daarvoor betalen, veel betalen. Gelukkig herinneren vooraanstaande politici ons er aan dat de euro gunstig is voor ons, voor onze export en enorm bijdraagt aan ons en het Duitse bruto nationaal product (BNP) en ook nog eens veel wisselkosten bespaart tijdens de vakantie. Geen woord over de problemen van Ierland (dat in stilte lijdt en enorm bezuinigt).

Nee, eerst moet Griekenland voor een faillissement worden ‘behoed’ en daarna de ‘staatsleningen’ van Spanje, Portugal, Italië en Frankrijk. Eurofiele politici juichen zelfs als Italië maar 6 tot 6,5 procent rente moet betalen voor de 7,5 miljard euro die daarmee is ‘binnengesleept’.  Dat is maar liefst anderhalf procent van het geld nodig voor het steunfonds van het EMS (Europese Monetaire Stelsel). Maar gelukkig hoeven u en ik die 500 miljard niet alleen te betalen (via hogere hypotheekrentes en gemeentebelastingen of minder koopkracht van uw pensioen) maar doen ook het IMF (Internationaal Monetair Fonds) en zelfs China mee. Waarom dat allemaal nodig is? Niet om uw en mijn pensioenfonds te redden, maar om de banken te redden, die anders bijna allemaal omvallen, waardoor het financiële stelsel in de hele wereld ontwricht zou worden.

Ontwrichting? Klopt dat wel? In Nederland bijvoorbeeld gingen deze eeuw al Van der Hoop Bankiers (2006), Indover Bank (2008) en DSB Bank (2009) failliet. ABN-AMRO, FORTIS en ING werden met moeite door onze schatkist (uw en mijn geld dus) gered. Icesave bleek niet te redden. In Amerika kon zakenbank Bear Sterns nipt en Lehman Brothers niet worden gered.  Maar het stelsel bleef, zelfs nadat het in gevaar kwam doordat banken weer zo nodig bijzonder gevaarlijke (voor u en uw pensioenfonds) en lucratieve (voor de bank en haar bobo’s) ingewikkelde financiële producten op de markt hadden gebracht.

Maar ja die dreiging hè … Stel dat al die bankiers gaan emigreren naar Hongkong of de Kaaimaneilanden (wat een toepasselijke naam) omdat ze hun onmisbare bonus niet krijgen. Wat dan…? Dan kon er wel eens een eind komen aan de groei van het aantal miljonairs (sinds 2000 bijna verdubbeld) en dat is een ramp voor de fiscus, die de derving van de miljonairsbelasting vanzelfsprekend op ons verhaalt.

Kortom, niet alleen Europa maar zelfs de hele wereld dreigt aan graaizucht ten onder te gaan. En Potamus heeft dat allemaal voorspeld – een heerlijk bezit, zo’n visionaire blik. “Visionaire blik?” zei zijn vegetarische nijlmerrie schamper: “Waarom korten je pensioenfondsen dan? En waarom ben je geen bankier geworden? Een visionair die zich door zijn pensioenfonds laat korten!!” en ze stampte de kamer uit. Potamus die graaibankiers veracht, in verwarring achterlatend.

Potamus wilde ook wel weg … naar een warmer deel van Europa om daar zonder wisselkosten te betalen met zijn vakantie-euro’s. Maar helaas, het potje met vakantiegeld was leeg … het was opgegaan aan de indexatie van het huishoudgeld.

DNB plakt pleistertje op gapend pensioengat
maandag 9 januari 2012

Joop van Vliet Joop van Vliet*

In de eerste week van het nieuwe jaar zorgde De Nederlandsche Bank wellicht voor het belangrijkste nieuws op pensioengebied. De zo uiterst conservatieve en terughoudende (heel vaak terecht) DNB veranderde opeens van mening. Niet langer zou de “waan van de dag-rente” de dekkingsgraad van pensioenfondsen sterk blijven beïnvloeden maar werd de “kwartaalrente” bepalend. Deze grote stap voor de DNB maar heel klein stapje ter verbetering van de dekkingsgraden, lokte veel reacties uit.

De mijne was heel simpel: ‘Too little, too late’ en denkelijk zal Prof. Dr. Bernard van Praag die aan een rentegemiddelde over een periode van 5 – 10 jaar denkt, het met dat ‘too little’ van mij wel eens zijn. En dat ‘too late’ wordt ongetwijfeld gedeeld door Bernard Wientjes, opperbobo van VNO-NCW die toch al vindt dat DNB met alle maatregelen, door te laat te zijn, paniek zaait.
En zo ontmoeten de extremen elkaar weer eens.

Waardering en kritiek
Over het geheel genomen oogstte de DNB-maatregel waardering.

Allereerst de reactie van onze eigen NVOG, die verklaarde (6/1): “De Nederlandse Vereniging van Organisaties van Gepensioneerden (NVOG) vindt de maatregelen die De Nederlandsche Bank (DNB) heeft afgekondigd om de pensioenfondsen tegemoet te komen, verstandig maar onvoldoende” en even verder “Maar deze rekenrente is echter nog altijd onrealistisch laag. Daardoor worden straks meer gepensioneerden in hun portemonnee geraakt dan echt nodig is.’
De NVOG vindt ook dat een rekenrente over een langere termijn logischer zou zijn. ,”Omdat pensioenfondsen werken over zeer lange termijnen.” Maar de keuze om het korten van de pensioenen tot maximaal 7 procent te beperken, vindt de NVOG verstandig.

