De toezichthouders (De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten) zagen niet toe maar keken slechts toe. Wel was DNB er als de kippen bij om de autoverzekeraars er op te wijzen dat hun premies niet kostendekkend waren en dat die aangepast moesten worden. Maar de pensioenfondsen kregen pas een waarschuwing toen het te laat was en hun dekkingsgraad onder het minimum van 105 procent was gedaald.

Er werd te laat en te zacht ingegrepen en zo werd de kans gemist om de buffers weer wat op te krikken in de relatief gunstige periode 2004 – 2008. In 2008 kondigde de financiële crisis zich aan en sinds 2009 woedt deze zo hevig, dat nu ongeveer de helft van de pensioenfondsen in de problemen zit en een aantal, waaronder ook de vijf grotere op termijn moeten gaan afstempelen. PFZW ontspringt waarschijnlijk de dans en het ABP denkt de afstempeling tot slechts ½ procent te kunnen beperken. Maar de metaalfondsen PME en PMT korten vermoedelijk met 6 of 7 procent (het maximum dat de DNB heeft ingesteld). En die korting komt nog bovenop de al ruim 8 procent die veel gepensioneerden door het niet indexeren tussen 2002 en nu al hebben ingeleverd. Dat is samen al bijna 4 maanden aan gemiste pensioenuitkering.

In het kader van de samenwerking met de stichting Pensioenbehoud, publiceren wij onder Nieuws hun nieuwsbrief.

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 30 januari 2012

Petitie: Ik wil niet gekort worden op mijn pensioen!

De DNB heeft aangekondigd dat 125 pensioenfondsen een te lage dekkingsgraad hebben en daarom binnenkort bekend moeten gaan maken dat de pensioenen tot wel 7% gekort zullen gaan worden. Dit zal meer dan 1 miljoen gepensioneerden raken, die ook al jaren koopkracht hebben ingeleverd omdat zij niet geïndexeerd zijn.

Door te klikken op het website adres http://pensioenbehoud.petities.nl/ kunt u de petitie ondertekenen met of zonder uw naam en andere gegevens, waarbij uw privacy is gewaarborgd (zie de toelichting op de website van http://petities.nl/). U krijgt dan een email op het door u opgegeven email adres (dat nergens anders voor zal worden gebruikt) en door te klikken op de link in de ontvangen email bevestigt u uw ondertekening om zeker te stellen dat u ook degene bent van de ondertekening. Over enige tijd zal de petitie aan minister Kamp worden aangeboden.

Volgens de website van RTL Z van 23 januari 2012 blijkt uit voorlopige berekeningen van RTL Z op basis van gepubliceerde en nog niet gepubliceerde gegevens dat eind 2011 het totale pensioenvermogen €875 miljard bedroeg. Een stijging van maar liefst €74 miljard sinds begin 2011 (+9,2%). Bij het ABP was dat van €237 naar €246 miljard, bij het PFZW (Zorg en Welzijn) van €99,5 naar €110,7 miljard en bij het PME (grootmetaal) van €22,6 naar €25,8 miljard. De rekenrente was in de vorige eeuw 3% tot 4% en de pensioenen werden wel gewoon geïndexeerd onder goedkeuring van de Pensioen- en Verzekeringskamer, de voorganger van DNB. De ‘deskundigen’ zijn het onderling niet met elkaar eens en de meesten willen niet (meer) de risicoloze staatsleningen als basis van de rekenrente, maar een langer lopende gemiddelde rente. Intussen verlaagt het Pensioenfonds Vervoer het opbouwpercentage voor 2012 met 0,1% naar 1,95% en verhoogt de premie met 0,9% tot 29,4%, waardoor de dekkingsgraad voldoende herstelt om niet te hoeven korten. Prima.

In het kader van de samenwerking met de stichting Pensioenbehoud, publiceren wij onder Nieuws hun nieuwsbrief.

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 9 januari 2012

Tunnelvisie belemmert herstel van dekkingsgraden van pensioenfondsen en behoud van pensioenen
Op 4 januari 2011 heeft de Financiële Telegraaf een artikel gewijd aan ons voorstel zoals gepubliceerd op onze website “Uitgangspunten voor een gewijzigd pensioenstelsel” van 2 januari 2012.¹ Het in het artikel opgenomen commentaar van prof. Lans Bovenberg vermeldt dat hij ons plan sympathiek vindt, maar dat er nog veel te veel harde rechten in zitten. Ik vind het een goed idee om te differentiëren naar leeftijd, waardoor jongeren meer risico lopen dan ouderen. (…) Men wil wel heel veel zekerheid in deze constructie. En zekerheid is duur. Je kunt die zekerheid alleen bereiken door erg risicomijdend te beleggen, of je komt alleen tot een zogeheten nominaal pensioen. (…) Kortom, dit plan leidt of tot een veel te duur pensioen of tot schijnzekerheid.

