Nadat pensioenen vele jaren lang politiek oninteressant zijn geweest, begint nu zelfs de Tweede Kamer in te zien dat er iets aan de hand is. Het FD bericht erover op 20 augustus 2010. Op 21 augustus stelt het FD ook de schuldvraag, waarbij voor het eerst ernstige kritiek op pensioenfondsbesturen in de pers naar buiten komt. Gedupeerden spreken al over de gang naar de rechter. De geur van wanbeleid wordt nog versterkt door een ingezonden brief in het FD, ook gepubliceerd op FDSelections, van 21 augustus van pensioendeskundige Frits Bosch die ingaat op de enorme bedragen die in het verleden uit de fondsen ontvreemd zijn.

In een peiling van Maurice de Hond van 21 augustus komt glashelder naar voren dat de Nederlander in overgrote meerderheid de standpunten van de NBP over zaken als de schuldvraag en zeggenschap over eigen uitgesteld loon deelt. Wellicht verrassend is dat zeer velen niet verbaasd zouden zijn als er een nieuwe politieke partij voor ouderenbelangen zou komen. Het FD van 23 augustus gaat nader op deze peiling in. Geert Braam vermeldt in een artikel in Trouw van 3 juni 2010 al uitgebreid de enorme problemen waarmee ouderen geconfronteerd worden. De huidige politiek kijkt bij voorkeur de andere kant op.

DNB-directeur Joanne Kellermann geeft op 23 augustus een spraakmakend interview aan het FD waarin zij harde eisen stelt aan de pensioenfondsen en ook de schuldvraag aan de orde stelt. Veertien fondsen zijn in onmiddellijke problemen, maar duidelijk is dat dit slechts het topje van de ijsberg is. Reeds op 24 augustus bericht het FD dat het zwartepieten over schuld en verantwoordelijkheden al begonnen is. Kennelijk gaat het schoonvegen van het eigen straatje vóór de belangen van de gedupeerden, want daar spreekt niemand over. Jos Collignon heeft er in de Volkskrant van 24 augustus een cynische cartoon over. In hetzelfde nummer van de Volkskrant betogen Bernard van Praag en George Smittenaar dat het taboe van premieverhoging maar eens aan de orde moet komen.

Het FD van 25 augustus 2001 heeft een hoog NBP gehalte. In een uitgebreid interview met voorzitter Kees de Lange schrijft FD redacteur Frits Conijn over ‘laffe hazen’. In een ander artikel waarin van diverse kanten betoogd wordt dat korting op de pensioenen onacceptabel is, stelt Kees de lange onomwonden: ‘De misleiding waaraan fondsen zich schuldig maken, vinden wij ronduit schandalig’. Inmiddels lijkt demissionair minister Donner niet bereid andere opties dan keihard afstempelen te overwegen, aldus het FD van 25 augustus.

Op 10 augustus 2010 trekt de Telegraaf aan de bel met het bericht dat korting op de pensioenen wel erg dichtbij komt. Op 13 augustus meldt het FD dat De Nederlandsche Bank (DNB) afkoerst op het korten van pensioenen. In datzelfde FD worden de metaalfondsen PMT en PME als zeer zwak bestempeld, geheel in lijn met wat de NBP al in de Kassa uitzending van november 2009 op basis van harde cijfers beweerde. In een tweetal artikelen op 14 augustus gaat het FD uitgebreider in op de materie. De krant geeft diverse redenen voor het aankomende pensioendrama, maar bestuurlijke incompetentie en slecht beleid worden niet genoemd. In het tweede artikel noemt het FD naast de metaalfondsen ook expliciet het pensioenfonds voor notarissen en PNO Media. Het wanbeleid van dit laatste fonds is al veel eerder door de NBP in de publiciteit gebracht.

Natuurlijk komt deze ellende niet zomaar uit de lucht vallen. De kwaliteit van het toezicht door DNB op ondermeer de pensioenfondsen is al veel langer onderwerp van verhitte discussie, en duidelijk is dat daar zeer veel aan schort. Van een cultuuromslag die bewerkstelligd moet worden door dezelfde ‘leiders’ die jarenlang op hun handen gezeten hebben, valt niets te verwachten. Het FD schrijft over dit probleem op 11 augustus 2001.