Het Financieele Dagblad komt op 7 januari onder de kop “Doekje voor het bloeden voor pensioensector” met een melange van commentaren. Een woordvoerder van Pensioenfonds Zorg en Welzijn noemt het een ‘fijne verrassing’ want voor dat fonds betekent het kleine verschil in dekkingsgraad dat het fonds nu vermoedelijk in 2013 niet hoeft te korten. Maar voor de meeste andere fondsen is een verbetering met minder dan 5 procentpunten volstrekt onvoldoende, al vindt men de beperking tot 7 procent korting een positief geluid.
Maar Gerard Riemer, direct van De Pensioenfederatie, de branchevereniging van de fondsen, staat niet te juichen, want: ‘Nog altijd moeten naar verwachting 125 fondsen een korting aankondigen. Het is misschien niet langer een bloedbad, maar wel een slagveld.’ En ook Riemen meent dat een langere termijn voor de zogenaamde rente-swapcurve (in gewoon Nederlands ‘de rekenrente’) beter zou zijn geweest.
Evenmin verheugd is VNO-NCW die al die waarschuwingen voor dreigende kortingen op pensioenuitkeringen ‘paniekzaaien’ noemt. Als panacee beveelt zij het nieuwe pensioenstelsel aan, waarin niet langer met de risicovrije marktrente gerekende hoeft te worden immers: ‘Als dat wordt uitgevoerd, dan is afstempelen helemaal niet nodig in 2013’.
Nederlands grootste pensioenfonds het ABP laat via een woordvoerder weten, het een verstandig besluit te achten dat DNB de systematiek gaat aanpassen, maar dat het er toch om gaat spannen wat het eventuele korten betreft.

Concurrentievervalsing
Het argument dat DNB gebruikt om de nieuwe maatregel in te voeren, namelijk dat er sprake zou zijn van een marktverstoring wordt fel bekritiseerd door Jeroen Koopmans, actuaris bij een pensioenadviseur voor pensioenverzekeraars. Hij stelt: ‘Het is bovendien al vele jaren zo dat de swapmarkt in december minder liquide is dan in andere maanden. Maar toen week DNB niet af van het beleid.’ Het meest steekt het hem dat de pensioenfondsen worden bevoordeeld door deze boekhoudkundige truc. Maar, lezen wij in het FD: De maatregel van DNB heeft, volgens Koopmans, ook tot gevolg dat de benodigde premie voor 2012 lager is dan die zou zijn zonder de maatregel. ‘Dat kan wel zo’n 5% van de premie schelen.’ Dit is goed voor de koopkracht, dus goed voor de economie. ‘Jammer dat DNB dat niet gewoon erbij vertelt.’

*) Dit weblog is geschreven op persoonlijke titel. Hoewel het zeker niet strijdig is met de opvattingen van de NBP in het algemeen heeft het Bestuur van de Nederlandse Bond voor Pensioenbelangen nog geen oordeel kunnen formuleren over de jongste maatregelen van De Nederlandsche Bank.

Even afrekenen alstublieft!
dinsdag 22 november 2011

potamus Hippo Potamus

Lang geleden, heel lang geleden, toen Potamus nog een jong en minder dik(huidig) nijlpaardje was, werkte hij bij Elseviers Weekblad, geleid door de (veel) innemende hoofdredacteur Henk Lunshof. Niet direct een swingend blad, maar de ambiance in het pand aan de Spuistraat in Amsterdam vergoedde veel en met de Dam en de Kalverstraat binnen handbereik was zelfs de korte middagpauze een feest.

Daaraan moest Potamus terugdenken, toen hij hoorde dat de spaarloonregeling gaat verdwijnen, want een van de eerste van die regelingen maakte hij mee bij Elsevier. Die werd op het prikbord aangekondigd, iedereen las het, lachte of werd kwaad, maar niemand deed er aan mee. Een directiesecretaresse onderzocht waarom niemand die prachtige regeling wilde. Bij iedere 20 gulden per maand die je spaarde (tot maximaal 100 piek) legde “de baas” 5 gulden (ach die goeie ouwe gulden !). Het mooiste was dat die bijdrage plus de rente (minimaal 4 procent !) belastingvrij waren als je het bedrag 4 jaar of langer liet staan.
Het heette Bedrijfssparen maar stond op het prikbord aangekondigd als Bedrijfsparen en dat was toch echt niet de bedoeling van onze nogal conservatieve directie. Die – althans in het openbaar – tegen een dergelijke intieme vorm van collegialiteit was.

Helaas heb ik nooit van dat bedrijfssparen met dubbele s kunnen profiteren; mijn salaris leende zich niet voor sparen en het bedrijfsparen met enkele s kon door mijn vrouw en de directionele waakzaamheid alleen in het diepste geniep plaats vinden. Wij hadden een strenge maar rechtvaardige rooms-katholieke directeur, die oprecht geloofde dat vleselijke lust buiten het huwelijk tot vreselijke onrust binnen het bedrijf zou leiden. Gelukkig heeft hij de commissie Deetman niet meer meegemaakt.

