Minister Jan Kees de Jager van Financiën is sterk uit de regeringscrisis gekomen. Regeringscrisis, want een kabinetscrisis krijg je natuurlijk niet als een niet-coalitiepartij stopt met gedogen. Maar De Jager heeft zijn werk goedgedaan en in binnen- en buitenland indruk gemaakt door zijn gedegen begrotingsvoorbereidingen. Alleen daardoor kreeg hij voldoende steun van Christen Unie, D66 en Groen Links om net op het nippertje een ‘sluitende’ begroting naar Brussel te kunnen sturen.

Helaas kent die ‘sluitende’ begroting nog wel wat gaten die moeten worden gedicht, zoals besparingen op het onderwijs (wat sowieso een ongelukkig idee is). Het hogere eigen risico in de zorg en/of een bijdrage per receptregel is niet alleen voor de nieuwe coalitiepartners maar ook voor het CDA lastig te verteren. En ook op andere gebieden is er nog wel wat te doen vooraleer de nieuwe Nederlandse begrotingskoffer soepel dicht gaat.

Bij een iets andere aanpak is er echter nog hoop. In de NRC van afgelopen week stond een fraai vormgegeven maar moeilijk leesbaar overzicht over de inkomsten en de daarop betaalde inkomsten belasting in Nederland, dat er in mijn bewerking uitziet als de tabel hiernaast
Meteen is al duidelijk waarom het belasten van de hoge inkomens (althans dat vinden de meeste grootverdieners) niet zo veel zoden aan de dijk zet. Alle inkomens boven de 55.000 euro per jaar betalen samen minder dan een kwart aan inkomstenbelasting. Ruim drie kwart wordt opgebracht door hen die minder verdienen.

Het inmiddels tot Lente-akkoord omgedoopte akkoord staat onder spanning door alle nog niet goed doorgerekende ‘oplossingen’. Misschien is de naam Spring-akkoord daarom beter.
Voor anglofielen de Engelse term voor lente en voor anderen drukt het een realistische verwachting uit. Want de zo moeizaam ‘sluitend’ gemaakte begroting kan licht openspringen waarop snel daarna het ‘Spring-akkoord’ zal volgen.

Crisisheffing
Een ‘crisisheffing’ een optie, waarbij de sterkste schouders tijdelijk ook echt de zwaarste lasten gaan dragen.

De tabel links toont zo’n heffing, die drie miljard euro oplevert. Na de eerste kolom met de inkomsten volgen de gele kolommen met de belastingschijf, het bijbehorende tarief en de belastingopbrengst.
De “crisisheffing” (groene achtergrond) kent andere percentages voor elk van de vier inkomensgroepen boven de 54.367 euro en levert 3 miljard euro per jaar op.
Bij gebruik van een vast crisistarief van 4 procent, komt er eveneens 3 miljard binnen.

Met die 3 miljard euro per jaar (1) kun je heel wat vervelende bezuinigingen en nog veel vervelender lastenverschuivingen in de zorg laten vervallen. Let wel ik pleit niet voor invoering van een permanent hoger tarief met drie extra schijven.

Maar zolang aanvullende pensioenen niet worden geïndexeerd en er straks zelfs wordt afgestempeld, lijkt meer betalen door de hogere inkomens geen slechte zaak.
En ja dat is vrij fors.

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 14 mei 2012

Een tussenstand van zaken op pensioengebied
Op dinsdag 8 mei heeft de Eerste Kamer besloten geen enkel wetsvoorstel van de agenda af te halen. De Tweede Kamer beslist na het reces welke onderwerpen controversieel moeten worden verklaard en moeten wachten tot na de verkiezingen op 12 september. Daar de begroting op Prinsjesdag moet worden ingediend bij de Tweede Kamer, gaat het overleg tussen de politieke partijen van de ‘Kunduz-coalitie’ over de begroting voor 2013 stug door. Sommigen zeggen dat naast de noodzakelijke korte termijn lastenverzwaringen veel meer structureel moet worden aangepast zoals wordt bepleit door prof. Sweder van Wijnbergen in de NRC van 9 mei. “Want overheids-tekorten jagen hoogstens de vraag aan, niet de productiecapaciteit van de economie, en dat laatste is nodig voor duurzame groei. Sterker, de groei van de productiecapaciteit (‘verdienvermogen’) vereist hogere private investeringen , en daar is een stabiel investeringsklimaat voor nodig.” En daarvoor zijn dan ook aanvullende hervormingen noodzakelijk, aldus Sweder van Wijnbergen. Ook de beide hoogleraren Lans Bovenberg en Bas Jacobs bepleiten in de Volkskrant van 9 mei meer resp. betere structurele hervormingen. “Want je kunt niet de pensioenleeftijd verhogen als je niet tegelijk maatregelen neemt om mensen langer te laten doorwerken.”