De NBP betoogt ook al geruime tijd dat de financiële sector in Nederland te groot voor het land is. In een artikel van 13 augustus gaat Trouw op dit probleem in. Als het mis gaat zijn de risico’s voor de belastingbetaler enorm. Dit hebben we kunnen ervaren bij de miljardensteun die door de Nederlandse Staat verleend is aan ABN AMRO, ING, en SNS Reaal, overigens zonder al te harde voorwaarden te stellen aan het beleid dat tot de rampspoed geleid heeft. Is het overigens niet curieus dat hetzelfde drietal banken er bij de recente stresstests redelijk goed uitkwam? De vraag rijst natuurlijk waarom er staatssteun nodig was, als deze banken hun zaakjes zo goed voor elkaar hadden. Of is het de Nederlandse belastingbetaler die de stresstest redelijk goed doorstaan heeft?

Eén van de slechtst mogelijke scenario’s, een schrikbeeld dat jaren geleden nog niet voor mogelijk werd gehouden, is nu bezig zich te ontvouwen. De tot dusver tamelijk onafhankelijke Europese Centrale Bank (ECB) wordt voortaan door de politiek aangestuurd, en elementaire economische overwegingen worden op de tweede plaats gesteld. En als de politiek bepaalt, is het gezonde verstand doorgaans ver te zoeken. De ECB stelt de beslissing, die niet unaniem was, genomen te hebben in het vertrouwen dat ‘nationale overheden alles zullen doen om de tekorten weg te werken’. Daarmee heeft de ECB zijn lot en onafhankelijkheid in de handen gelegd van de regeringsleiders. Het is de vraag of de ECB die onafhankelijkheid weer terug kan krijgen. De ECB gaat nu waardeloos schuldpapier van failliete landen uit zuid-Europa opkopen. Om dat mogelijk te maken, gaan de geldpersen op volle toeren draaien en wordt het gevaar van een desastreuze inflatie bijna onafwendbaar. Een fatale ontwikkeling voor iedereen die besparingen heeft, en uiteraard voor de pensioenfondsen en hun verplichte deelnemers in Nederland.

Was dat allemaal nodig? Dat valt zeer te betwijfelen. Voor het creëren van de Eurozone was geen enkele economische noodzaak aanwezig, hoogstens was het een wens van politici. Binnen Europa zijn er diverse landen bewust niet toegetreden tot de Eurozone, en men kan onmogelijk betogen dat zij het slechter doen dan b.v. Nederland. Het argument dat de Euro tot elke prijs overeind gehouden moet worden, is dus een verhaal van politici en bijna alleen daardoor al ongeloofwaardig. Ons land is min of meer ongevraagd door de toenmalige regering de Eurozone binnengesjoemeld, tegen een wisselkoers voor de gulden die buitengewoon nadelig was. Tot op de dag van heden worden over dit zogenaamde wisselverlies nog processen gevoerd. Het gaat inderdaad om een miljardenverlies.

De politiek is ook buitengewoon lichtvaardig geweest om landen tot de Eurozone toe te laten waarvan een kind wist dat ze hun financiën niet op orde hadden of op redelijke termijn zouden krijgen. Dat mocht de pret niet drukken, want de internationale politieke klasse laat zich zelden door feiten, maar des te meer door eigenbelang leiden. En wat is er niet mooier dan leuke bijeenkomsten omgeven met de nodige publiciteit met gelijkgestemde zielen? Goed voor het prestige waar iedere ijdele politicus overmatig gevoelig voor is, natuurlijk. De vraag of het allemaal wel zo gunstig is voor de economische belangen van je eigen bevolking speelt al lang geen rol meer.

De gevaren van deze situatie, met name ook voor gepensioneerden, zijn al in ons Pensioenmanifest van mei 2009 gesignaleerd. Lees het hoofdstuk ‘Europese inflatie en Nederland’ er nog maar eens op na. En nu is die fatale voorspelling helaas bijna werkelijkheid geworden. In plaats van landen die de kluit belazeren uit de Euro te gooien, of er zelf met gelijkgestemden uit te stappen, mag de belastingbetaler opnieuw voor de kosten opdraaien. Maar we worden het bekende bos ingestuurd met het verhaal dat de ingrijpende maatregelen die Griekenland op papier neemt, afdoende zullen zijn. Gelooft u het? Een voorbeeld: de pensioenleeftijd in Griekenland wordt in één klap verhoogd van 53 (!!) naar 65 jaar. Klinkt prachtig, toch? Maar beseft dan niemand dat er voor die mensen helemaal geen banen zijn? Waar zijn immers al die vacatures die dan toch noodzakelijk zijn om de bevolking al die jaren door te kunnen laten werken?