Dat spaarloon was dus een leuke regeling, maar niet voor gepensioneerden. Die konden er niet van profiteren, zelfs niet als ze eerder was gekomen. Als van ons brutoloon, belasting, AOW, ziekenfonds en pensioenpremie waren afgetrokken, resteerde er nog een fors stuk maand, waarvoor het “nettoloon” maar nauwelijks toereikend was. Want toen wij werkten, moesten wij het land weder opbouwen, de oorlog in “ons Indië” (pardon, de politionele acties) betalen, de stormrampschade (1953) herstellen en nog wat andere kleinigheden meefinancieren. Vervolgens stortten we ons vol elan op de deltawerken en ook daar ging veel geld aan op. En hoe gelukkig waren we toen die werken eindelijk klaar waren en we een groot deel van ons pensioenspaargeld mochten teruggeven aan onze (vroegere) werkgevers en aan de schatkist. Daarna bleven wij nog een tijd gewillig (wij zijn geen gierige Schotten of behoeftige Britten) bijdragen aan de Europese subsidies, die naar andere landen gingen. En nu Nederland niet langer netto-betaler is, hebben we een crisis.

Gelukkig wordt die crisis op nationaal, Europees en wereldniveau krachtig bestreden door de economie te stimuleren. Uiterst vakkundig wordt de rente voor banken heel laag gehouden en de rente door banken heel hoog. Die marge helpt de banken het bedrijfsleven van krediet te voorzien, maar ze mogen ook kiezen voor een belegging in Griekse of Italiaanse obligaties. Omdat het slecht gaat met het bedrijfsleven zijn die obligaties echter aantrekkelijker. De rentewinst gaat naar de aandeelhouders en als de obligatie wordt afgewaardeerd is er ook geen bankman overboord. Dan grijpt de staat in, want de bank is te groot om failliet te gaan. En dat betalen u en ik dus – vanzelfsprekend.
Om u daarvoor iets te compenseren, maar alleen als u nog werkt, mag u van de regering nog tot 1 januari 2012 gebruik maken van die spaarloonregeling. Toffe vent toch, die Weekers van financiën – het lijkt Sinterklaas wel. En de banken zorgen wel dat het niet gierend uit de klauw loopt, want die gooien het spaarloket nu al dicht. Het personeel heeft het te druk met het berekenen van bonussen voor staf en directie.

Potamus komt straks wel eventjes afrekenen.

Pensioenfonds van het jaar
woensdag 16 november 2011

potamus Hippo Potamus

PNO Media, volgens Potamus al jaren het slechtste pensioenfonds van Nederland, heeft alweer een NPN-prijs gewonnen. NPN is een tijdschrift voor de pensioensector (onderdeel van de prestigieuze Financial Times) dat ieder jaar prijzen uitdeelt. Al viel het in 2011 tegen: “De jury erkende dat de omstandigheden van het moment alle reden geven voor terughoudendheid: in beide categorieën die het beleggingsbeleid van pensioenfondsen eren, werden om die reden dit jaar geen prijzen toegekend.

Maar die terughoudendheid gold kennelijk niet voor de prijs Pensioenfonds van het jaar. Die was voor PNO Media waarover de juryleden (waarvan ik de namen niet noem omdat ze kennelijk te goed van vertrouwen zijn geweest) oordeelden: De jury heeft respect voor de manier waarop PNO Media de mening van haar achterban glashelder laat doorklinken in haar beleid. De commissie-Frijns publiceerde vorig jaar het rapport ‘Onzekere Zekerheid’ waarin pensioenfondsen werd geadviseerd het beleggingsbeleid duidelijker te enten op de risicobereidheid en het risicodraagvlak van deelnemers. PNO Media heeft dat met beide handen aangegrepen en serieus werk gemaakt van deze oproep de achterban centraal te stelen (sic Potamus). De jury prijst de proactieve aanpak van het fonds om een beter inzicht te krijgen in de manier waarop de achterban ‘zekerheid’ en ‘pensioen’ beleeft. Ook vindt ze het bemoedigend dat deze feedback de input zal vormen voor de invulling die het mediafonds straks geeft aan het nieuwe pensioencontract. PNO media stelt de deelnemers, maar ook de gepensioneerden en aangesloten werkgevers centraal in de beslissingen die ze neemt. Weten wat je achterban wil en daarnaar handelen, getuigt van goede communicatie en good governance, en de jury zet PNO Media dan ook graag in het zonnetje als npn prijswinnaar in de categorie Pensioenfonds van het Jaar.

PNO Media kreeg ook nog een eervolle vermelding voor: “(…) onderzoek gedaan naar de risicobereidheid van deelnemers, pensioengerechtigden en aangesloten werkgevers. Het fonds hield groepsdiscussies met dezelfde stakeholders en maakte er een filmcompilatie van. Ook werd de effectiviteit van de communicatie gemeten door de ene helft van een onderzoeksgroep een voorlichtingsfilmpje te tonen en de andere helft niet. De resultaten worden gebruikt voor een aangepast communicatiebeleid. PNO Media heeft duidelijk de doelgroep gepolst en daarmee een brug geslagen naar het bestuur. Ook heeft het in bestaande expertise getapt door de samenwerking aan te gaan met PGGM en de onderzoeksresultaten uit te wisselen. Dat is de toekomst van pensioencommunicatie”.

Vreemd overigens dat notoire critici/gepensioneerden van het fonds niet werden uitgenodigd voor deze groepsdiscussies en pas later hoorden dat er een onderzoek was geweest. Ook het ‘voorlichtings’orgaan PNO Actueel zweeg. Het neemt overigens nooit kritische stukken op van deelnemers of die nu gepensioneerd zijn of actief. Die brug naar het bestuur is overigens hard nodig want het bestuur laat het beleid al decennia helemaal over aan de directie van PNO Media.