Philips pensioenfonds
Een te lage dekkingsgraad van een pensioenfonds omdat er in de goede jaren geld terug in het bedrijf is gestort. Kun je dan de werkgever aansprakelijk stellen? Gepensioneerden van Philips overwegen het. Als zij gelijk krijgen, kan dit het begin zijn van een reeks rechtszaken, aldus het blad Intermediair van 9 mei. Volgens de website van de Federatie van Philips Verenigingen van Gepensioneerden (FPVG) is er al overgegaan naar een Fondsvorming Juridische Reserve met een minimaal werkkapitaal van € 250.000,-. De gepensioneerden van Philips stellen zich op het standpunt dat in 1962 door Frits Philips zelf een ‘waardevast en gegarandeerd pensioen’ is toegezegd met de uitspraak “Het stellige voornemen om werknemers een pensioen te bieden zal geen mindere betekenis hebben dan een juridisch afdwingbare toezegging.” Maar er is al twee jaar niet geïndexeerd en de kans wordt groot geacht dat korten van de pensioenen noodzakelijk wordt. Daarom wordt in totaal € 1,27 miljard pensioengeld als terugstorting aan het pensioenfonds aan Philips gevraagd. Kamerlid Pieter Omtzigt heeft al een jaar gelden aan minister Kamp een lijst gevraagd met alle terugstortingen van pensioenfondsen, maar daar zit tot nu toe weinig schot in. Daarnaast heeft prof. Bernard van Praag berekend in Mejudice van 21 februari dat met de premie-vakanties het ruwweg om € 100 miljard gaat aan te weinig betaalde premies en verloren rente.

CBS levensverwachting
De statistisch onderzoeker Dr. Coen van Duin van het CBS geeft in het blad Pensioen, Bestuur & Management van 10 mei een toelichting op de nieuwste cijfers over de CBS levensverwachting. Dat is van belang vanwege de komende koppeling van de pensioenleeftijd aan de levensverwachting. De grote onzekerheden in de prognose van de levensverwachting betekenen een grote onzekerheid over de toekomstige pensioengerechtigde leeftijd. De resterende levensverwachting op 65-jarige leeftijd is momenteel opgelopen tot 23,0 jaren in 2060. Dit is 4,7 jaar hoger dan de waarde in de periode 2000-2009, aldus het interview. Met een (on)zekerheid van 67% prognose-interval komt dan het volgende beeld naar voren op basis van het in behandeling zijnde wetsvoorstel van minister Kamp. Voor personen geboren voor 1955 blijft de pensioengerechtigde leeftijd 65 jaar. Voor wie in 1975 is geboren, is een pensioengerechtigde leeftijd van 67-69 jaar waarschijnlijk. Wie in 1985 is geboren, is 68-71 jaar waarschijnlijk. De gepensioneerden hebben tot hun 65e jaar de voor hun geldende pensioenpremie betaald behorende bij de toenmalige levensverwachting. Daarna niet meer en die stijging van de levensverwachting sindsdien wordt opgevangen door de collectiviteit en solidariteit van het pensioenstelsel sinds de invoering ervan.