Onlangs kwam het rapport van de commissie De Wit uit, over de kredietcrisis en de oorzaken daarvan. Weliswaar was op de dag van publicatie van het rapport de volgende crisis alweer hoog en breed begonnen, maar dat valt hen niet te verwijten. De bevindingen van de commissie zijn in feite verbijsterend. Bankiers, toezichthouders, politici, de Tweede Kamer, bestuurders van pensioenfondsen, allemaal hebben ze op hun eigen manier gefaald. Maar als iedereen schuldig is, is niemand verantwoordelijk. Bovendien bestaat er in deze kringen een enorme verwevenheid, met allerlei organisaties die er vooral op gericht schijnen te zijn hun leden lucratieve baantjes toe te schuiven. We mogen dus verwachten dat er niets verandert in financieel Nederland. Alle schuldigen hebben namelijk één gemeenschappelijk belang: de deksel erop houden en elkaar uit de wind houden. En zo is het offensief alweer losgebarsten om de bevolking, de belastingbetalers, de gepensioneerden, de slachtoffers kortom, met dure woorden, met ingewikkelde beschouwingen, met beloften tot verbetering zelfs, opnieuw een rad voor ogen te draaien.

Toch is voor veel mensen de maat echt vol. Waarom zou u uw belastinggeld nog laten gebruiken om incompetente en zelfs kwaadwillende figuren uit de financiële wereld aan een riant inkomen te helpen zonder dat er ook verder maar iets verandert? Waarom nog langer accepteren dat uw pensioenfonds zonder uw toestemming waardeloos financieel zwerfvuil aanschaft van uw uitgestelde loon en daarna zelfs de indexatie niet meer kan uitbetalen? Waarom nog uw vertrouwen geven aan of stemmen op politici en politieke partijen die bewezen hebben geen visie te hebben en alleen achteraf anderen napraten? De financiële waanzin moet gestopt worden. U kunt daarbij zelf een doorslaggevende rol spelen. Door uw stem te verheffen, door uw stem niet te geven aan die partijen die ruimschoots bewezen hebben hem niet waard te zijn door uw belangen te verkwanselen. ‘Let op uw saeck’ op 9 juni.

Fondsbesturen betogen nog altijd dat fatsoenlijke medezeggenschap en medebestuur van gepensioneerden over hun eigen uitgestelde loon overbodig en zelfs ongewenst zijn. U kent het standpunt van de NBP op deze punten. Gelukkig wordt onze visie nu krachtig ondersteund door een rapport van Netspar onder de titel ‘Çonsumenten aan het Roer’. Hierin wordt duidelijk gesteld dat de fondsbesturen achterhoedegevechten voeren. Precies de woorden van de NBP.

Nog een paar verwante berichten. Die politieke partijen die de ouderen graag als melkkoe zien, houden niet op te betogen hoe goed af deze groep financieel is. Er is zelfs een speciale Bos-belasting voor gepensioneerden bedacht. IPE van 16 maart 2010 beschrijft hoe door onafhankelijk Europees onderzoek het tapijt onder deze beweringen wordt uitgetrokken. En de megabezuinigingen waarvan beweerd wordt dat ze zo hard nodig zijn? Is het nou 35 miljard of toch weer 29 miljard? Het Centraal Plan Bureau (CPB) is zelden goed in voorspellen, zeker niet als het over de toekomst gaat. In het FD van 18 maart geeft Sweder van Wijnbergen zijn nuchtere kijk op de situatie.

We zijn u de volledige ontslagbrief van Nijpels van 19 februari 2010 nog schuldig, waarin hemzelf natuurlijk niets te verwijten valt, maar de schuld bij de media gelegd wordt. In een interview met het Financieele Dagblad op 22 februari 2010 wordt deze lijn nog eens uitgesponnen, zie deel 1 en deel 2. RTLZ geeft overigens op 23 februari uitstekend weerwoord op de aantijgingen van Nijpels. IPN van 20 februari en Trouw van 22 februari geven het NBP standpunt over de noodzakelijke sanering van het ABP bestuur goed weer. De Volkskrant licht op 22 februari een tipje van de sluier op waaruit blijkt dat de werkelijkheid misschien toch een andere is dan Nijpels ons graag doet geloven.

