Het gekrakeel over het zogenaamde Pensioenakkoord gaat ook onverminderd voort. Dat de ANBO onder leiding van Liane de Haan zich met huid en haar aan de vakcentrale FNV heeft overgeleverd blijkt uit een kort berichtje in hun magazine. Het volkomen gebrek aan transparantie over dat pensioenakkoord wordt daar rechtgepraat met de opmerking dat onderhandelingen in beslotenheid moeten plaatsvinden. En dan plotseling zoals de bedoeling was met het eindresultaat naar buiten treden en voordat iemand met de ogen kan knipperen dit tot wet verheffen. Gelukkig zijn er ook nog kritische leden bij de bonden van de FNV en naar nu blijkt ook bij het CNV. Ondanks wekenlange pogingen om met name FNV-bondgenoten weer in het gareel te krijgen ziet het er niet naar uit dat dit gaat lukken.
Terwijl in het huidige pensioenakkoord de werkgevers geen risico’s meer lopen zou je denken dat men voor de deelnemers die nu alle risico’s dragen extra voorzichtig moet zijn bij de beleggingen. Niets is minder waar, de opbouw van de reserves kan wel wachten en dan kun je riskanter beleggen. Voor reeds gepensioneerden kan dat op korte termijn gunstig zijn, maar voor de nog werkenden en met name voor de jongeren is dat zeer riskant. Kennelijk begrijpen de jongeren van CNV en FNV die zo voor het akkoord zijn echt niet waar ze ja tegen zeggen.
Intussen blijft Henk Kamp een akkoord forceren onder de dreiging dat hij anders zelf met voorstellen komt. Een eerste proeve heeft hij daar al van afgegeven met een wetsvoorstel om de AOW- en pensioenleeftijd te verhogen naar 66. Ingrijpender is zijn voorstel om de fiscale aftrekbaarheid van de pensioenpremie bij de middenloonregelingen te verlagen van 2,25% naar 2%. Dit betekent dat de pensioenopbouw niet met één jaar maar met vier jaar wordt verlengd.

Over de kosten van de pensioenfondsen is de laatste tijd veel te doen geweest. Deze kosten worden minimaal geschat op 5 miljard en gezien het enorme vermogen van de pensioenfondsen lijkt dat mee te vallen. David Hollanders die ook geïnterviewd wordt in het nieuwe nummer van Pensioenbelangen maakt echter een opmerking die heel belangrijk is. De indexatie voor de koopkracht kost een half miljard. Als men er in slaagt de kosten van vermogensbeheer met 10% te verminderen dan kan er zonder problemen worden geïndexeerd.

Tenslotte willen wij u wijzen op het weblog waar wij een artikel van Me Judice¹ met hun toestemming hebben overgenomen. Het is een opfriscursus voor alle pensioenfondsbestuurders. Zeer behartenswaardige lectuur en zo hoort u het ook eens van een ander.

1) Kees Koedijk en Alfred Slager, 2011, “Wat alle pensioenfondsbestuurders moeten kunnen dromen: een opfriscursus”, Me Judice, 4e jaargang, 11 mei 2011.

.

De druppel die de steen uitholt. De herhaling die verveelt en afstompt. De sleur die elke discussie doodt. Het zijn door de tijd beproefde methodes, die de FNV gebruikt om iedere vorm van intellectualisme en eventuele tegenspraak te blokkeren. Daartoe worden over een breed front FNV bestuurders ingezet. Bij elke gelegenheid die hun door de media geboden wordt, vervallen zij in dezelfde bezweringsformules. Nu zijn dergelijke uitingen doorgaans een primitieve poging om waarheden te verhullen en illusies te scheppen. De bezweringsrituelen bij de FNV zijn daarop geen uitzondering, en het zou best zo kunnen zijn dat de bestuurders er zo langzamerhand zelf in zijn gaan geloven. In elk geval hopen zij elke mogelijke kritiek op hun voorstelling van zaken met consequent geuite schijnwerkelijkheden te weerleggen.