Het fonds, geleid door de altijd lachende Leo Witkamp (voortdurend denkend aan zijn inderdaad belachelijke dubbele Balkenendenorm-salaris), indexeert al jaren niet. In 1997 ontkende Witkamp overigens het vergrijzingsprobleem in een interview in De Telegraaf en beweerde dat juist de vele gepensioneerden zorgden dat de premies laag bleven. Kort na dat interview verdween de toch niet onaanzienlijke buffer van ruim 40 procent snel en bereikte een – voorlopig – dieptepunt in december 2008 toen de dekkingsgraad tot 88,0 procent daalde. Per oktober 2011 was het 90,2 en een klein wonder is nodig om per ultimo 2011 geen nieuw diepterecord te boeken. Wat zal onze Picard van de pensioenwereld daarmee blij zijn.1

En ook Potamus zal blij zijn, want misschien schrikt het bestuur van PNO Media eindelijk eens wakker en worden de pensioenpremies fors verhoogd tot minimaal kostendekkend niveau. Anders gaat straks voor al die noeste omroepmedewerkers het pensioenloket op rood en voor alle andere Nederlanders het televisiebeeld op zwart.

1 En met het lijstje van dekkingsgraden in De Volkskrant van 15 november, waar PNO als op zes na slechtste fonds staat genoteerd.

Heilige verontwaardiging
zondag 6 november 2011

potamus Hippo Potamus

Natuurlijk hadden Frau Merkel en Monsieur Sarkozy volkomen gelijk toen zij in heilige verontwaardiging ontstaken over het gedrag van Papa Ndreou. Hoe kwam Papa erbij om die gewone Grieken te vragen wat ze over de eisen van de Europese Unie dachten? En hoe schandalig van die uitvretende Grieken om die uit Duitse koker komende eisen te durven vergelijken met de maatregelen van de Duitse bezetter in de tweede wereldoorlog. Monsieur Sarkozy had toch zelf ook achter die eisen gestaan en dat is heel moedig als je bedenkt dat hij toch ook boter op zijn hoofd had.

Schandalig ook dat sommige Griekse commentatoren fijntjes hadden gewezen op het feit dat Duitsland en Frankrijk in 2003 het stabiliteitsplan aan hun ‘Schachtstiefel’ respectievelijk ‘bottine’ hadden gelapt. Daar was onze Gerrit Zalm toen al zeer verontwaardig over geweest, totdat het Centraal Planbureau hem vertelde, dat ook Nederland de grens van drie procent begrotingstekort dreigde te overschrijden.

Maar gelukkig schaarde de rest van Europa, op die eigenwijze Engelsen na natuurlijk, zich eensgezind achter Frau Angela en gelukkige jonge vader Nicolas. Alleen Silvio moest even slikken, want hij begreep ook wel dat zijn Italië straks vermoedelijk ook onder het juk van de Merkozy’s door moest. Maar na een nachtelijk beraad met, zoals Fokke en Sukke dat noemden, “twintig minderjarige meisjes” vond hij toch ook dat zo’n referendum een provocatie was. Ook de Nederlandse regering vond het maar treurig dat de Grieken er met een van de kroonjuwelen van onze D66 vandoor wilden gaan.

En in heel Europa bloeide de schijnheilige en vooral selectieve verontwaardiging over het drieste voornemen van de Grieken op. Hoe durfden ze ! Begrepen ze niet dat ze daarmee weer een precedent zouden scheppen. Wisten ze niet dat de Nederlandse stemmen tegen de Europese Grondwet in 2005 nu nog nadreunden in de wandelgangen van Brussel en Straatsburg?

Stel je voor dat we voor ieder wissewasje zo’n volksraadpleging zouden houden. Als we bijvoorbeeld in 1998 aan de Nederlanders en Duitsers hadden gevraagd of ze akkoord konden gaan met de wisselkoersen voor de Euro (definitief vastgesteld op 31 december 1998) hadden we nu geen Euro gehad. En als we de bevolking van de EU toen hadden gevraagd akkoord te gaan met de hoogte van de salarissen van de Europese ambtenaren, was het nu 39 weken van het jaar in Brussel en 13 weken in Straatsburg een sombere boel geweest. En ook waren dan al die lucratieve vergoedingen voor het zetten van je handtekening op de presentielijst, met de bijbehorende hotel- en reisvergoeding, door je neus geboord.

Bovendien was het veel te ingewikkeld voor het gewone volk om te begrijpen wat zich in het zenuwcentrum van Europa allemaal afspeelde. En die lastige journalisten snapten het ook al niet en verwaarloosden de grote voordelen van Europa. Maar ze maakten zich wel druk om kleine incidenten, als er een spiegelruit sneuvelde door een uit de hand gelopen asbak, bijvoorbeeld.

Nee, het was maar goed dat ze indertijd in meerderheid de bevolking van de EU-landen in het algemeen en van de EU-zone in het bijzonder, buiten spel hadden gezet, niet met zo’n moeilijke keuze hadden belast. En de meeste landen hadden hun lesje geleerd. Europa was Europa en daar heeft noch u, bevolking, noch wij, regering, iets over te zeggen. Dat is een boven ons gesteld gezag, dat het beste met ons voor heeft. De offers die Europa van u vraagt, zijn goed voor u en in het belang van ons u.

En nu wilde die zot van een Papandreou de zaak komen verpesten. Maar gelukkig ging dat dus niet door. En alle Europese regeringsl(ij/ei)ders en ook de l(ij/ei)ders van de G20-tob haalden opgelucht adem. Die crisis hadden ze weer overwonnen, nu die Euro-crisis nog.