Die schijnzekerheid van Bovenberg betreft het niet zeker zijn van de indexering van de pensioenen voor koopkrachtbehoud, hetgeen wel belangrijk is en ook nu alleen wordt uitgekeerd als de financiële positie van het fonds het toelaat. Maar Klaas Knot als directeur van De Nederlandse Bank (DNB) heeft onlangs aangekondigd, dat zelfs de nominale pensioenen in 2013 wellicht moeten worden gekort (zie bijlage). Is dat dan de zekerheid van een nominaal pensioen? Terwijl het jaarlijkse verschil in ontvangen premies en betaalde uitkeringen over de laatste vijf jaar gemiddeld +€ 3,5 miljard bedroeg op ruim € 27 miljard volgens De Nederlandse Bank.

In de NRC van 7 januari j.l. maakt Bernard Wientjes als voorman van de werkgevers het nog bonter. Hij verwijt Klaas Knot (DNB) dat deze geen rekening houdt met de invoering van het pensioenakkoord. Als dat akkoord wordt uitgevoerd, hoeft er helemaal geen sprake te zijn van het verlagen van pensioenen. Hoezo zekerheid op basis van het pensioenakkoord? Daarin mag korten zelfs gewoon worden ingezet als sturingsmiddel om de maatstaf van de dekkingsgraad omhoog te brengen, terwijl korten nu alleen als laatste redmiddel mag worden gebruikt. En dan ook nog de huidige (vaak te lage) premies willen bevriezen.

En wat is een te duur pensioen? Pensioendeelnemers willen best meer betalen voor die zekerheid zoals verschillende onderzoeken hebben uitgewezen. Maar het zijn de werkgevers die in feite minder betalen als we de niet gecompenseerde waarde van de overdracht van het pensioenrisico naar de deelnemer volgens het pensioenakkoord meetellen.

Maar er zijn diverse methoden om de dekkingsgraad toch boven minimale 105% van de huidige meetlat te krijgen en tevens de pensioenopbouw betaalbaar te houden, dus niet alleen maar door een korting toe te passen. Dat laatste wordt een tunnelvisie genoemd. De volgende mogelijkheden bestaan uitgaande van kostendekkende premies en de moed van de sociale partners en de politiek:

• een direct ingaande verhoging van de pensioenleeftijd (b.v. 2 of 3 maanden per jaar);
• de pensioenopbouw wordt verlaagd (PME grootmetaal voor 2012: van 2,2% naar 2,0% en dat scheelt 2% premie p.j. die gebruikt kan worden voor verhoging van de dekkingsgraad);
• het omzetten van het nabestaandenpensioen op kapitaalbasis naar risicobasis;
• het verlagen van de zekerheidsmaatstaf van 97,5% naar 95% (voorstel SPB);
• het toepassen van een andere disconteringsvoet zoals o.a. bepleit door de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) en recent in het artikel Stop de waanzin met pensioenen door prof. Kees Cools en Anton van Nunen in de NRC van 7 januari j.l. Ook prof. Jaap van Duijn meldt in de Telegraaf van 7 januari j.l. dat in de laatste 100 jaar (!) er maar 30 dagen zijn geweest waarbij rente van de 10-jaars staatsobligaties lager was dan de huidige marktrente van 2,3% en de meeste daarvan sinds september 2010. Maar ook om de disconteringsvoet van de verplichtingen gelijk stellen aan die van de premiestelling, is een SPB voorstel.

1) Het betreft hier de website van de St. Pensioenbehoud.

In de eerste week van het nieuwe jaar zorgde De Nederlandsche Bank wellicht voor het belangrijkste nieuws op pensioengebied. De zo uiterst conservatieve en terughoudende (heel vaak terecht) DNB veranderde opeens van mening. Niet langer zou de “waan van de dag-rente” de dekkingsgraad van pensioenfondsen sterk blijven beïnvloeden maar werd de “kwartaalrente” bepalend. Deze grote stap voor de DNB maar heel klein stapje ter verbetering van de dekkingsgraden, lokte veel reacties uit.