Dat pensioenadviezen verregaand tekort schieten, begint nu eindelijk ook tot het grote publiek door te dringen. Het Financieele Dagblad van 19 februari bericht erover. Geen verrassing voor lezers van het NBP magazine Pensioenbelangen en van deze website.

Ook Zalm lijkt in zijn DSB periode bepaald niet van alle smetten vrij. RTLZ van 25 februari 2010 heeft wat documenten opgeduikeld. Zalm blijkt voorstander te zijn geweest van een schandelijk incassomodel dat DSB slachtoffers letterlijk door de strot werd geduwd.

Tenslotte wat tegenwicht tegen het te vaak gehoorde verhaal dat ouderen op de arbeidsmarkt te duur zouden zijn. In het Financieele Dagblad van 16 februari wordt in een interview met de Finse hoogleraar Ilmarinen een zeer realistische kijk op beleid ten aanzien van oudere werknemers gepresenteerd.

Wat jammer nu dat op 10 februari RTL-Z Nieuws de hand wist te leggen op een brief van 19 juni 2009 van De Nederlandsche Bank (DNB) aan het toenmalige Scheringa imperium DSB. Hierin wordt genadeloos vastgesteld dat Nijpels en Linschoten (beiden VVD) grandioos gefaald hebben in hun rol van commissaris bij deze woekerbank. Luister wat hoogleraar Sweder van Wijnbergen hierover te zeggen heeft. Alleen Nijpels zelf en het ABP bestuur geloven nog dat deze storm wel over zal waaien. Wat we bij de NBP denken? Lees het weblog onder de titel “de blunderbrigade” van Kees de Lange er op na.

Bernard Wientjes (CDA) presenteert zich graag als de denker van de lage landen. Samen met zijn compaan Loek Hermans (VVD) runnen zij de werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland, respectievelijk. We horen met grote regelmaat van dit speciale komische duo in de pers. Hun boodschap is eigenlijk altijd voorspelbaar en eentonig: werknemers zijn teveel beschermd en moeten makkelijker ontslagen kunnen worden, met die pensioenen kan het best wat minder, en de risico’s van het pensioenstelsel moeten maar bij de werknemer neergelegd worden, en als de vrije jongens het niet helemaal kunnen redden op de vrije markt moet de belastingbetaler gewoon bijspringen. Marktwerking over de ruggen van diezelfde belastingbetaler dus. En over fraudeschandalen in ondernemend Nederland praten we maar niet. Dat bederft alleen de sfeer maar, en zou het klootjesvolk achterdochtig maken. Dat het denkniveau van ons duo zich het best laat omschrijven als beneden NAP, zal het vervolg leren.

Want van de week hebben deze originele denkers van formaat toch zichzelf overtroffen. In een brief aan de Eerste Kamer wordt betoogd dat het standpunt van de Tweede Kamer, namelijk dat het aantal nevenfuncties van bestuurders moet worden teruggebracht tot een maximum van 5, fataal zou uitpakken voor de toekomst van ons land. De supertalenten die nu in Nederland bijna alle commissariaten en bestuursbaantjes vervullen, doen dat dermate goed dat we daar beslist niet aan moeten tornen.

Even een terzijde, Hermans zit in diezelfde Eerste Kamer waaraan de brief gericht is, dus hij schrijft een brief aan zichzelf. En bij die supertalenten horen b.v. ook Elco Brinkman (CDA), pleitbezorger van Bouwfrauderend Nederland, en Ed Nijpels (VVD), ex DSB en helaas nu ABP. Zo, we weten weer waar we het over hebben.

Nu gelooft niemand die ook maar een beetje bij zijn verstand is dit soort preken voor eigen parochie. De belastingbetaler in Nederland heeft helaas wel leergeld betaald voor de falende bestuurskracht van ons ‘old boys network’. De kredietcrisis komt voor een niet gering gedeelte op het conto van deze types die, sigaren rokend en champagne drinkend, hun riante beloningen opstrijken, niet gehinderd door enige gêne ten aanzien van de slachtoffers van hun incompetente handelen. De lengte van de lijst van wanprestaties is zo ongeveer het enige waar deze talenten in uitblinken.