Afwezigheid
dinsdag 25 oktober 2011

potamus Hippo Potamus

Potamus heeft zich – moreel volkomen fout natuurlijk – kostelijk geamuseerd tijdens de algemene politieke beschouwingen in de Tweede Kamer. Wie politiek correct wil zijn en toch wakker wil blijven, kan beter niet naar kamerdebatten kijken. Meestal verklaren onze geachte afgevaardigden het geheel met de vorige spreker eens te zijn en leggen dat dan uitvoerig uit. Gelukkig is er regelmatig een schorsing, waarin het gezeik op een andere manier doorgaat.

Maar als het politiek al eens leuk is, mag het weer niet van de vaderlandse pers en erger nog zijn Pauw en Witteman ook al mordicus tegen. Wilders “Doe eens normaal, man!” tegen de premier kan niet, terwijl het wel normaal is om via “mevrouw de voorzitter” te debatteren en op je donder te krijgenvan die strenge meesteresse als je dat niet doet. Nou wie als gewoon mens via de voorzitter praat in zijn klaverjasclub, wordt echt wel weggehoond. En als je in je stamkroeg demonstreert hoe een stekker uit het stopcontact wordt gehaald, wordt je daar met sapcentrifuge en al de straat op geschopt.

Gelukkig is onze premier verstandiger dan de vormvaste Kamerleden en ging hij liever inhoudelijk in op Wilders’ betoog. Dat was, zelfs als het niet over de inhoud, ging nog toepasselijk en bij vlagen zelfs humoristisch. Bijvoorbeeld: “Ik zou willen beginnen met een compliment (…) aan de GroenLinks-fractie. Zoals het er nu naar uitziet is zij bijna compleet aanwezig vandaag. We hebben de GroenLinks-fractie gemist tijdens het ingelaste debat over de euro. Mevrouw Sap was afwezig, mevrouw Van Tongeren reisde door de VS, de heer Dibi zat in Marokko, de heer Braakhuis was op vakantie en mevrouw Peters lag vermoedelijk ergens belangen te verstrengelen”. Hoewel geen Wilders-aanhanger, vindt ook Potamus dat als de fractievoorzitter plus de helft van haar fractie bij een belangrijk debat ontbreken, die fractie daarmee de kiezers schoffeert.

Leuk trouwens dat onze Kamervoorzitter zo goed oplette. “De Grieken hebben een monopolie op de flessentrekkerij. Zij hebben zich de euro in gefraudeerd en jarenlang systematisch de kluit belazerd. Alle statistieken die wij kregen, zagen er schitterend uit. Afspraken nakomen, op tijd verantwoordelijkheid nemen: dit alles komt in het Griekse woordenboek niet voor”. Een weinig overdreven, want de Griekse regeringen deden dat en de gewone Grieken profiteerden er ook niet van. Gelukkig reageerde de voorzitter bits: “Hij (dhr. Samson – Potamus) kan dus hierop reageren. De Grieken kunnen dat niet. Het is misschien irrelevant, maar ik stel dit vast”.

Maar hoe relevant is die vaststelling? Waarom dat opgeheven vingertje? Wat deden al die partijen die nu de afwezige Grieken beschermen, in de jaren negentig? Wie nam het op voor de niet-aanwezige ambtenaren en leerkrachten toen de kas van het ABP werd geplunderd ten behoeve van het rijk? Wie riep het kabinet Lubbers III ter verantwoording of de Paarse kabinetten (Kok I en Kok II) voor een lange lijst van “missers” waarvan Srebrenica er maar één is en de veel te dure invoering van de Euro waarover de kiezers ook al niet mochten meespreken, een tweede. En wie beschermde de afwezige ‘Grieken’ tegen die voor hun noodlottige Euro?

Die onoplettendheid heeft Nederland enerzijds veel geld opgeleverd, maar zal ons waarschijnlijk nog veel meer geld gaan kosten. Eerst moesten wij de banken (lees bonussen) redden. Die banken stortten zich toen massaal op de leuke aanbiedingen en kochten gretig al die goedkope Zuideuropese staatsobligaties, die heel hoge rentes beloofden. Maar zoals bij iedere uitverkoop zijn veel koopjes echte spijtkoopjes.  Schoenen die je niet passen bijvoorbeeld. En ook obligaties die je aan de straatstenen niet kwijt kunt, maar met een beetje geluk, en na veel politiek handjeklap, wel aan de ECB kunt slijten.

Kunnen wij misschien ook afwezig zijn als de ECB straks daarvoor ons geld nodig heeft?

Het toverwoord TRANSPARANTIE
maandag 5 september 2011

Joop van Vliet Joop van Vliet

In de pensioenwereld wordt heel wat afvergaderd en zeker niet alleen bij en door de vakbonden of door organisaties van pensioendeelnemers en gepensioneerden. Nee het meest wordt er vergaderd en geconfereerd door “bestuurders van pensioenfondsen, directieleden van pensioenverzekeraars en CFO’s van Nederlandse multinationals” en liefst natuurlijk zonder pottenkijkers er bij.

Zoals bij het Pensioencongres van het:
‘Social Netwerk Pensioen 2020’ op donderdag 8 september 2011 om 12:30 uur in het Hilton Hotel, Apollolaan, Amsterdam. Het thema is:

Pensioenen mogen geen geheimen kennen.

En het gaat dus over ‘transparantie’ blijkens de uitnodiging: “Meer dan ooit draait het om communicatie in de pensioenwereld. Het aangaan van de dialoog met werkgevers én deelnemers. Dat is dan ook het thema van het pensioencongres” met als “Inleider en gespreksleider: prof. dr. Sweder van Wijnbergen” gelukkig kost het de arme pensioenfondsbonsen maar weinig want: U kunt u kosteloos aanmelden.

