Nu het onderzoek van DNB en AFM naar Nijpels gestopt is (en de man had nog wel zoveel vertrouwen in de uitkomst), loopt onze samenleving nog steeds het risico dat hij op enig moment opnieuw opduikt in een positie met financiële verantwoordelijkheden. René Lukassen in zijn column bij RTLZ Nieuws schreef er op 3 maart over.

Ook de positie van Zalm blijft uitermate pijnlijk. Dat onderzoek van DNB uitwijst dat hij kan aanblijven bij ABN AMRO verbaast natuurlijk niemand. Zij hadden immers al eerder het groene licht voor deze benoeming gegeven. In het Parool van 2 maart leest u meer over deze affaire die zich nog geruime tijd zal gaan voortslepen.

Niet de huidige problemen met de banken, maar de komende problemen met de pensioenen zullen in Nederland de komende jaren centraal staan en de politieke discussie gaan domineren. Pensioenfondsbestuurders en politici geven er nog steeds de voorkeur aan dit te verzwijgen, omdat het een electorale tijdbom betekent en dat kunnen zij in de aanloop naar 9 juni 2010 niet gebruiken. Na de val van het vierde kabinet Balkenende is de chaos compleet. De discussies over AOW en aanvullende pensioenen worden tot nader order uitgesteld. Dat de financieel-economische positie van ouderen intussen steeds meer in het gedrang komt, is duidelijk. Het Parool van 3 maart geeft een overzicht van de komende ellende. En alsof dat nog niet genoeg is, zullen naar verwachting ook de lokale lasten enorm gaan stijgen. Reeds nu lopen de woonlasten in de verschillende gemeenten zeer ver uiteen, zoals aangegeven in een overzicht dat door de Volkskrant op 25 februari gepubliceerd is.

We zijn u de volledige ontslagbrief van Nijpels van 19 februari 2010 nog schuldig, waarin hemzelf natuurlijk niets te verwijten valt, maar de schuld bij de media gelegd wordt. In een interview met het Financieele Dagblad op 22 februari 2010 wordt deze lijn nog eens uitgesponnen, zie deel 1 en deel 2. RTLZ geeft overigens op 23 februari uitstekend weerwoord op de aantijgingen van Nijpels. IPN van 20 februari en Trouw van 22 februari geven het NBP standpunt over de noodzakelijke sanering van het ABP bestuur goed weer. De Volkskrant licht op 22 februari een tipje van de sluier op waaruit blijkt dat de werkelijkheid misschien toch een andere is dan Nijpels ons graag doet geloven.

Dat pensioenadviezen verregaand tekort schieten, begint nu eindelijk ook tot het grote publiek door te dringen. Het Financieele Dagblad van 19 februari bericht erover. Geen verrassing voor lezers van het NBP magazine Pensioenbelangen en van deze website.

Ook Zalm lijkt in zijn DSB periode bepaald niet van alle smetten vrij. RTLZ van 25 februari 2010 heeft wat documenten opgeduikeld. Zalm blijkt voorstander te zijn geweest van een schandelijk incassomodel dat DSB slachtoffers letterlijk door de strot werd geduwd.

Tenslotte wat tegenwicht tegen het te vaak gehoorde verhaal dat ouderen op de arbeidsmarkt te duur zouden zijn. In het Financieele Dagblad van 16 februari wordt in een interview met de Finse hoogleraar Ilmarinen een zeer realistische kijk op beleid ten aanzien van oudere werknemers gepresenteerd.

En toen was Nijpels ineens weg als bestuursvoorzitter van het ABP. Schreef hij in oktober nog een nogal onnozel open briefje dat hij het onderzoek van de commissie Scheltema over zijn DSB verleden ‘met vertrouwen’ tegemoet zag, ditmaal kon er alleen een brief aan het ABP bestuur af. Want verantwoording afleggen aan de deelnemers is natuurlijk een paar bruggen te ver. Zij mogen hun uitgestelde loon inleggen bij het ABP, een heel leven lang, maar medezeggenschap ho maar.