De mijne was heel simpel: ‘Too little, too late’ en denkelijk zal Prof. Dr. Bernard van Praag die aan een rentegemiddelde over een periode van 5 – 10 jaar denkt, het met dat ‘too little’ van mij wel eens zijn. En dat ‘too late’ wordt ongetwijfeld gedeeld door Bernard Wientjes, opperbobo van VNO-NCW die toch al vindt dat DNB met alle maatregelen, door te laat te zijn, paniek zaait.
En zo ontmoeten de extremen elkaar weer eens.

Waardering en kritiek
Over het geheel genomen oogstte de DNB-maatregel waardering.

Allereerst de reactie van onze eigen NVOG, die verklaarde (6/1): “De Nederlandse Vereniging van Organisaties van Gepensioneerden (NVOG) vindt de maatregelen die De Nederlandsche Bank (DNB) heeft afgekondigd om de pensioenfondsen tegemoet te komen, verstandig maar onvoldoende” en even verder “Maar deze rekenrente is echter nog altijd onrealistisch laag. Daardoor worden straks meer gepensioneerden in hun portemonnee geraakt dan echt nodig is.’‘
De NVOG vindt ook dat een rekenrente over een langere termijn logischer zou zijn. ,”Omdat pensioenfondsen werken over zeer lange termijnen.” Maar de keuze om het korten van de pensioenen tot maximaal 7 procent te beperken, vindt de NVOG verstandig.

Het Financieele Dagblad komt op 7 januari onder de kop “Doekje voor het bloeden voor pensioensector” met een melange van commentaren. Een woordvoerder van Pensioenfonds Zorg en Welzijn noemt het een ‘fijne verrassing’ want voor dat fonds betekent het kleine verschil in dekkingsgraad dat het fonds nu vermoedelijk in 2013 niet hoeft te korten. Maar voor de meeste andere fondsen is een verbetering met minder dan 5 procentpunten volstrekt onvoldoende, al vindt men de beperking tot 7 procent korting een positief geluid.
Maar Gerard Riemer, direct van De Pensioenfederatie, de branchevereniging van de fondsen, staat niet te juichen, want: ‘Nog altijd moeten naar verwachting 125 fondsen een korting aankondigen. Het is misschien niet langer een bloedbad, maar wel een slagveld.’ En ook Riemen meent dat een langere termijn voor de zogenaamde rente-swapcurve (in gewoon Nederlands ‘de rekenrente’) beter zou zijn geweest.
Evenmin verheugd is VNO-NCW die al die waarschuwingen voor dreigende kortingen op pensioenuitkeringen ‘paniekzaaien’ noemt. Als panacee beveelt zij het nieuwe pensioenstelsel aan, waarin niet langer met de risicovrije marktrente gerekende hoeft te worden immers: ‘Als dat wordt uitgevoerd, dan is afstempelen helemaal niet nodig in 2013’.
Nederlands grootste pensioenfonds het ABP laat via een woordvoerder weten, het een verstandig besluit te achten dat DNB de systematiek gaat aanpassen, maar dat het er toch om gaat spannen wat het eventuele korten betreft.

Concurrentievervalsing
Het argument dat DNB gebruikt om de nieuwe maatregel in te voeren, namelijk dat er sprake zou zijn van een marktverstoring wordt fel bekritiseerd door Jeroen Koopmans, actuaris bij een pensioenadviseur voor pensioenverzekeraars. Hij stelt: ‘Het is bovendien al vele jaren zo dat de swapmarkt in december minder liquide is dan in andere maanden. Maar toen week DNB niet af van het beleid.’ Het meest steekt het hem dat de pensioenfondsen worden bevoordeeld door deze boekhoudkundige truc. Maar, lezen wij in het FD: De maatregel van DNB heeft, volgens Koopmans, ook tot gevolg dat de benodigde premie voor 2012 lager is dan die zou zijn zonder de maatregel. ‘Dat kan wel zo’n 5% van de premie schelen.’ Dit is goed voor de koopkracht, dus goed voor de economie. ‘Jammer dat DNB dat niet gewoon erbij vertelt.’

*) Dit weblog is geschreven op persoonlijke titel. Hoewel het zeker niet strijdig is met de opvattingen van de NBP in het algemeen heeft het Bestuur van de Nederlandse Bond voor Pensioenbelangen nog geen oordeel kunnen formuleren over de jongste maatregelen van De Nederlandsche Bank.

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 18 december 2011
(de laatste nieuwsbrief van 2011 wegens gebrek aan nieuws)

Minister SZW Kamp heeft in zijn brief van 9 december 2011 (zie bijlage) de Tweede Kamer medegedeeld geen betrouwbaar overzicht te kunnen opstellen van het aantal pensioenfondsen dat in de periode 1985 tot 2005 middelen heeft terug gestort aan hun sponsor. Jammer, maar de pensioenfondsen waren destijds niet verplicht om dat terugstorten te vermelden. “Ook zijn er destijds middelen van pensioenfondsen aangewend voor de financiering van andere arbeidsvoorwaardelijke regelingen, bijvoorbeeld vervroegde uittreding. Waar dat is gebeurd, is dat niet als terugstorting geregistreerd.”