Als de bestuurder, directeur en CFO nog niet weet waarom hij nu uitgerekend naar deze conferentie moet, volgt hier de uitleg. Heel duidelijk gelukkig, want anders snappen ze het misschien niet:

Redenen waarom deze middag voor u van belang is:

  1. Het vertrouwen van de consument heeft behoorlijke averij opgelopen. Wordt ook nu de discussie niet over hun hoofden heen gevoerd? En dat terwijl huidige mediatechnieken nieuwe communicatievormen mogelijk maken. Ideaal om op weg naar verandering deelnemers mee te nemen. In feite een must in het kader van transparantie.
  2. Uw reputatie bij de deelnemers kan zo aan diggelen liggen, juist via alle nieuwe media. Sinds de woekerpolissen weten we wat dat betekent. Alle informatie moet daarom publiekelijk en vooral ook begrijpelijk beschikbaar worden gesteld.”

Nu is meteen duidelijk waarom de conferentie slechts selectief toegankelijk is. Nu kunnen we lekker onder ons praten over het herstellen van het consumentenvertrouwen in ons en dan houden we anderen en zeker de nieuwe media (dat is een weblog ook) buiten de deur. En om helemaal zeker te zijn dat er niets fout kan gaan laten we His Masters Voice de inleiding verzorgen en als gespreksleider fungeren.

Wat moeten we nu met dit krakkemikkige denken van het ‘Social Netwerk Pensioen 2020’ dat niet alleen de eigen naam in “pidgin Dutch” schrijft maar ook een dialoog wil aangaan met deelnemers, die niet mogen komen. Of heb ik het zinnetje “Het aangaan van de dialoog met werkgevers én deelnemers” uit de uitnodiging verkeerd begrepen? Of heb ik de bedoelingen van deze club verkeerd begrepen en bedoelen ze het echt goed?

Nu is enig cynisme mij niet vreemd, maar ik geef deze heren graag het voordeel van de twijfel. Al denk ik dat dat niet terecht is want de uitnodiging voor een andere bijeenkomst ademt dezelfde sfeer van laten we het vooral onder ons houden: ‘We maken een Ouwe Jongens Krentenbrood beraad’ en noemen het:

IPNederland BeleggersBeraad over stelselwijziging

IPN-Nederland is een commerciëel internetmedium voor de pensioen- en beleggingswereld, dat aan Pensioenfondsen die het goed doen op bijvoorbeeld ‘het beleggingsbeleid’ eerste prijzen uitreikt, terwijl die fondsen verder zijn te kwalificeren als bijzonder slecht beheerde pensioenfondsen die al jarenlang de laagste dekkingsgraden hebben. En zo krijgen de Ford Edsels onder de pensioenfondsen hun prijzen.

Gelukkig maar dat de zaal straks geen vervelende interrupties zal plaatsen want ook “Dit congres is uitsluitend bedoeld voor pensioenfondsen en investment consultants. Deelname is gratis.” Jammer, Pensioenbelangen had er graag naar toe gewild, want het wordt gehouden op 27 oktober 2011 in Hotel Duin & Kruidberg, Santpoort. Het onderwerp is aantrekkelijk: “De ontwikkelingen volgen elkaar snel op, en de gevolgen zijn niet altijd helder. Wat zijn de implicaties voor de beleggingen en het vermogensbeheer van pensioenfondsen?” is het leidend thema. Op de waslijst van sprekers vinden we bijvoorbeeld vertegenwoordigers van APG, PGGM/PFZW (3x) en DNB. Die laatste heeft het dan over: Hard toezicht op een zacht contract: De visie van de toezichthouder. Die had ik graag willen horen en mijn prangende vragen over dat beleid laten beantwoorden.

De NBP zal in elk geval twee deelnemers aanmelden. Maar of we toegelaten worden? We houden u op de hoogte.

Johan Cruijff, de verlosser, als lid van de RVC
maandag 8 augustus 2011

potamus Hippo Potamus

Helaas kan ik Johan Cruijff op voetbalgebied vaak niet volgen, maar op zijn ongezouten meningen over de maatschappij valt weinig aan te merken. Zijn voortreffelijke inzicht (intuïtie zo u wilt) blijkt uit onvergetelijke uitspraken als: “Ieder voordeel hep zijn nadeel” waarmee Cruijff op sublieme wijze het specifieke geval van ”De wet van de remmende voorsprong” wist te generaliseren.

Na de zware kritiek op zijn column in De Telegraaf (1-8-2011) heb ik daarom alles nog eens heel goed nagelezen en de critici ongelijk gegeven. Want wat vinden zij nu zo erg? JC stelt dat hij in een raad van commissarissen vooral als voetballer denkt, en specialisten dus in hun waarde laat. Kortom Cruijff vindt – en ik deel die mening – dat je specialisten inhuurt om hun specialistische kennis en dus niet op hun stoel moet gaan zitten. Letterlijk: “ (…) Daarom begrijp ik ook weinig van stemmen. Hoe kan je iemand laten stemmen over een onderdeel waar hij geen verstand van heeft? (…) In het belang van Ajax ben ik nu commissaris. Volgens de regels moet ik naar buiten toe mijn mond houden. Zelfs als ik zie dat er iets fout gaat, maar de meerderheid is het niet met me eens mag ik daar niets over zeggen. Ook als het gaat om iets waar ik van alle commissarissen het meeste verstand van heb en uiteindelijk ook op wordt afgerekend, Is het dan in het belang van Ajax dat ik me aan de regels houd of dat ik toch mijn mond open trek?…)”. En … nu komt het voor mij belangrijkste punt uit zijn betoog en daarom in vet: “Ik vergelijk het even met de economische crisis (…) heeft niemand die zien aankomen of mochten ze daar al die jaren niets over zeggen? (…) Als ik nu zie in wat voor crisis we terecht zijn gekomen, dan was het wel prettig geweest als vier jaar geleden iemand zijn mond open had gedaan.”