Onbetwiste koploper in dit festival van de demagogie is Peter Gortzak. Mechanisch als een dolgedraaide Tibetaanse gebedsmolen prevelt hij zijn vakbondsmantra’s, die door het minder denkende deel van de pers getrouw weergegeven worden. Laten we hem eens volgen op zijn pad van misleiding. In de Volkskrant van 10 augustus 2009 betoogt de goede man dat er ‘niets mis is met het pensioenstelsel’, misschien op wat kleine aanpassingen na. En dan heeft hij het vast en zeker niet over het verwijderen van gesjeesde politici en incompetente bondsbonzen uit de pensioenfondsbesturen. Of over het feit dat meer dan de helft van de pensioenfondsen een herstelplan heeft moeten indienen, dat een nog onbekend aantal fondsen door De Nederlandsche Bank wordt gedwongen tot de beruchte ‘afstempeling’ (het nominaal verlagen van toegezegde pensioenen), dat indexering van de pensioenen van miljoenen gepensioneerden voor jaren geblokkeerd wordt, waardoor hun koopkracht ieder jaar verder achterblijft bij die van werkenden. Al dat soort maatschappelijk ongemak is niet aan Peter Gortzak besteed. Zijn toehoorders mochten eens gaan vermoeden dat het zijn bond is die rechtstreeks medeverantwoordelijk is voor deze ellende.

Peter Gortzak heeft nog meer bezweringsformules in zijn ransel. In hetzelfde Volkskrant-artikel heeft hij (even mijn formulering) al honderd keer gezegd dat op indexatie niet altijd gerekend mag worden. Wel, al zegt hij het duizend keer, onjuist blijft het. In de jaren ’80 van de vorige eeuw maakte de overheid als werkgever wel degelijk goede sier met het adverteren met welvaartsvaste pensioenen waarop overheidsdienaren na pensionering zouden kunnen rekenen. Na de privatisering van het ABP in 1996 is deze toezegging onder het tapijt geschoven, zonder daar overigens de belanghebbenden over te raadplegen. En niet nadat de overheid zo’n 15 miljard euro uit de kas van het ABP had geroofd. Het korte termijngeheugen van veel gepensioneerden mag misschien niet zijn wat het geweest is, maar met ons lange termijn geheugen is gelukkig helemaal niets mis.

Maar de grootste gotspe moet nog komen. Peter Gortzak bezingt de waarde van het Nederlandse pensioenstelsel waarbij als het in de ene pijler wat minder gaat er altijd nog twee andere pijlers zijn. Wat hij eigenlijk stelt is dat door het disfunctioneren van een groot aantal pensioenfondsen, mede door toedoen van de FNV, de gedupeerden er goed aan doen voor een individueel spaarpotje te zorgen. Zo lust ik er nog wel een paar.

Peter Gortzak heeft nog meer pijlen op zijn boog. Om het volgende punt te begrijpen, moeten we even naar de opstelling van Gerard Verheij van VNO-NCW. Deze spreekbuis voor de werkgeversbelangen heeft bedacht dat de huidige economische crisis een uitstekende aanleiding was om een oud plannetje dat al een paar jaar had liggen verstoffen in werkgeverskasten omdat het destijds weggehoond was, weer eens in het strijdperk te brengen. U raadt het al, het is met die pensioenpremies allemaal veel te kostbaar voor de noodlijdende werkgever, dus moet de Zwarte Piet ten snelste bij de werknemers gedeponeerd worden. Want met die pensioenen kan het best wat minder. Concurrentienadeel, de grote leiders van Nederlandse bedrijven die uit het buitenland komen, begrijpen het niet, en meer van dat soort discussievervuiling. Toen in de jaren ’90 in vereende samenspraak tussen werkgevers en vakbonden de premies veel te laag werden vastgesteld, in de illusie dat men het tekort wel zou bijspijkeren door overmatig risicovol beleggen, hoorde je de bazen van Gerard Verheij niet. Wat deden ze in die dagen met hun concurrentievoordeel? En die buitenlandse bazen? Gewoon eerst laten inburgeren.

Terug naar Peter Gortzak, die onmiddellijk meldde dat aan de premies een ‘natuurlijke grens’ gesteld is. En waarachtig, de man heeft gelijk. Het lijkt inderdaad onwaarschijnlijk dat de premies ooit hoger zullen uitvallen dan het loon. Maar verder? Terug naar de jaren ’90, en risicovol beleggen tot we erbij neervallen. Letterlijk….. Terwijl geen serieuze econoom durft te beweren dat het dieptepunt van de huidige economische crash al voorbij is, helpt de FNV alweer mee de volgende pensioencrisis op de rails te zetten.

Mantra’s, ook andere FNV coryfeeën weten van wanten. Astrid Jongerius, bijenkoningin die zichzelf omringd heeft met arbeidzame FNV darren, weet het ook regelmatig (zeer regelmatig, u begrijpt nu waarom) mooi te zeggen. Het is u wellicht nooit opgevallen, maar de FNV staat voorop als het om het behartigen van de belangen van gepensioneerden gaat. Maar vijf jaar geen indexatie dan, vraagt u? Helaas, u behoort kennelijk tot die onverbeterlijke betweters waar zelfs de FNV demagogie geen raad mee weet.