Maar de Tweede Kamer roert zich op meer fronten die de vakbeweging niet zint. Het Financieel Dagblad van 13 december j.l. vermeldt als kop “Er tekent zich een kamermeerderheid af voor het inperken van de macht van de vakbonden om voor werknemers cao-afspraken te maken”. De PVV wil dat cao’s uitsluitend verbindend kunnen worden verklaard als een meerderheid van de werknemers in een sector zich achter het onderhandelingsresultaat van de vakbonden schaart. En het CDA wil dat bedrijven en deelsectoren in crisistijd makkelijker kunnen afwijken van cao-afspraken die de overheid via een algemeenverbindendverklaring aan hele sectoren oplegt. Minister Kamp steunt dit idee en kondigde aan om volgend jaar met aangepast beleid te komen.

Volgens de NRC van 14 december j.l. gaat het om 7,5 miljoen werknemers, waarvan in 2010 er 6,4 miljoen werkten onder een cao (85%). In dat jaar waren 1,9 miljoen mensen lid van een vakbond (25%). Maar er worden van de 688 cao-regelingen slechts 92 verbindend verklaard met ruim 0,7 miljoen werknemers (11%), vooral met kleine bedrijven.

De directeur van Centraal Plan Bureau kwam om de economie structureel te helpen met het voorstel om de AOW-leeftijd al eerder te verhogen naar 66 jaar dan in 2020. Werkgevers- en werknemersorganisaties evenals minister Kamp vinden het openbreken van het pensioenakkoord geen goed idee. Wij als bestuur zijn echter voorstander van het jaarlijks verhogen van de AOW-leeftijd met 1 of 2 maanden vanaf 2012, dus niet met één sprong van een jaar. Een andere mogelijkheid is om het opbouwpercentage te verlagen zoals het fonds PME (grootmetaal) voor 2012 doet: van 2,2% naar 2,0%. Dat zou 2% aan premie schelen.¹⁾

Het jaar 2011 loopt bijna ten einde en de NRC van 15 december j.l. zet de huidige pensioenproblematiek nog eens op een rijtje. Van de 432 pensioenfondsen hadden afgelopen eind november 261 een tekort, dus een dekkingsgraad onder de 105%. Dat betreft 5,1 miljoen werknemers en 2,5 miljoen gepensioneerden. Het bureau Mercer verwacht dat als de situatie blijft zoals nu, kortingen op pensioenen van maar liefst 6% gemiddeld zullen moeten plaatsvinden. Gelukkig is de lange rente weer gestegen van 2,9% naar 3,1% aldus DNB en dat helpt de dekkingsgraad weer omhoog.

Afwachten hoe de situatie is op 31 december 2011; dat is de evaluatiedatum van DNB voor de herstelplannen. In het Financieel Dagblad van 16 december j.l. wordt Dick Sluimers, bestuursvoorzitter van pensioenuitvoerder APG die ook het ABP beheert, geciteerd met “het (systeem) te streng is voor ouderen om bij lage rente van nu de pensioenen te verlagen. En als er op basis van een lage dekkingsgraad wordt afgestempeld, is dat te mooi voor jongeren en te streng voor ouderen. Jongeren hebben nog alle tijd om de achterstand in te halen. Ik beweer ook niet dat we de komende jaren 7% rendement maken zoals in de afgelopen 20 jaar. Maar 2,7% als discontovoet, wat niets anders is dan toekomstig verwacht rendement, is wel erg laag”.

1) Het betreft hier het standpunt van het bestuur van de St. Pensioenbehoud. Het bestuur van het NBP heeft hierover nog geen standpunt bepaald.

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 20 november 2011

Op het recente congres van de Pensioen Federatie deed de nieuwe DNB-president Klaas Knot volgens het Reformatorisch Dagblad de uitspraak “dat er meer op zekerheid gespeeld moet worden bij het beheer van pensioengelden”. Dat spreekt de gepensioneerden natuurlijk aan en ons voorstel voor een gewijzigd pensioenstelsel is daarom ook op zekerheid afgestemd (zie onze website). Nu moet er alleen nog naar gehandeld worden. Vervolgens meldde Knot dat “de tweede weg naar vertrouwensherstel is meer transparantie over de pensioenrechten”. Daaronder kun je veel verstaan, maar duidelijkheid over rechten en plichten is altijd goed. Dus geen opzienbarende nieuwe gedachten over pensioenen van onze DNB-president Knot.