JC filosofeert door over de regels binnen de rvc en concludeert dat hij zijn eigen regels moet maken om te kunnen functioneren. Hij constateert snedig dat wetten er vooral zijn voor de overtreder … “Je moet eerst in elkaar worden geslagen, voordat de wet van kracht wordt. Intussen ben jij wel de pineut”. Zijn conclusie is van een verrassende eenvoud maar ook van een onweerlegbare logica: “Omdat ik vooral wil beschermen, zal ik het dus anders moeten gaan aanpakken dan de regels aangeven. Juist in het belang van Ajax. Krijg ik het daarmee voor elkaar dat Ajax beter gaat functioneren, dan gaan de aandelen vanzelf omhoog. Terwijl als ik zie dat het fout gaat en dan mijn mond houd, het belang van Ajax en de aandeelhouders alleen maar wordt geschaad. Het is daarom simpel, wat voor regels en wetten er ook zijn, het belang van mijn club gaat boven alles”. Op grond hiervan zou Cruijff, volgens de critici, niet democratisch zijn. Maar wellicht denkt Johan Cruijff wel als Plato en is hij er al lang achter dat je met democratie een bedrijf (en dat is Ajax) niet goed kunt laten draaien en vindt hij daarom een welwillende filosofische koning beter.

Als slachtoffer van twee (!) niet indexerende pensioenfondsen wacht ik op een verlosser, die de mafia van graaiers, speculanten, kredietbeoordelaars en geld beluste managers, de financiële kerk uitjaagt. Iemand die ons verlost van de baantjescultuur binnen pensioenfondsbesturen en de bestuurders die vooral werkgevers- en vakbondsbelangen beschermen. Een Johan Cruijff voor het pensioenwezen dus! Dan pas kunnen gepensioneerden weer van hun zelf betaalde pensioen genieten. Dan pas kunnen ook jongeren weer met vertrouwen hun pensioenpremies storten met een redelijke zekerheid dat het door hun opgebouwde kapitaal niet is verdwenen in het pensioencasino van het beschikbare premiestelsel.

De goocheltruc van minister Kamp
donderdag 28 juli 2011

Leo van Heesch Leo van Heesch

Degenen die in pensioenland de dienst denken uit te maken, Henk Kamp, Bernard Wientjes en Agnes Jongerius, hadden ons al in maart willen overdonderen met hun pensioenakkoord. Voordat iedereen besefte wat er aan de hand was, hadden zij dit akkoord willen doordrukken middels wetgeving. De ambtenaren waren al aan het werk gezet toen de landsadvocaat roet in het eten gooide. Hij liet de minister weten dat de bestaande rechten niet zo maar konden worden “ingevaren” in het nieuwe pensioenstelsel. Tegenstanders van de aantasting van de bestaande rechten zoals de NVOG, de stichting Pensioenbehoud en ook wij als Nederlandse Bond voor Pensioenbelangen werden hiermee bevestigd in ons gelijk dat je van bestaande rechten moet afblijven. Terwijl het verzet tegen het pensioenakkoord groeide gingen de drie boven genoemden er in juni toch toe over dit pensioenakkoord te tekenen. Trokken zij zich niets aan van het zwaarwegende advies van de landsadvocaat ? Dat is ondenkbaar want dan halen zij zich tal van problemen op de hals.

Maar het doorgaan van dit akkoord is van essentieel belang voor Kamp en Wientjes.
Kamp krijgt daarmee zijn zozeer gewenste koppeling van de AOW aan de levensverwachting en kan door de pensioenopbouw te verlengen honderden miljoenen besparen voor de fiscus.
Wientjes heeft eindelijk bereikt dat de premie vastligt waardoor alle risico’s bij de werkgevers weg zijn, maar bovendien zijn tal van ondernemingen af van hun bijstortingsverplichting. Die ondernemingen kunnen zo miljarden bijschrijven op hun eigen vermogen.
Het belang van Jongerius is onduidelijk maar misschien wegen daar de machtsposities en de baantjes zwaarder dan de belangen van de werknemers en gepensioneerden.

Omdat het voor Wientjes en Kamp zo kostbare akkoord te redden, heeft Kamp een truc bedacht waardoor hij toch zijn zin kan doordrijven. Verzwaar de eisen die je aan het financiële toetsingskader van de bestaande pensioenregelingen stelt zo sterk, dat indexatie voor vele jaren volledig uit het zicht verdwijnt. De koopkracht van gepensioneerden die de afgelopen jaren toch al sterk is verminderd zal spectaculair verder dalen. Dan zullen de pensioengerechtigden wel eieren voor hun geld kiezen en “vrijwillig “voor het nieuwe stelsel kiezen. Want wat zou u doen als u kunt kiezen tussen jarenlang geen indexatie of toch maar het nieuwe stelsel accepteren. Blijft u principieel of toch maar niet. Briljante vent die Kamp !