Al vanaf het moment van de benoeming van Nijpels bij het ABP heeft de NBP bezwaar aangetekend , en wel op drie gronden. Reeds in augustus 2009 was duidelijk dat DSB, waar Nijpels de langstzittende commissaris was, er dubieuze woekerpraktijken op na hield. Te naïeve en dikwijls matig opgeleide mensen werden in de financiële val gelokt en stelselmatig uitgekleed. Radar berichtte er meermalen over. De commissaris heeft het of niet geweten en dus zijn taak te lichtvaardig opgevat. Of de commissaris wist het wel en heeft zijn mond gehouden. In beide gevallen bepaald geen basis om zo iemand verantwoordelijkheid te geven over het uitgestelde loon van 2,8 miljoen verplichte deelnemers bij het ABP. Helaas is het vertrouwen in dit fonds even snel verdampt als een deel van de belegde miljarden. In zo’n situatie is een dergelijke benoeming een blunder van de eerste orde, en bepaald niet de manier om het geloof in het ABP te helpen herstellen. Ook ontbrak het Nijpels aan kennis van pensioenen, en gezien zijn tientallen bijbaantjes ook aan tijd om de functie als ABP voorzitter goed te vervullen. Alleen zijn blunders al in latere interviews waren afdoende bewijs dat hij ongeschikt was.

Door RTLZ werd onlangs ontdekt dat er een brief bestond van De Nederlandsche Bank (DNB) van 19 juni 2009 aan DSB waarin werd aangetoond dat de commissarissen waaronder Nijpels hadden gefaald. Natuurlijk kende Nijpels deze brief bij zijn aantreden bij het ABP, maar hij verkoos erover te zwijgen. In elk geval tegenover de verplichte deelnemers bij het fonds. Wel ging hij elke discussie over zijn DSB verleden stelselmatig uit de weg. Gelukkig heeft dit verleden hem nu ingehaald.

De conclusie kan niet anders luiden dan dat de ABP deelnemers willens en wetens misleid zijn. Als Nijpels zo weinig zelfkennis bezit om een benoeming bij het ABP te accepteren met een DSB affaire aan zijn broek, dan kan dit onmogelijk als een vergissinkje gekwalificeerd worden. Nijpels en het ABP bestuur hebben zich onherstelbaar geblameerd. Dat kon niet zonder gevolgen blijven.

En nu? Nijpels had geen andere keus dan af te treden, hoewel hij geheel in stijl nog wel probeert de zwarte piet elders te deponeren. Zo stelt hij dat het voor hem steeds moeilijker werd zijn functie bij ABP adequaat uit te oefenen door de ‘stroom al dan niet accurate berichten’ over het onderzoek naar de gang van zaken rond DSB. Helaas, het is het eigen falen dat Nijpels opbreekt, niets meer en niets minder.

En het ABP? Het ABP zegt het vertrek van Nijpels zeer te betreuren, maar heeft ‘begrip voor de afweging die hij heeft gemaakt’. Kortom, het ABP heeft met het ontstaan van dit debâcle niets van doen. Helaas is de werkelijkheid een andere. Ook merkt het ABP op ‘de komende weken op zoek te gaan naar een nieuwe voorzitter’. Blamages uit het verleden zijn echter geen garantie voor succes in de toekomst. Bepaald geen zinsnede dus die de verplichte deelnemers gerust zal stellen over hun toekomstige indexaties.

Een woord van advies voor het ABP. Zo hier en daar komen de sneeuwklokjes en de krokussen alweer boven het smeltende sneeuwdek uit. Voor wie het zien wil is het voorjaar in aantocht. Een prima tijd dus voor de in het verleden zo traditionele voorjaarsschoonmaak. Een uitgelezen moment ook om de bezem door het ABP bestuur te halen om verdere imagoschade te voorkomen. Wat dacht u van het onmiddellijk vervangen van types als Harry Borghouts en Xander den Uyl door deskundigen met enig benul van de economische risicoanalyse? Het is maar een ideetje, maar zou dat uw vertrouwen in het ABP niet die broodnodige opkikker geven? Eerst zien en dan geloven, dat wel natuurlijk.

De mening van de NBP over pensioenzaken krijgt tegenwoordig veel publiciteit, ook in de Engelstalige pers. Zie Global Pensions van 12 februari 2010. Een uitgebreid interview met uw NBP voorzitter kunt u lezen in het februari/maart 2010 nummer van het pensioentijdschrift IPN. De reacties van diverse pensioenfondsen gaan nooit in op de geuite kritiek en zijn bewust misleidend. Zo werken de fondsen aan hun eigen ongeloofwaardigheid.