Wel gaf het artikel over de gepensioneerden van Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN)  in de NRC van 12 november j.l. veel ophef met de kop Tien jaar strijd voor gerechtigheid en meer pensioen. Dit interview is gebaseerd op de uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam (zie bijlage) dat ECN verloor over een gewijzigd pensioenreglement waarin de afgesproken onvoorwaardelijk toeslagen (indexatie) voor ex-werknemers en gepensioneerden, voorwaardelijk werden gemaakt. Het Hof besliste dat zij als gepensioneerden recht houden op de eerder afgesproken indexatie. Het is  een verheugende vaststelling dat bestaande pensioenrechten niet met terugwerkende kracht door een bedrijf kunnen worden afgenomen.

Bij het ABP is hetzelfde gebeurd bij de privatisering in 1996: de wettelijke indexatie werd voorwaardelijk bij de overgang per wet naar de Stichting ABP ondanks een negatief advies hierover van de Raad van State. Er wordt momenteel onderzoek gedaan of hieraan nog iets valt te doen na jarenlang geen indexatie te hebben ontvangen en nu dreigt korten op de pensioenen ook nog. De Nederlandse Bond van Pensioenbelangen (NBP) peilt momenteel de interesse in een collectieve actie voor compensatie van dit verlies aan onvoorwaardelijke indexatie voor de ABP pensioenen opgebouwd vóór 1996. Klik hier voor meer informatie.  Velen hebben zich al aangemeld.

Minister Kamp schreef op 14 november j.l. aan de Tweede Kamer dat het niet mogelijk is om een overzicht met terugstortingen door pensioenfondsen op te stellen. Volgens RTL Nieuws op 16 november j.l. laat de minister ook de effecten van de doorsneepremie onderzoeken, maar “hij heeft op dit moment geen voornemen om te tornen aan de doorsneepremie”. Zijn antwoord op de vragen van Tweede Kamerlid Klaver van 18 november j.l. (zie bijlage) zijn informatief.  Daarin wordt erkend dat een 1% wijziging van de rentetermijnstructuur (RTS) van DNB de zgn. rekenrente, een wijziging van de dekkingsgraad van circa 15% betekent al kan met renteafdekking het effect worden beperkt. Ook wordt het indirecte verband erkend dat “de RTS de ontwikkeling van de rentes op staatsleningen van landen met een hoge kredietwaardigheid volgt”. Die lage rente  is momenteel zeer slecht voor de pensioenfondsen en niet logisch gezien de eis van waardering van de verplichtingen op marktwaarde. Het (hogere) rendement op hoogwaardige ondernemingsobligaties nemen is juister zoals beursgenoteerde bedrijven mogen gebruiken voor hun verplichtingen aan hun ondernemingspensioenfonds volgens de IAS 19.

H. Potamus uit zijn verwondering in zijn weblog ‘Pensioenfonds van het jaar‘.

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 30 oktober 2011

Deze week is er weer een stap gezet om de Euro te redden met tevens een poging om een afgestemd economisch en monetair beleid in de Europese Unie te realiseren. Dat betekent meer centrale macht voor de Europese Commissie die nu eenmaal ten koste gaat van soevereiniteit van de lidstaten. In de V.S. kennen ze het probleem tussen economisch veel en weinig presterende staten en dan is een sterke centrale macht noodzakelijk voor de herverdeling van nationale belastinginkomsten. Gelukkig hebben onze pensioenfondsen vrijwel geen Griekse staatsleningen (meer), aldus de NOS van 24 oktober j.l.

Maar is er een weg terug of een alternatief? Vroeger bestond er relatief weinig wereldhandel. Nu we over de hele wereld heel veel met elkaar handelen, moet er worden samengewerkt wegens de ontstane onderlinge afhankelijkheid zonder oorlog te riskeren. Zo gaat China de EU vermoedelijk helpen met het kopen van leningen van het noodfonds en keert hopelijk het aan ons als EU verdiende geld weer terug als noodlening. Op voet van gelijkwaardigheid met elkaar samenwerken tussen economisch ongelijkwaardige landen zal nog veel denkwerk vragen en problemen geven, ook in de EU.