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 7 mei 2012

Stilte voor de storm van minister Kamp
Deze maand mei komt minister Kamp met zijn hoofdlijnennotitie ftk en die zal naar verwachting veel beroering geven. Ook het nieuwe ‘wandelgangenakkoord’ van de Kunduz-coalitie levert nogal wat overleg op tussen minister Kamp en de vakbonden, vooral over het eventuele AOW-gat tussen de datum van het vroegpensioen en van de AOW die minister Kamp niet wil repareren (zie bijlage). Dat gat is afhankelijk van hoe het reglement van de VUT en het vroegpensioen zijn geformuleerd. Bij het niet op elkaar aansluiten van de beide data kunnen de pensioenfondsen de kosten op zich nemen ten laste van het pensioenvermogen of het ouderdomspensioen herrekenen op actuarieel neutrale basis, dus een iets lager ouderdomspensioen. En daarnaast zijn er nog vele andere punten die moeten worden uitgewerkt zoals de arbeidsmarkt. Want zonder die ontbrekende invullingen kan het CPB geen berekeningen maken over de effecten. En alles dat wordt afgesproken, geldt slechts tot de verkiezingsdag van 12 september. De peilingen van de zetelvereling laten wel interessante verschuivingen zien. Intussen probeert de vakcentrale FNV een nieuwe structuur te realiseren, waaronder een eigen bond voor jongeren. Dat is nu een netwerk van FNV-jongeren met de naam FNV Jong, maar dat netwerk wordt dan een van de echte bonden.

Nieuwe inzichten over onze pensioentoekomst.
In een opvallend artikel van prof. Theo Kocken in het IPN van 1 mei werd door hem een verbetering van het bestaande pensioenstelsel als vervanger van het Pensioenakkoord als mogelijkheid naar voren gebracht rekening houdende met o.a. de bestaande rechten. Er dienen volgens hem echter geen rekeningen te worden doorgeschoven naar de toekomst en daar is de Stichting Pensioenbehoud het geheel mee eens. Ook onze kinderen en kleinkinderen moeten een goed en zeker pensioen kunnen opbouwen. Op dat standpunt is ons voorstel voor verbetering van het bestaande stelsel gebaseerd (zie website Stichting Pensioenbehoud). De rekenrente blijft voorlopig nog wel een heikel punt. Maar het citaat “Vanuit praktisch oogpunt is het misschien verstandiger om de goede punten van het pensioenakkoord te incorporeren in het bestaande pensioencontract, in plaats van een geheel nieuw stelsel in te voeren.” geeft hoop op een verstandige oplossing.

Bestuurders van het bedrijf dat geen premie afdraagt, veroordeelt.
In een recent arrest van de Rechtbank Rotterdam werden de bestuurders in privé aansprakelijk gesteld voor de door het failliet gegane bedrijf niet betaalde pensioenpremies. Zij moeten als privé persoon de achterstallige premies van vóór het faillissement alsnog aan het bedrijfstakpensioenfonds betalen. Het is wenselijk dat alle pensioenfondsen zich zo actief opstellen in het belang van de deelnemers en gepensioneerden. En dan ook kijken naar een mogelijke verlaging van de kosten, want 1% kostenverlaging geeft op de lange termijn een toename van het pensioenvermogen van maar liefst 30%.

Waarom een tegenstelling oproepen van jong versus oud?
In de NRC van 5 mei wordt het boek De pensioenmythe van Martin Pikaart geciteerd door Erica Verdegaal alsof het de enige waarheid zou zijn onder de kop van het artikel Huiveringwekkende gevolgen van de pensioencrisis. Kritiek op het huidige stelsel wordt helemaal niet gesmoord met de term ‘solidariteit’ zoals zij stelt, want algemeen wordt erkend dat aanpassingen van het huidige stelsel noodzakelijk zijn. Solidariteit is een menselijk principe dat de deling van risico’s inhoudt en geen vrijbrief om anderen te benadelen. Zij citeert “Extra fout zit een jongere die laag is opgeleid. Deze leeft gemiddeld zes jaar korter dan zijn hoogopgeleide collega.” Maar volgens een onderzoek uit 2002 van Becca Levy c.s. van Yale University dat is gepubliceerd in de Journal of Personality and Social Psychology leven de somberste mensen zevenenhalf jaar korter dan de meest optimistische mensen. Met dezelfde redenering subsidiëren sombere mensen optimistische pensioendeelnemers. En de ene mens overlijdt toch ook eerder dan de andere mens? Daar is solidariteit nu juist voor.