Wat jammer nu dat op 10 februari RTL-Z Nieuws de hand wist te leggen op een brief van 19 juni 2009 van De Nederlandsche Bank (DNB) aan het toenmalige Scheringa imperium DSB. Hierin wordt genadeloos vastgesteld dat Nijpels en Linschoten (beiden VVD) grandioos gefaald hebben in hun rol van commissaris bij deze woekerbank. Luister wat hoogleraar Sweder van Wijnbergen hierover te zeggen heeft. Alleen Nijpels zelf en het ABP bestuur geloven nog dat deze storm wel over zal waaien. Wat we bij de NBP denken? Lees het weblog onder de titel “de blunderbrigade” van Kees de Lange er op na.

Bernard Wientjes (CDA) presenteert zich graag als de denker van de lage landen. Samen met zijn compaan Loek Hermans (VVD) runnen zij de werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland, respectievelijk. We horen met grote regelmaat van dit speciale komische duo in de pers. Hun boodschap is eigenlijk altijd voorspelbaar en eentonig: werknemers zijn teveel beschermd en moeten makkelijker ontslagen kunnen worden, met die pensioenen kan het best wat minder, en de risico’s van het pensioenstelsel moeten maar bij de werknemer neergelegd worden, en als de vrije jongens het niet helemaal kunnen redden op de vrije markt moet de belastingbetaler gewoon bijspringen. Marktwerking over de ruggen van diezelfde belastingbetaler dus. En over fraudeschandalen in ondernemend Nederland praten we maar niet. Dat bederft alleen de sfeer maar, en zou het klootjesvolk achterdochtig maken. Dat het denkniveau van ons duo zich het best laat omschrijven als beneden NAP, zal het vervolg leren.

Want van de week hebben deze originele denkers van formaat toch zichzelf overtroffen. In een brief aan de Eerste Kamer wordt betoogd dat het standpunt van de Tweede Kamer, namelijk dat het aantal nevenfuncties van bestuurders moet worden teruggebracht tot een maximum van 5, fataal zou uitpakken voor de toekomst van ons land. De supertalenten die nu in Nederland bijna alle commissariaten en bestuursbaantjes vervullen, doen dat dermate goed dat we daar beslist niet aan moeten tornen.

Even een terzijde, Hermans zit in diezelfde Eerste Kamer waaraan de brief gericht is, dus hij schrijft een brief aan zichzelf. En bij die supertalenten horen b.v. ook Elco Brinkman (CDA), pleitbezorger van Bouwfrauderend Nederland, en Ed Nijpels (VVD), ex DSB en helaas nu ABP. Zo, we weten weer waar we het over hebben.

Nu gelooft niemand die ook maar een beetje bij zijn verstand is dit soort preken voor eigen parochie. De belastingbetaler in Nederland heeft helaas wel leergeld betaald voor de falende bestuurskracht van ons ‘old boys network’. De kredietcrisis komt voor een niet gering gedeelte op het conto van deze types die, sigaren rokend en champagne drinkend, hun riante beloningen opstrijken, niet gehinderd door enige gêne ten aanzien van de slachtoffers van hun incompetente handelen. De lengte van de lijst van wanprestaties is zo ongeveer het enige waar deze talenten in uitblinken.

Het moment van verzenden van deze brief aan de Eerste Kamer had eigenlijk niet beroerder gekozen kunnen worden. De inkt was nog maar net droog, of RTL-Z Nieuws kwam op 10 februari met een brief gedateerd 19 juni 2009 van De Nederlandsche Bank (DNB), onder meer over het functioneren van Nijpels en Linschoten (beiden VVD) in hun rol als goedbetaalde maar voornamelijk afwezige commissarissen bij DSB. Ik wil u een tweetal passages uit de brief niet onthouden:

Een paar zaken zijn duidelijk. Allereerst natuurlijk dat de heren VVD-ers schromelijk gefaald hebben in hun rol als toezichthouder. Maar er is meer. Ed Nijpels is per 1 augustus 2009 aangesteld als bestuursvoorzitter bij het ABP, toen hij deze brief al hoog en breed kende. Kennelijk is dat voor hem geen aanleiding geweest zich niet als kandidaat beschikbaar te stellen. Alleen het ABP bestuur weet of deze kwestie aan de orde is geweest, maar zij zullen zwijgen als het graf. In elk geval zijn de verplichte deelnemers bij het ABP grotelijks belazerd door een voorzitter die nadien beweerde het onderzoek van de Commissie Scheltema met vertrouwen tegemoet te zien. Ondanks die brief. Is de man nu dom, naïef of doortrapt?