Liane Wubbels dan, oppergansje van de ANBO die zich uit puur persoonlijk opportunisme door de FNV in haar mantelpakje heeft laten naaien? Zij vertelt het volk voortdurend (voortdurend, u begrijpt me) dat gepensioneerden bij alle ouderenorganisaties doortrapte egoïsten zijn die alleen het eigenbelang voor ogen hebben. Maar gelukkig is er de ANBO, waar de gepensioneerde leden een voorbeeld van onbaatzuchtigheid en geestelijke evenwichtigheid zijn. Alleen zij zijn in staat om tot een perfecte afweging van ieders belangen op pensioengebied te komen. Gewoon lid worden van de FNV, dan is die flauwekul rond het Koser Kaja / Blok initiatiefwetsontwerp ook gelijk de wereld uit. Wubbelse wartaal, maar wel met het goedkeuringsstempel van de FNV.

Terug naar de bezweringsrituelen, de mantra’s, de FNV top die met molentjes loopt. Een oppervlakkige studie van de situatie in Tibet leert al heel snel dat ondanks de gebedsmolens het niet allemaal botertje tot de boom is. Een al even oppervlakkige beschouwing van de pensioensituatie in Nederland leert, dat de FNV vooral aan zelfbegoocheling lijdt en aan volksmisleiding doet. Voor gepensioneerden en andere bij een pensioenfonds betrokken Nederlanders verdient een proces van zelfstandig nadenken nog steeds verre de voorkeur. En daar hebben we de FNV dus niet voor nodig.

Kees de Lange

Zondagavond laat, net terug van enkele dagen bij onze oudste zoon en schoondochter waar wij geholpen hebben bij een feest voor hun goede vrienden en bekenden. Computer aan, de mailberichten rollen over het scherm. Bij twee berichten van ons bureau staat URGENT.
Zij zijn al drie dagen oud. Dus direct openen en kijken wat toen zo urgent was. Het blijkt een uitnodiging aan onze voorzitter Kees de Lange voor een bespreking met minister Donner. Het bureau heeft het ministerie laten weten dat Kees met vakantie is en de tweede uitnodiging is daarom aan mij gericht. Het gesprek zal dinsdag plaatsvinden en gaat over de brief die minister Donner heeft gestuurd aan de Tweede Kamer over zijn aanpak van de pensioenproblematiek

Het is al te laat om nog iets te regelen. Wel diep ik de brief van de minister op en bestudeer de 7 pagina’s zeer intensief. Maandag direct aan de slag, informeren wie nog meer aan het gesprek deelnemen. Telefonisch met Erwin Nypels de brief van de minister doornemen. Contact met de voorzitter van de commissie Pensioenen van de Centrale van Samenwerkende Ouderenorganisaties Joop Beugelsdijk. Kijken of onze opvattingen overeen stemmen. Het begintijdstip van het gesprek met Donner valt samen met het begin van een geplande bestuursvergadering. Onze secretaris van het bestuur bellen en regelen dat zij alvast met de vergadering begint en dat ik het na afloop van het gesprek met Donner weer overneem.

Dinsdagmorgen vroeg uit de veren. Omdat het ministerie in een heel andere wijk van Den Haag ligt dan ons bureau ga ik tegen mijn gewoonte in, met de auto. De files bij de bouwput in Eindhoven vallen mee maar die gewonnen tijd heb ik in Den Haag wel nodig als ik in verwarring wordt gebracht omdat de Laan van Nieuw Oost Indië plotseling Laan van Nieuw Oost Einde blijkt te heten. Afijn, na enig rondrijden weet ik toch het ministerie te vinden. Melding bij de slagboom en dan word ik toegelaten tot de krochten van het gebouw. Er blijkt nog precies één parkeerplaatsje in de kelder vrij te zijn, waarvoor ik wel drie keer op en neer moet manoeuvreren om de auto op zijn plaats te krijgen. Naar boven, legitimeren en dan kan ik Joop Beugelsdijk en Ans de Rooij van het CSO begroeten. Wij stemmen nog even af en dan komen ook Liane Wubbels en een beleidsmedewerker van de ANBO erbij. Ik heb Liane Wubbels enkele maanden geleden een woedende brief geschreven en een door mij geschreven artikel met als ondertitel “De Judaskus van de ANBO” verschijnt binnen enkele dagen in Pensioenbelangen. Het geeft onze ontmoeting een extra lading.

Een medewerker van de minister haalt ons op en brengt ons naar de “Willem Dreeszaal”
Kort daarna komt de minister vergezeld van een ambtenaar binnen. Na de begroeting stelt hij de vraag wat wij vinden van zijn aanpak van de pensioenen zoals verwoord in zijn brief naar de Tweede Kamer. Joop Beugelsdijk doet de aftrap en elkaar aanvullend stellen wij alle in de brief genoemde zaken aan de orde.