Het moment van verzenden van deze brief aan de Eerste Kamer had eigenlijk niet beroerder gekozen kunnen worden. De inkt was nog maar net droog, of RTL-Z Nieuws kwam op 10 februari met een brief gedateerd 19 juni 2009 van De Nederlandsche Bank (DNB), onder meer over het functioneren van Nijpels en Linschoten (beiden VVD) in hun rol als goedbetaalde maar voornamelijk afwezige commissarissen bij DSB. Ik wil u een tweetal passages uit de brief niet onthouden:

Een paar zaken zijn duidelijk. Allereerst natuurlijk dat de heren VVD-ers schromelijk gefaald hebben in hun rol als toezichthouder. Maar er is meer. Ed Nijpels is per 1 augustus 2009 aangesteld als bestuursvoorzitter bij het ABP, toen hij deze brief al hoog en breed kende. Kennelijk is dat voor hem geen aanleiding geweest zich niet als kandidaat beschikbaar te stellen. Alleen het ABP bestuur weet of deze kwestie aan de orde is geweest, maar zij zullen zwijgen als het graf. In elk geval zijn de verplichte deelnemers bij het ABP grotelijks belazerd door een voorzitter die nadien beweerde het onderzoek van de Commissie Scheltema met vertrouwen tegemoet te zien. Ondanks die brief. Is de man nu dom, naïef of doortrapt?

Waar brengt dit ons nu? Vooralsnog weigeren Nijpels en het ABP de enig mogelijke conclusie te trekken, namelijk dat Nijpels per onmiddellijk opstapt en een baan op zijn niveau gaat zoeken. Dat zal nog niet eens meevallen. In de financiële wereld heeft hij in elk geval niets meer te zoeken. Daarna kan de noodzakelijke grote schoonmaak bij het ABP bestuur pas echt van start, te beginnen met Borghouts (GroenLinks). En de heren Wientjes en Hermans? Ach, die kunnen de provincie in met een amusementsprogramma Op Zoek Naar Onbekend Talent. Dat is een gat in de markt, want op de vermeende bekende talenten die zij ons tot dusver onophoudelijk aanprezen, zijn we definitief uitgekeken.

In een artikel in het FD van 8 januari 2010 wordt nog eens onderstreept wat we al lang wisten: het vertrouwen van de gemiddelde Nederlander in zijn pensioenfonds is op een historisch dieptepunt. De Vereniging van Bedrijfstakpensioenfondsen in de persoon van directeur Riemen “is geschrokken van de uitkomst”. Waar was dit gezelschap in 2009? Hoe blind kun je zijn over wat iedereen al tijden kan waarnemen. Zelfs DNB heeft uitgebreid gewaarschuwd dat veel pensioenfondsen veel te grote beleggingsrisico’s genomen hebben. Maar daar hoor je Riemen natuurlijk niet over.

In NRC en Volkskrant van 16 december 2009 wordt breed uitgemeten dat De Nederlandsche Bank (DNB) het beleggingsbeleid van veel pensioenfondsen veel te risicovol vindt. Ook interessant is een overzicht van financiële kengetallen in Nederland, uit Het Financieele Dagblad van 19 december 2009.

Tenslotte maken we u attent op de wijze waarop de NBP weer in de publiciteit treedt. In FD Selections van 14 december is een interview met Kees de Lange geplaatst. In het Engelstalige Global Pensions van 17 december geeft hij zijn mening over het miserabele beleggingsbeleid van veel pensioenfondsen.

Ook de toezichthouder ligt in de vuurlinie. Een beeld van DNB president Wellink met bijbehorende tekst spreekt eveneens boekdelen.

Het ABP tenslotte. De NBP heeft, samen met andere organisaties van belanghebbenden, jarenlang geprobeerd toegang tot de ABP publicaties te krijgen. Ziehier het treurige antwoord van ABP. Omdat de wet niet voorschrijft dat het moet, doen we het niet. Kees de Lange gaat er in Pensioenbelangen van november 2009 nader op in.