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 30 april 2012

Wandelgangenakkoord en Hoofdlijnennotitie FTK van Kamp
Onder druk wordt alles vloeibaar. Zo ook met de druk van de Europese Commissie op het kabinet en de partijen in de Tweede Kamer om een bezuinigingsakkoord te bereiken teneinde onder de tekortnorm van 3 procent in 2013 te komen. VVD, CDA, D’66, GroenLinks en ChristenUnie werden het in een paar dagen eens over vele pijnlijke punten om te bezuinigen en/of om te hervormen. Deze afspraken werden vastgelegd in een concept van het Nederlandse Stabiliteitsprogramma 2012 (zie bijlage) dat later door de Tweede Kamer werd aangenomen.
Een van de belangrijkste maatregelen is het verhogen van de AOW-leeftijd met één maand in 2013 en daarna in stappen verder te verhogen. Zodat uiterlijk in 2019 een pensioengerechtigde leeftijd van 66 jaar wordt bereikt en uiterlijk in 2024 een leeftijd van 67 jaar. Daarna wordt de AOW-leeftijd aan de levensverwachting gekoppeld. Men kan ervan uitgaan dat de aanvullende pensioenen deze ontwikkeling zullen volgen. Daarnaast zal in 2014 de pensioen-richtleeftijd voor aanvullende pensioenen worden verhoogd naar 67 jaar. Dat raakt alleen nieuwe opbouw en gaat vergezeld van een verlaging van de fiscaal maximale opbouwpercentages voor aanvullende pensioenen. Al met al gunstig voor de pensioenfondsen.

Wat gaat de demissionaire minister Kamp nu doen?
Minister Kamp, zijn ambtenaren en de gevraagde deskundigen werken aan de voor mei toegezegde Hoofdlijnennotitie Financieel Toetsingskader (FTK). Volgens berichten in de media gaat minister Kamp gewoon daarmee door en ziet hij wel of het voorstel zal worden behandeld in de Tweede Kamer. Intussen heeft Willem Noordman als hoofdbestuurder van FNV Bondgenoten op een pensioendebat een handreiking gedaan, aldus het Assurantie Magazine van 24 april. Hij vind dat werknemers het langlevenrisico op hun pensioen zelf moeten dragen. De fluctuaties op de financiële markten zouden werknemers en werkgevers daarentegen samen moeten opvangen. Ook anderen komen met plannen zoals de hoogleraren Arnoud Boot en Lans Bovenberg om pensioenfondsen hypotheken te laten opkopen tegen een latere vrijstelling van belasting op de uitkeringen. Maar hun collega Bernard van Praag vind dat zeer riskant en noemt het plan zelfs gevaarlijk omdat er dan nog meer risico’s op de staat worden afgewenteld. Ook de Kring van Pensioenspecialisten hebben zich geroerd met hun voorstel om de oude pensioenrechten in één keer collectief onder te brengen in het nieuwe pensioencontract. En ook de levensverwachting moet in één keer worden doorgevoerd en het pensioenoverzicht moet zich richten op één pensioenleeftijd, aldus het IPN van 26 april. Een cafetariapensioenstelsel is af te raden volgens Peter Beszelsen in de Telegraaf van 27 april.

En wat gaan de sociale partners doen?
De FNV zit intern in onderhandeling hoe de Nieuwe Vakbeweging eruit moet gaan zien. Daar zal onderling nog flink over worden gestreden en dus is er voorlopig geen eenheid. Intussen kunnen de werkgevers hun eigen plan trekken. Ook zonder akkoord is pensioen een cruciale en dure arbeidsvoorwaarde. Pensioenen zijn verworven rechten die onzekerder zijn dan ooit. De onderhandelingen verschuiven straks naar ondernemingen en bedrijfstakken, aldus de NRC van 28 april. Betekenisvoller is nog dat de nieuwe politieke coalitie het initiatief heeft genomen in de eerste grote verandering sinds de invoering van de AOW in 1957. Het poldermodel met het sociaal-economisch overleg moet inschikken. En ook de Sociaal Economische Raad zit binnenkort zonder voorzitter. Geen zicht meer op een pensioenakkoord, geen herhaling van het akkoord van Wassenaar uit 1982, maar een AOW-akkoord waarin het primaat van de politiek heeft gewonnen.

ECN-arrest
Tegen het voor gepensioneerden positieve ECN-arrest (LJN: BU3260, Gerechtshof Amsterdam, 200.078.456/01) is cassatie aangetekend bij de Hoge Raad (12/00490). Het zal nog wel een à twee jaar duren voordat hierover een uitspraak is te verwachten.