PME (grootmetaal) heeft verklaard dat de cao-partijen een maximum premie hebben afgesproken, aldus de Telegraaf van 20 oktober j.l. die ook moeten beslissen om de premie al dan niet te verhogen. Maar de Pensioenwet schrijft voor dat het bestuur van het pensioenfonds de hoogte van de premie vaststelt om de afgesproken pensioenregeling te kunnen uitvoeren. De PME heeft echter een van de laagste dekkingsgraden van alle pensioenfondsen. De nieuwe voorzitter wijt de lagere dekkingsgraad in verhouding met ABP en Zorg en Welzijn aan het verschil in betaalde premie, aldus de Volkskrant van 21 oktober j.l. In het bestuur zitten echter mensen benoemd namens die cao-partijen en daarmee wreekt zich de eenzijdige vertegenwoordiging. Het wordt daarom tijd dat de gepensioneerden ook kunnen deelnemen aan het bestuur van pensioenfondsen. Het door de Tweede Kamer hierover aangenomen wetsvoorstel Koser Kaya/Blok ligt te wachten in de Eerste Kamer vanwege een aangekondigd ‘integraal’ wetsvoorstel van minister Kamp hierover.

Ook consultant Aon Hewitt adviseert op haar website om de verhoging van de premies niet uit te stellen. En dat de ontheffing van De Nederlandsche Bank voor de wettelijke verplichting om bij een dekkingstekort de pensioenpremies te laten bijdragen aan het herstel, de problemen juist kan vergroten. Ook prof. Bert Scholtens van de Rijksuniversiteit Groningen waarschuwt hiervoor in zijn blog op 21 oktober j.l. Het doet daarom goed om te lezen dat uit het recente onderzoek door Motivaction blijkt “dat ruim driekwart van alle respondenten (1054 werkenden en 792 werkgevers) vindt dat we als samenleving de verantwoordelijkheid hebben om te zorgen voor een goede oudedagsvoorziening”. Ook “de taak om te zorgen voor een goed pensioen ligt primair bij de werkgever”, aldus VBnet van 27 oktober j.l.

Het hoofd beleggingen van vermogensbeheerder APG (o.a. van het ABP) Angelien Kemna stelde tijdens het IPNederland Beleggersberaad op 27 oktober j.l. dat een “uniforme discontovoet een slecht idee is”. Dit is de rekenrente waartegen toekomstige pensioenverplichtingen contant moeten worden gemaakt voor berekening van de dekkingsgraad. De Nederlandsche Bank (DNB) heeft bepaald dat de “volgens haar toevallige swapcurve die bovendien momenteel vrij onnatuurlijk is” moet worden gehanteerd. Het is onbegrijpelijk dat internationale beursgenoteerde bedrijven volgens de internationale accounting standaards IAS 19 en IFRIC 14 onder toezicht van dezelfde DNB hun pensioenverplichting als onderneming aan hun ondernemingspensioenfonds contant mogen maken tegen een zelf te kiezen jaarlijks variabele disconteringsvoet of rekenrente. Die moet zijn gebaseerd op het rendement van hoogwaardige (tenminste AA rating) ondernemingsobligaties (dus zelfs niet de zo veilig geachte staatsobligaties). Waarom zouden de pensioenfondsen deze methode ook niet kunnen en mogen hanteren? Vanwaar deze ongelijkheid?

Potamus heeft zich – moreel volkomen fout natuurlijk – kostelijk geamuseerd tijdens de algemene politieke beschouwingen in de Tweede Kamer. Wie politiek correct wil zijn en toch wakker wil blijven, kan beter niet naar kamerdebatten kijken. Meestal verklaren onze geachte afgevaardigden het geheel met de vorige spreker eens te zijn en leggen dat dan uitvoerig uit. Gelukkig is er regelmatig een schorsing, waarin het gezeik op een andere manier doorgaat.

Maar als het politiek al eens leuk is, mag het weer niet van de vaderlandse pers en erger nog zijn Pauw en Witteman ook al mordicus tegen. Wilders “Doe eens normaal, man!” tegen de premier kan niet, terwijl het wel normaal is om via “mevrouw de voorzitter” te debatteren en op je donder te krijgenvan die strenge meesteresse als je dat niet doet. Nou wie als gewoon mens via de voorzitter praat in zijn klaverjasclub, wordt echt wel weggehoond. En als je in je stamkroeg demonstreert hoe een stekker uit het stopcontact wordt gehaald, wordt je daar met sapcentrifuge en al de straat op geschopt.