Er is een commissie onder voorzitterschap van de heer Don, oud directeur van het Centraal Plan Bureau, die gaat bestuderen of de maatstaven die gelden bij de berekening van de premies en de beoordeling van de pensioenfondsen wijziging behoeven. Wij hebben gepleit voor maatstaven die recht doen aan de lange termijn horizon van de pensioenfondsen, waardoor het gejojo van de dekkingsgraden zowel naar beneden als naar boven wordt afgevlakt. Verder hebben wij er op gewezen dat de zogenaamd kostendekkende premie geen rekening houdt met de aanpassing van de pensioenen aan de prijsstijgingen. Naast de commissie Don bestudeert De Nederlandsche Bank of de rekenrente waarmee de verplichtingen van de pensioenfondsen worden berekend een andere basis kan krijgen. Die rekenrente is nu gekoppeld aan de waan van de dag en ook hier kan men rekening houden met de lange termijn waarmee pensioenfondsen moeten rekenen. Wij vinden het vreemd dat De Nederlandsche Bank pas veel later hoeft te rapporteren dan de commissie Don, omdat naar ons inzicht beide zaken nauw met elkaar verweven zijn. De minister had al aangegeven dat er een twintigtal pensioenfondsen zijn die in hun herstelplan de mogelijkheid van de vermindering van pensioenen overwegen. Wij dringen er bij de minister op aan om in elk geval geen beslissingen te nemen, voordat het nieuwe financiële toetsingskader vorm heeft gekregen, zodat men de herstelplannen ook daaraan kan toetsen.

Ook het beleggingsbeleid van de pensioenfondsen zal onderwerp van studie zijn. Ik betoog dat de oorzaak van de huidige ellende ligt in de jaren ’90 van de vorige eeuw. Toen zijn er door overheid en bedrijfsleven grepen in de pensioenkassen gedaan, toen zijn in eendrachtige samenwerking tussen werkgevers en werknemers op een onverantwoorde manier de pensioenpremies verlaagd. Daardoor is het stevige fundament onder de vermogensopbouw van de pensioenfondsen weggeslagen. Zo werden de pensioenfondsen gedwongen met meer risico’s te beleggen. Dat ging goed totdat aan het begin van deze eeuw op de beurs de internetzeepbel werd doorgeprikt en met de kredietcrisis in 2008 ging het opnieuw en nog erger fout.

Joop Beugelsdijk zet nog eens uiteen waarom deelname van gepensioneerden in de pensioenfondsbesturen binnen het geheel van medezeggenschap en verantwoording logisch is.
Mevrouw Wubbels van de ANBO brengt dan het standpunt van het FNV naar voren, dat dit niet nodig is en dat hun voorkeur opnieuw uitgaat naar een of ander slap convenant, terwijl de twee vorige convenanten voor 70% van de gepensioneerden geen echte medezeggenschap hebben opgeleverd. De kracht van haar argumenten is omgekeerd evenredig aan de grootte van haar organisatie. Armzalig.

Tot slot deel ik de zorg van de minister over de greep van de pensioenfondsen op de uitvoeringsorganisaties. De kennis en de macht zitten bij de nieuwe uitvoeringsorganisaties en de pensioenfondsbesturen moeten straks van goeden huize komen om daar tegen op te kunnen. Elco Brinkman heeft dat goed begrepen. Hij heeft afscheid genomen als voorzitter van het ABP en dit ingeruild voor het voorzitterschap van de Raad van Commissarissen bij de APG.

Afsluitend maak ik van de gelegenheid gebruik om de minister ons pensioenmanifest te overhandigen. Joop Beugelsdijk is zo handig om nieuw overleg te vragen als er wat meer duidelijkheid is over de te nemen maatregelen.

Ik moet eerlijk bekennen dat ik met enige scepsis naar deze bijeenkomst ging. Het komt een minister natuurlijk wel goed uit als hij kan zeggen dat hij overleg heeft gehad met de organisaties van ouderen. Maar eerlijk is eerlijk, de minister was een oplettende toehoorder, hij maakte aantekeningen van wat wij inbrachten. Hij wekte de indruk oprecht geïnteresseerd te zijn in datgene wat wij te vertellen hadden

Leo van Heesch
vice-voorzitter NBP

De onderkruipersrol van de ANBO valt overal heel slecht. Lees de reactie van de Vereniging van Gepensioneerden uit de Detailhandel aan ANBO en aan de vaste Kamercommissie SZW.