Waar brengt dit ons nu? Vooralsnog weigeren Nijpels en het ABP de enig mogelijke conclusie te trekken, namelijk dat Nijpels per onmiddellijk opstapt en een baan op zijn niveau gaat zoeken. Dat zal nog niet eens meevallen. In de financiële wereld heeft hij in elk geval niets meer te zoeken. Daarna kan de noodzakelijke grote schoonmaak bij het ABP bestuur pas echt van start, te beginnen met Borghouts (GroenLinks). En de heren Wientjes en Hermans? Ach, die kunnen de provincie in met een amusementsprogramma Op Zoek Naar Onbekend Talent. Dat is een gat in de markt, want op de vermeende bekende talenten die zij ons tot dusver onophoudelijk aanprezen, zijn we definitief uitgekeken.

De Tros brengt regelmatig een buitengewoon nuttig consumentenprogramma uit onder de naam Radar. Onder de zeer competente leiding van Antoinette Hertsenberg worden misstanden in consumentenland aan de kaak gesteld, en wordt gedupeerden daadwerkelijk hulp geboden. Het is niet voor niets dat Antoinette Hertsenberg een grote populariteit geniet, ze verdient het ten volle.

De laatste jaren is in ons land de financiële sector regelmatig in opspraak. Het vertrouwen van de gemiddelde burger in banken en pensioenfondsen is op een historisch dieptepunt beland, en dat valt goed te begrijpen. Waar de politiek en de toezichthouders geacht worden de burger te beschermen tegen kwaadwillige of incompetente financiële instellingen, zien we in de huidige economische crisis een ontluisterend beeld oprijzen. De afgelopen weken hebben we de Commissie de Wit aan het werk kunnen zien. Mocht je als burger nog een greintje vertrouwen hebben in overheid, politiek en financiële instellingen, dan was je na een paar zittingen wel volledig genezen. Wat konden we namelijk zien? Mensen met zeer grote verantwoordelijkheden en riante beloningen bleken uitsluitend bezig met het schoonvegen van het eigen straatje. Altijd waren anderen de schuld, nooit was er reden het eigen functioneren eens van enige afstand te bezien. Geen woord van compassie voor diegenen op wie de financiële ellende wordt afgewenteld, het groeiende leger werklozen, de verplichte deelnemers bij pensioenfondsen die geen kant uitkunnen en hun verwachtingen gewekt door incompetente fondsbesturen in rook zien opgaan. Daar valt de zelfbenoemde elite van onze maatschappij niet op aan te spreken. Zij deden immers precies wat zij moesten doen? Zij hielden zich toch precies aan de regels?

Gelukkig worden consumentenorganisaties steeds mondiger en strijdbaarder, ook als het er om gaat misstanden bij banken en verzekeraars aan te pakken. Hier speelt Radar dikwijls een voortrekkersrol. Het was vooral Radar dat de misstanden bij de Dick Scheringa Bank (DSB) in diverse uitzendingen aan de orde stelde. Een goede zaak zou je zeggen, een zaak ook waaraan een bank die enig fatsoen bezit zou moeten meewerken. Was dat ook zo?

De Nederlandse Bond voor Pensioenbelangen verzet zich consequent en energiek tegen allerlei politieke baantjesstapelaars die, niet geremd door financiële kennis, dikwijls invloedrijke advies- of bestuursfuncties in de financiële wereld bekleden. Ja zeker, ik doel op Harry Borghouts, de Heintje Davids van het ABP bestuur. Ik doel ook op Ed Nijpels, tot 1 oktober 2009 toonaangevend en langst zittend lid van de Raad van Commissarissen van DSB, en nu helaas bestuursvoorzitter van het ABP.

Nu is Ed Nijpels al maanden lang onderwerp van onderzoek, en de kans is groot dat zijn DSB verleden hem uiteindelijk gaat opbreken. Laten we eens een voorbeeld van zijn handelen bekijken. Als DSB commissaris heb je natuurlijk geen volledige dagtaak, dus je kunt er best wat dingetjes bij doen. En dan is het maar goed dat je ook voorzitter van de Raad van Commissarissen van de Tros bent. Dat is een mooie taak, waar je een gezonde dosis idealisme in kwijt kunt. De media spelen een enorme rol in het aan het licht brengen van misstanden, in waarheidsvinding ook. Tros Radar is een uitstekend voorbeeld. Een schitterende uitdaging voor elke bestuurder om de minder bedeelden in onze samenleving enige steun te kunnen bieden. Zou je denken….