Gelukkig is onze premier verstandiger dan de vormvaste Kamerleden en ging hij liever inhoudelijk in op Wilders’ betoog. Dat was, zelfs als het niet over de inhoud, ging nog toepasselijk en bij vlagen zelfs humoristisch. Bijvoorbeeld: “Ik zou willen beginnen met een compliment (…) aan de GroenLinks-fractie. Zoals het er nu naar uitziet is zij bijna compleet aanwezig vandaag. We hebben de GroenLinks-fractie gemist tijdens het ingelaste debat over de euro. Mevrouw Sap was afwezig, mevrouw Van Tongeren reisde door de VS, de heer Dibi zat in Marokko, de heer Braakhuis was op vakantie en mevrouw Peters lag vermoedelijk ergens belangen te verstrengelen”. Hoewel geen Wilders-aanhanger, vindt ook Potamus dat als de fractievoorzitter plus de helft van haar fractie bij een belangrijk debat ontbreken, die fractie daarmee de kiezers schoffeert.

Leuk trouwens dat onze Kamervoorzitter zo goed oplette. “De Grieken hebben een monopolie op de flessentrekkerij. Zij hebben zich de euro in gefraudeerd en jarenlang systematisch de kluit belazerd. Alle statistieken die wij kregen, zagen er schitterend uit. Afspraken nakomen, op tijd verantwoordelijkheid nemen: dit alles komt in het Griekse woordenboek niet voor”. Een weinig overdreven, want de Griekse regeringen deden dat en de gewone Grieken profiteerden er ook niet van. Gelukkig reageerde de voorzitter bits: “Hij (dhr. Samson – Potamus) kan dus hierop reageren. De Grieken kunnen dat niet. Het is misschien irrelevant, maar ik stel dit vast”.

Maar hoe relevant is die vaststelling? Waarom dat opgeheven vingertje? Wat deden al die partijen die nu de afwezige Grieken beschermen, in de jaren negentig? Wie nam het op voor de niet-aanwezige ambtenaren en leerkrachten toen de kas van het ABP werd geplunderd ten behoeve van het rijk? Wie riep het kabinet Lubbers III ter verantwoording of de Paarse kabinetten (Kok I en Kok II) voor een lange lijst van “missers” waarvan Srebrenica er maar één is en de veel te dure invoering van de Euro waarover de kiezers ook al niet mochten meespreken, een tweede. En wie beschermde de afwezige ‘Grieken’ tegen die voor hun noodlottige Euro?

Die onoplettendheid heeft Nederland enerzijds veel geld opgeleverd, maar zal ons waarschijnlijk nog veel meer geld gaan kosten. Eerst moesten wij de banken (lees bonussen) redden. Die banken stortten zich toen massaal op de leuke aanbiedingen en kochten gretig al die goedkope Zuideuropese staatsobligaties, die heel hoge rentes beloofden. Maar zoals bij iedere uitverkoop zijn veel koopjes echte spijtkoopjes.  Schoenen die je niet passen bijvoorbeeld. En ook obligaties die je aan de straatstenen niet kwijt kunt, maar met een beetje geluk, en na veel politiek handjeklap, wel aan de ECB kunt slijten.

Kunnen wij misschien ook afwezig zijn als de ECB straks daarvoor ons geld nodig heeft?

In het kader van de samenwerking met de stichting Pensioenbehoud, publiceren wij onder Nieuws hun nieuwsbrief

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 23 oktober 2011

De afgelopen week heeft in het stormachtige teken gestaan van de slechte financiële positie van vele pensioenfondsen. In september bleek dat 207 van de 468 pensioenfondsen een dekkingstekort hadden; het betreft 6,8 mln deelnemers waarvan 2,1 mln gepensioneerden. Hiervan moeten ruim 100 pensioenfondsen in 2013 korten op de pensioenen indien de financiële positie intussen niet verbetert. Dat zijn o.a. alle grote pensioenfondsen als ABP, Zorg en Welzijn, PME (grootmetaal) en PMT (kleinmetaal). Maar er zijn ook nog andere mogelijkheden om de dekkingsgraad te verhogen zoals een ander opbouwpercentage, andere vorm van nabestaandenpensioen of het afscheiden van het ouderdomspensioen, snel verhogen van de pensioenleeftijd etc. Het is geruststellend om de uitspraak van APG bestuursvoorzitter Dick Sluimers in de Telegraaf van 17 oktober j.l. te lezen dat “Dat pensioenfondsen de komende jaren vanwege vergrijzing veel meer pensioengeld moeten uitkeren dan er aan inkomsten binnenkomt, is ook een misvatting”. Hij legt uit dat “Bij inkomsten moet je bij de premies ook optellen dat er jaarlijks rentebetalingen en dividenden in de pensioenkassen stromen. Reken je die mee, dan duurt het nog zeker een jaar of 15 voordat de uitgaven de inkomsten zullen overstijgen”. Weten anderen dit niet? Dat is nog wat anders dan korten tot maximaal 15% zoals Gerard Riemen van de Pensioen Federatie op 20 oktober j.l heeft verklaard, aldus De Pers.