• AOW-leeftijd gaat beginnende 2013 met 1 maand per jaar omhoog;
• De geplande permanente verlaging van de overdrachtsbelasting tot 2 procent wordt gehandhaafd;
• De hypotheekrente aftrek wordt beperkt;
• Hoge Btw-tarief gaat van 19 naar 21 procent;
• Reiskostenforfait wordt verlaagd (vervalt in veel gevallen);
• Lonen collectieve sector (zorg uitgezonderd) op nullijn; uitkeringen worden gespaard;
• Loonbelasting (IB) gaat omlaag;
• Belastingschijven worden eenmalig niet geïndexeerd;
• Verhoging accijns alcohol, tabak en frisdrank;
• Eigen risico in de zorg wordt verhoogd; hogere zorgtoeslag voor lagere inkomens;
• Eerste halfjaar WW-uitkering voor rekening werkgever;
• Bezuiniging op zorgkosten van 1 miljard, nader te bepalen;
• Bezuinigingen op persoonsgebonden budget gaat niet door;
• Bezuinigen op passend onderwijs gaat niet door;
• Geen verdere bezuiniging op ontwikkelingssamenwerking (blijft 0,7 procent van bbp);
• Verhoging griffierechten gaat niet door;
• Bouw wordt met 200 miljoen gestimuleerd;

Vergeleken met de eerdere versie moet dit worden gezien als een verbetering, maar het CPB moet nog narekenen of met dit pakket de norm van een begrotingstekort van maximaal 3 procent wordt gehaald.

Het gehele pakket is dus evenwichtiger, maar de bezuinigingen overheersen en de stimulerende maatregelen zijn nog steeds te mager. De door Brussel opgelegde norm vertraagt het herstel van de economie.

Je hoeft geen PVV-aanhanger te zijn om kritisch te zijn over het nu gesneuvelde ‘Catshuisakkoord’. Te veel van de ‘bezuinigingen’ zijn incidenteel en dus eenmalig. Wie echter de 3 procent-limiet voor het begrotingstekort serieus neemt, zal een meer structurele oplossing moeten vinden. Daarbij zal men toch moeten streven naar oplossingen waarbij de lasten niet onevenredig zwaar drukken op bevolkingsgroepen, die toch al moeite hebben het hoofd boven water te houden. Verder moet rekening worden gehouden met de voor 2013 geplande afstempeling van de pensioenrechten. Die kortingen zullen – tenzij er een wonder gebeurt – niet kunnen worden verhinderd.

Volgens de tabel worden vooral de lagere inkomens in 2013 ‘gepakt’. De werkende éénverdiener met minder dan 1¾ keer het wettelijk minimumloon (wml), levert 2¾ procent meer in dan iemand die 3½ of meer keren het wml. Op lagere uitkeringen wordt 2 procent meer ingeleverd dan op de hogere uitkeringen. Gepensioneerden leveren allemaal zo’n 3¾ procent in, maar die hebben toch al veel minder inkomen. Bedenkelijk dat juist de minima procentueel het meest inleveren, want gemiddeld levert Nederland ‘slechts’ 2½ procent in.

Goede maatregelen
De vraag of de voorgestelde maatregelen wel het beoogde effect hebben, laten ik even voor wat ze is. Eerst maar de goede kanten van het akkoord:

1. Permanent verlagen van de overdrachtsbelasting
   Kosten 1,2 miljard per jaar; volledige gecompenseerd door afschaffing van de reiskostenvergoeding. Het afschaffen van de vergoeding voor leaseauto’s zou op den duur 225 miljoen opleveren. Zinnig is ook invoering van een hypotheekaflossing op basis van annuïteiten binnen 35 jaar. Structureel moet dat ruim 3,8 miljard opleveren (na 35 jaar dus). Ingrijpen op de woningmarkt is nodig, maar levert pas in 2015 echt een redelijke bijdrage op (van 75 miljoen in 2013 tot 225 miljoen in 2025). Niet in het akkoord staat een maatregel die ‘rijken raakt en starters spaart’ door de hypotheekrenteaftrek niet via de belastingschijven te laten verlopen, maar daarvoor vast 42 procent te kiezen;
2. Verlaging van de taakstelling passend onderwijs
   Dat kost geld maar wordt gecompenseerd door het schrappen van de gratis schoolboeken. Wie in het onderwijs zit of heeft gezeten, weet hoe boeken worden behandeld – vooral als ze gratis zijn;
3. Afschaffen van de rode diesel
   Schadelijk voor de landbouw? Helpt wel een bron van fraude uit de wereld;
4. Versobering van het gevangeniswezen
   Wat mij betreft tot aan het peil van de ouderenzorg in verpleeg- en verzorgingshuizen;
5. Verhoging tabaksaccijns
6. Greep uit het infrafonds
   Gezien het recente treinongeluk en de noodzaak tot invoering van een beter beveiligingssysteem, lijkt dat op dit moment minder goed te verdedigen, maar betere planning en meer efficiëntie kan geld besparen;
7. Korten op ontwikkelingshulp
   Dat lijkt bij velen een populaire maatregel te zijn, maar is gezien de internationale verplichtingen moeilijk door te voeren. Overigens heeft SER-lid Louise Fresco ernstige bedenkingen ten aanzien van de doelmatigheid van ontwikkelingshulp. De honorering bij sommige van die ‘clubjes’ is, zeker gezien de doelstelling, dubieus hoog.