Het zal ons benieuwen of ons parlement zich zal lenen voor zo’n staaltje misbruik van de wetgevende macht. Het beste is om dit niet af te wachten en als bevolking dit akkoord naar de prullenbak te verwijzen. Mochten Kamp, Wientjes en Jongerius toch doorzetten, dan zullen wij dat machtsmisbruik toetsen tot aan het Hof in Straatsburg. Via de Nederlandse Vereniging van Organisaties van Gepensioneerden zijn de middelen daartoe al gereserveerd.

Leo van Heesch

Pensioencasino
zondag 3 juli 2011

Leo van Heesch Leo van Heesch

“Kom binnen en waag een gokje in ons Pensioencasino”
FNV-Bondgenoten, die het verzet binnen de FNV tegen het Pensioenakkoord aanvoeren, had afgelopen vrijdag op het Plein in Den Haag een grote tent opgezet waar in een soort casino voorbijgangers werden uitgenodigd om te spelen met hun pensioen. Die tent stond niet geheel toevallig tegenover de ingang van wat ooit wellicht de meest chique herensociëteit van Nederland was, sociëteit “De Witte”. APG, pensioenuitvoerder van 27 pensioenfondsen waaronder het ABP, hield daar een eerder uitgesteld seminar over het pensioen van morgen met als sprekers Bernard Wientjes, Agnes Jongerius en Henk Kamp.

Omdat ik na alle geheimzinnigheid en achterkamertjes gedoe de werkelijkheid over het pensioenakkoord wel eens uit de eerste hand wilde horen, was ik ook van de partij. Na even in het pensioencasino te hebben rondgekeken zonder ook maar één euro van mijn pensioen in te zetten, begaf ik mij naar binnen waar wij werden ontvangen met koffie en piepkleine gebakjes, je bent tenslotte in Den Haag.

De gastheer, Dick Sluimers, voorzitter van de Raad van Bestuur van APG, heette ons welkom en legde het gehoor van pensioendeskundigen met een simpel voorbeeldje uit dat er een relatie is tussen risico en rendement. Kennelijk had hij niet zo’n hoge pet op van zijn gehoor dat voornamelijk uit pensioenfondsbestuurders bestond.

Bernard Wientjes die daarna aan het woord kwam was zo enthousiast over dat verhaal dat hij Dick spontaan tot hoogleraar wilde benoemen. Voor de rest kwam zijn betoog in aanmerking voor de prijs van ongeëvenaarde arrogantie. De golf van kritiek van veel vooraanstaande economen werd afgedaan met een grapje. De hoogleraren die met emeritaat waren werden neergezet als een stel seniele kerels en de andere hoogleraren die het waagden kritiek te hebben op hun mooie akkoord wenste hij een spoedig emeritaat toe. Ook de politieke partijen die hun schitterende plan afwezen kregen er van langs. Met name D’66 en de SP werden op een nogal goedkope manier weggezet. Merkwaardig genoeg hield hij zijn kaken stijf op elkaar over de PVV die het plan, met uitzondering van de verhoging van de pensioenleeftijd naar 66 jaar, afwijst. Uit de reacties in de zaal was af te leiden dat de woorden van deze voorganger in vruchtbare aarde vielen. Een zoethoudertje had hij ook te melden. De premiestabilisatie die al zo lang door de werkgevers wordt gewenst en die tot polonaises in de directiekamers heeft geleid, kan bij het CAO-overleg weer doorbroken worden. Je moet wel heel naïef zijn om te geloven dat wat werkgevers centraal voor elkaar hebben gebokst, decentraal weer uit handen zal worden gegeven.

Agnes Jongerius wilde onze zorgen wegnemen. Het aangroeiend verzet tegen wat zij met de werkgevers en de minster had bekokstoofd, was een gevolg van misconceptie van wat was bereikt. Zij zou het wel allemaal gaan uitleggen in het land en daarna zouden de FNV-leden zich kunnen uitspreken in een referendum. Van het houden van referenda hebben zij bij het FNV wel kaas gegeten. Ik heb al eerder het referendum van de ANBO bij het principe-akkoord besproken. Het kan bij de colleges politicologie zo gebruikt worden als schoolvoorbeeld van hoe je de massa manipuleert. Verder bezwoer zij de aanwezigen dat het Pensioenakkoord slechts een raamwerk is, dat nog verder decentraal moet worden ingevuld.

Na de pauze, die door de aanwezigen druk werd gebruikt om te netwerken, kwam Henk Kamp ons entertainen. Ik moet zeggen dat de minister die op TV op mij altijd de indruk maakt van een sprekende robot, in het wild heel menselijk overkomt. Zijn toespraak was zelfs geestig te noemen. Wel maakte hij een gewaagde vergelijking van het Pensioenakkoord met een ander Nederlands succesnummer; de Betuwelijn.

Daarna het vragenuurtje onder leiding van de dagvoorzitter Eva Kuit. Nu had ik al eerder de ervaring dat bij dit soort gelegenheden het adagium is: lullen, lullen en blijven lullen maar door de irritante houding van Eva sloeg dit alles. Zij gaf de microfoon niet uit handen om “controle“ te houden maar het was jammer dat zij zich zelf niet onder controle had. Het liefste bleef ze zelf aan het woord en daarbij bleek dat ze vaak de vragen niet begreep van de vragenstellers die wél de kans kregen door haar heen te breken.

Dat Dick Sluimers een heer is bleek in zijn slotwoord toen hij het had over een goede discussie en Eva bedankte voor haar uitstekende leiding.
Moe en onvoldaan heb ik maar geen gebruik meer gemaakt van de nazit om te netwerken. Inhoudelijk niets wijzer geworden heb ik de lange terugreis weer aanvaard.

Leo van Heesch