Toch, een probleempje. Transparantie en waarheidsvinding zijn natuurlijk mooie begrippen, maar soms is het maar beter als abstracte idealen ook heeeeeel erg abstract blijven. Als je je ziel aan DSB verkocht hebt, waar de klanten vooral gezien worden als klootjesvolk dat je moet proberen leeg te melken, dan komt het erg slecht uit dat Radar daar met veel energie en competentie tegenin gaat. Daar moet je als DSB commissaris iets aan doen, zoveel is duidelijk. En zo komt het dat we op de website van RTL Nieuws de volgende kop lezen: Problemen met Tros Radar? Ed Nijpels regelt het wel. Dit artikel spreekt zo zeer voor zichzelf dat mijn gedetailleerde commentaar erop volstrekt overbodig is. Lees het op onze website, en vorm uw eigen oordeel.

Welke conclusies kunnen getrokken worden? Doodsimpel: Nijpels is niet onafhankelijk en heeft een verborgen agenda. Moet een dergelijke baantjesjager, bij wiens integriteit grote vraagtekens te plaatsen zijn, de pensioenen van 2,7 miljoen verplichte deelnemers bij het ABP behartigen? Is dit de man die het vertrouwen in het ABP moet herstellen? Is dit de man die transparantie en vernieuwing moet bewerkstelligen binnen een verkalkte organisatie waar de belangen van de deelnemers ondergeschikt zijn aan de machtsbelustheid van de bestuurders? Wordt het sowieso geen tijd het baantjesjagen drastisch in te perken? Vragen, vragen. De antwoorden vult u zelf wel in.

Een recent artikel in RePublic van februari 2010 getuigt gelukkig van wat meer kritische zin over datzelfde ABP. In het FD van 3 februari legt Ed Groot feilloos bloot dat de huidige bestuursstructuur niet meer houdbaar is, met incompetente vakbondsbonzen in de fondsbesturen die het woord zelfkritiek niet kennen, maar niettemin de macht niet willen afstaan.

Het is onrustig in pensioenland. Nu de commissie Frijns met een rapport is gekomen waarin de kwaliteit van pensioenfondsbesturen dikwijls als onvoldoende wordt gekenmerkt, zijn de rapen gaar. Het bedrijfstakpensioenfonds voor de grootmetaal, Metalelectro (PME), een fonds in grote problemen, zag geen andere oplossing dan 6 bestuursleden te vervangen door 2 deskundigen. Een klein rekensommetje leert dat deze voormalige bestuursleden dus voor ongeveer een derde deel deskundig waren. Tegelijk is het natuurlijk geen nieuws. De Telegraaf van 30 januari wijdt er een artikel aan. De inkt van het Telegraaf-artikel was nog niet droog of de drie grootste bedrijfstakpensioenfondsen (ABP, Zorg en Welzijn, PMT) verdrongen zich om te betogen dat dit probleem voor hun fonds ab-so-luut niet aan de orde was. Lees hierover het FD van 30 januari, in een artikel in twee delen (A en B). Bij de deskundigheid die het ABP-bestuur zichzelf zo graag toedicht, kunnen wel wat kanttekeningen geplaatst worden. Dit zeer matig presterende fonds is gezegend met ‘deskundigen’ van het kaliber Borghouts en Nijpels. Gelukkig is het eigen bestuur tevreden met deze situatie, maar zij zijn zo ongeveer de enigen.

Tenslotte het rapport Goudswaard waar we al eerder over berichtten. Het NRC gaf op 30 januari een lange beschouwing, en Trouw publiceerde op 29 januari een aardige spotprent. Wordt vervolgd.

De inkt van het rapport was nog niet droog of werkgeversvoorzitter Wientjes en werkgeversminister Donner hadden het al omarmd. Voor de denkwereld van Wientjes, lees het FD van 21 januari 2010. In het FD van 28 januari 2010 wordt ingegaan op het rapport Goudswaard, en in zijn weblog geeft Kees de Lange onder de titel ‘belubberd en bedonnerd’ onverdund zijn mening.

Op de website van het FD stelt Jan Maarten Slagter de incompetentie van pensioenfondsbesturen aan de kaak die door een desastreus beleggingsbeleid kans zagen een slordige 20 miljard euro te verspelen. Gevolgen? Jawel, maar uitsluitend voor de fondsdeelnemers.

Tenslotte laat de CSO zijn stem horen over de noodzaak de arbeidsdeelname van ouderen te bevorderen, liever dan de AOW leeftijd te verhogen. De arrogantie van het ABP bestuur wordt uitstekend verbeeld in een cartoon van 25 januari in de digitale editie van NRC.