Twijfelachtige maatregelen
Twijfelachtig en vaak ‘te laat en te weinig’ zijn maatregelen als het bezuinigen op de publieke omroep, het korten op de departementen of het gemeente en provinciefonds. De verdubbeling van de bankbelasting lijkt aantrekkelijk, maar zal uiteindelijk wel weer worden gedragen door burgers en kleine ondernemers – in het afwentelen van lasten blijken zelfs zwakke banken sterk te zijn.
De ingrepen in de lonen, leveren volgens het Catshuis forse bedragen op. Helaas treffen ze vooral de onderkant van de maatschappij, zoals ook al uit de tabel bleek. Een gerichte aanpak van de hogere inkomens ontbreekt, behalve de beperking van de fiscale aftrekmogelijkheden voor echt hoge pensioenen.

Slechte maatregelen
Ronduit slecht vind ik de volgende maatregelen:

1. AOW-leeftijd naar 66 jaar in 2015
   Dat levert minder op dan het werknemers mogelijk te maken na het 50e levensjaar een baan te vinden. Het schrappen van de doorwerkbonus op zichzelf is slecht, tenzij het vrijkomende bedrag wordt gebruikt om werkgevers te stimuleren meer ouderen in dienst te nemen en te houden;
2. De medicijnbijdrage van 9 euro (per recept)
   Die treft chronisch zieken en ouderen en draagt bij tot verspilling. De hoeveelheid medicijnen per recept neemt toe en dus worden er meer vernietigd als het gebruik stopt wegens bijwerkingen of het overlijden van de patiënt;
3. Verhoging van de zorgnorm AWBZ
   Als de zorgnorm van 60 naar 90 minuten per dag gaat, wordt de taak van de mantelzorger verzwaard. Verwacht mag worden dat daardoor veel van de oudere mantelzorgers, door overbelasting, ook zorgbehoevend worden. Het is twijfelachtig of er uiteindelijk wel 600 miljoen euro bezuinigd wordt;
4. Verhoging van het lage Btw-tarief
   Het lage tarief van 6 naar 7 procent zou ca. 700 miljoen moeten opleveren. Dat is een aanslag op de beurs van ouderen en minima. In 2013 wordt die verhoging elk geval niet gecompenseerd door het verlagen van de eerste schijf belasting;

Nationale ramp ?
Vanuit het oogpunt van een doorsnee gepensioneerde heb ik de besproken maatregelen goed, slecht en twijfelachtig genoemd. Maar omdat de situatie voor iedereen anders zal zijn, hoeft u dat standpunt niet te delen. Niemand zal overigens betwisten dat Nederland op korte termijn iets en liever nog veel moet doen om de crisis aan te pakken. Als Europa ons dwingt de 3 procent-limiet aan te houden voor ons begrotingstekort moet er fors worden bezuinigd. Het Catshuispakket bezuinigt weliswaar fors, maar is te eenzijdig en vermoedelijk onvoldoende effectief. Bovendien zorgen de bezuinigingen ook voor een verhoging van de werkloosheid met bijbehorende uitkeringskosten.
Het zou daarom geen nationale ramp zijn als, in afwachting van nieuwe verkiezingen, sommige maatregelen wat vertraging opliepen. Zeker niet als die vertraging leidt tot een evenwichtig pakket van bezuinigingen, dat kan steunen op een breed maatschappelijk draagvlak.