PMT maakte vandaag bekend dat in 2013 mogelijk 6% tot 9% (!) op de pensioenrechten moet worden gekort indien er geen verbetering optreedt. Dat wordt in het voorjaar 2012 beslist. De oorzaken worden vooral gezocht in de abnormaal lage rekenrente door de eurocrisis en de wat langere levensverwachting waarvoor circa € 2 miljard moest worden gereserveerd. Het vermogen is in de periode eind 2008 tot eind september 2011 weliswaar van € 34,5 miljard naar € 38,9 miljard gestegen, maar door de kunstmatige rentedaling om de economie aan te zwengelen, zijn de pensioenverplichtingen zelfs toegenomen van € 24,6 miljard tot € 46,3 miljard, een toename van +88% (!) dankzij besluiteloze Europese politici.

Het wordt hoog tijd om de dagrekenrente te vervangen door de meer realistische lange termijn rekenrente waarvoor vele deskundigen pleiten, maar dat wordt door minister Kamp tegengehouden uit politieke motieven vanwege het Pensioenakkoord. Zoals pensioenfonds-bestuurder Wim Boogaart schreef in de Telegraaf van 22 oktober j.l bedroeg eind september de rekenrente voor de verplichtingen voor pensioenfondsen 2,6%, terwijl volgens de internationale accountingregels van IFRS de rekenrente voor bedrijven voor de pensioenverplichtingen aan hun bedrijfspensioenfonds 4% bedraagt. Waarom eigenwijs en niet de IFRS gevolgd?

Daarom is het een schande dat net zoals in 2010 De Nederlandse Bank in opdracht van minister Kamp in haar brief van 19 oktober j.l. aan de pensioenfondsen (zie bijlage) wederom de mogelijkheid geeft om af te zien van de wettelijk vereiste premieverhoging om bij te dragen aan het herstel indien een pensioenfonds een dekkingstekort heeft. Want “forse premiestijgingen van een groot aantal pensioenfondsen kunnen een ongunstig effect op de economische ontwikkeling hebben” schrijft de Nederlandse Bank. Dat effect is relatief klein zoals prof. Bernard van Praag aantoont in zijn artikel De noodzaak van een alternatief pensioenakkoord van 3 oktober j.l. En premieverhogingen verstoren ook de concurrentiekracht van het Nederlandse bedrijfsleven niet, omdat de vergrijzing in het gehele Westen speelt. Volgens de Telegraaf van 20 oktober j.l. maakt minister Kamp zich zorgen over de pensioenen, maar volgens hem zouden we de pijn toch over alle belanghebbenden verdelen? Dit besluit maakt dat de financiële pijn wel heel eenzijdig wordt gedragen door de deelnemers aan de pensioenfondsen.

Door niet met een premieverhoging aan herstel bij te dragen, al zou die maar een beperkt effect hebben op de dekkingsgraad, wordt de kans van korten groter evenals de omvang ervan. Beter iets meer gespaard voor later dan nu te consumeren, want we zijn als land toch welvarend genoeg. Maar minister Kamp is ook nog werkgever van het overheidspersoneel en daarom wil hij vermoedelijk geen premieverhoging. Uitgezocht wordt of er een redelijke kans bestaat om dit besluit nietig te laten verklaren door de rechter.

Na de publicatie van de dekkingsgraden per 30 september 2011 moeten wij concluderen dat de meeste pensioenfondsen terug zijn in de buurt van de dieptepunten na de kredietcrisis in 2008. De dekkingsgraden van de vijf grootste pensioenfondsen waren als volgt:
BPF Bouw  96,4
PF Zorg en Welzijn  91
ABP  90
PME  86
PMT  84,3

Van de toezichthouder moet de dekkingsgraad minimaal 105 zijn, terwijl bij een dekkingsgraad van rond de 130 pas weer volledig mag worden geïndexeerd.
Als de bovengenoemde cijfers niet substantieel verbeteren zullen de vijf grootste fondsen (wellicht met uitzondering van BPF Bouw) in december moeten aankondigen dat zij in april 2013 gaan korten. Naast deze grote pensioenfondsen verkeren ook tal van kleinere fondsen in problemen. Ruim meer dan 1 miljoen gepensioneerden lopen het gevaar dat zij na jarenlang koopkrachtverlies, doordat er niet is geïndexeerd, nu ook nog eens te maken krijgen met een extra korting als klap daar boven op.