Wel een ramp, die onze toch al wankele positie in Europa extra verzwakt, is het niet tijdig inleveren van de ‘sluitende’ begroting, die Brussel uiterlijk 30 april van Nederland wil zien. Nederland kan dat niet maken na een groot aantal keren andere landen bezwerend te hebben terechtgewezen. Wie, zoals minister De Jager een aantal keren deed de ‘knoflooklanden’ tot de orde riep, heeft veel krediet verspeeld en moet daarvan de consequenties dragen. Het is mede daarom dringend noodzakelijk dat er weer echt geregeerd gaat worden in plaats van gedoogd. Nieuwe verkiezingen op korte termijn zijn dus nodig.

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 23 april 2012

Kabinet gevallen, maar wat nu met het Pensioenakkoord?
Uit de media krijg je de indruk dat grote ego’s en eigenbelang en dus niet het landsbelang de voornaamste redenen zijn geweest om het Catshuis-overleg te laten stuklopen, waardoor de huidige regeringsconstructie uit elkaar is gevallen en er nieuwe verkiezingen noodzakelijk zijn geworden. Maar hoe zagen de gemaakte plannen in het Catshuis er eigenlijk uit en welke economische gevolgen zouden deze plannen hebben volgens het CPB?

Plannen van coalitie
De plannen waren volgens de media de volgende. Het lage btw-tarief van 6% naar 7% en het hoge van 19% naar 21%. Verhoging van de AOW-leeftijd naar 66 jaar reeds in 2015. Bevriezing van de lonen en uitkeringen m.u.v. van AOW. Bezuinigingen in de zorg van € 1,8 miljard met o.a. € 9,- eigen bijdrage per recept. Verlaging in 2013 van de ontwikkelingshulp met € 0,5 miljard en het jaar daarop met € 0,75 miljard. Geen aftrek van hypotheekrente meer voor nieuwe aflossingsvrije hypotheken. Huren worden marktconform. Bezuinigen op publieke omroep oplopend tot € 75 miljoen. Invoering van sociaal leenstelsel ter vervanging van de studiebeurs. Ouderbijdrage voor schoolboekenfonds. Vervallen van onbelaste kilometervergoeding. Daarbij zou aan het ontslagrecht en de duur van WW-uitkering niet worden getornd. Maar wel een verlaging van de inkomstenbelasting in 2014 en 2015 vanwege reparatie koopkracht. Het resultaat zou dan een begrotingstekort in 2013 zijn van 2,8%.

Berekeningen van CPB
Het CPB rekende uit dat het nationale begrotingstekort in 2012 dan wel zou oplopen naar -4,2% (zie bijlage). Het financiële plaatje voor de 65-plusser met jaarlijks minder resp. meer dan 120% van de AOW (€ 10.972,-) als inkomen per persoon ziet er de komende jaren slecht uit met ook nog het veelal ontbreken van de pensioenindexatie:

Hoogleraar Harrie Verbon meldt in de Volkskrant van 21 april dat hij het logisch vindt dat de PVV deze plannen heeft verworpen. Want volgens hem zal bij een ongewijzigd beleid (dus zonder extra bezuinigingen) het overheidstekort van -4,5% nu in 2015 dalen naar -3,3%. En met slechts 3 miljard extra bezuinigen komen we dan zelfs onder de 3% zoals de EU eist, aldus Verbon en dat bedrag moet toch eenvoudig zijn te vinden. Dan zijn die draconische bezuinigingen van € 14 miljard door de coalitie helemaal niet nodig. Dat komt doordat de helft van deze extra bezuinigingen weer weglekt. Dan bereiken we in 2015 een begrotingstekort van -2,8%, terwijl met de Catshuis-bezuinigingen we op -2,4% uitkomen. Een winst van € 2,5 miljard, maar daar moet dan wel € 11 miljard extra voor worden bezuinigd, aldus Verbon.
Van het mogelijke EU verwijt dat we dan volgend jaar niet op 3% zitten, moeten we ons niets aantrekken, vindt hij. “Want geen enkel land in de EU hoeft de eerst komende 20 jaar garanties uit te schrijven voor de Nederlandse overheidsschuld. Tenzij onze garanties voor Zuid-Europese landen worden ingeroepen wegens faillissement van die landen. “ Hoogleraar Sweder van Wijnbergen is het helemaal eens met zijn collega: “Dit is het beste dat kon gebeuren.” Het Pensioenakkoord blijft onuitgewerkt liggen waar het ligt; een volgende coalitie mag zijn tanden erop stuk bijten.