De toezichthouders (De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten) zagen niet toe maar keken slechts toe. Wel was DNB er als de kippen bij om de autoverzekeraars er op te wijzen dat hun premies niet kostendekkend waren en dat die aangepast moesten worden. Maar de pensioenfondsen kregen pas een waarschuwing toen het te laat was en hun dekkingsgraad onder het minimum van 105 procent was gedaald.

Er werd te laat en te zacht ingegrepen en zo werd de kans gemist om de buffers weer wat op te krikken in de relatief gunstige periode 2004 – 2008. In 2008 kondigde de financiële crisis zich aan en sinds 2009 woedt deze zo hevig, dat nu ongeveer de helft van de pensioenfondsen in de problemen zit en een aantal, waaronder ook de vijf grotere op termijn moeten gaan afstempelen. PFZW ontspringt waarschijnlijk de dans en het ABP denkt de afstempeling tot slechts ½ procent te kunnen beperken. Maar de metaalfondsen PME en PMT korten vermoedelijk met 6 of 7 procent (het maximum dat de DNB heeft ingesteld). En die korting komt nog bovenop de al ruim 8 procent die veel gepensioneerden door het niet indexeren tussen 2002 en nu al hebben ingeleverd. Dat is samen al bijna 4 maanden aan gemiste pensioenuitkering.

In het kader van de samenwerking met de stichting Pensioenbehoud, publiceren wij onder Nieuws hun nieuwsbrief.

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 30 januari 2012

Petitie: Ik wil niet gekort worden op mijn pensioen!

De DNB heeft aangekondigd dat 125 pensioenfondsen een te lage dekkingsgraad hebben en daarom binnenkort bekend moeten gaan maken dat de pensioenen tot wel 7% gekort zullen gaan worden. Dit zal meer dan 1 miljoen gepensioneerden raken, die ook al jaren koopkracht hebben ingeleverd omdat zij niet geïndexeerd zijn.

Door te klikken op het website adres http://pensioenbehoud.petities.nl/ kunt u de petitie ondertekenen met of zonder uw naam en andere gegevens, waarbij uw privacy is gewaarborgd (zie de toelichting op de website van http://petities.nl/). U krijgt dan een email op het door u opgegeven email adres (dat nergens anders voor zal worden gebruikt) en door te klikken op de link in de ontvangen email bevestigt u uw ondertekening om zeker te stellen dat u ook degene bent van de ondertekening. Over enige tijd zal de petitie aan minister Kamp worden aangeboden.

Volgens de website van RTL Z van 23 januari 2012 blijkt uit voorlopige berekeningen van RTL Z op basis van gepubliceerde en nog niet gepubliceerde gegevens dat eind 2011 het totale pensioenvermogen €875 miljard bedroeg. Een stijging van maar liefst €74 miljard sinds begin 2011 (+9,2%). Bij het ABP was dat van €237 naar €246 miljard, bij het PFZW (Zorg en Welzijn) van €99,5 naar €110,7 miljard en bij het PME (grootmetaal) van €22,6 naar €25,8 miljard. De rekenrente was in de vorige eeuw 3% tot 4% en de pensioenen werden wel gewoon geïndexeerd onder goedkeuring van de Pensioen- en Verzekeringskamer, de voorganger van DNB. De ‘deskundigen’ zijn het onderling niet met elkaar eens en de meesten willen niet (meer) de risicoloze staatsleningen als basis van de rekenrente, maar een langer lopende gemiddelde rente. Intussen verlaagt het Pensioenfonds Vervoer het opbouwpercentage voor 2012 met 0,1% naar 1,95% en verhoogt de premie met 0,9% tot 29,4%, waardoor de dekkingsgraad voldoende herstelt om niet te hoeven korten. Prima.

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 23 januari 2012

Wel hulp naar Griekenland maar niet voor pensioenfondsen?
Onze regering denkt niet consequent nu de onrechtvaardigheid van het korten van veel pensioenen is aangekondigd na jaren van geen indexatie voor velen. De ouderen hebben voor de huidige welvaart gezorgd door spaarzaam te zijn geweest en door hard resp. lang te werken, waarvan de jongeren nu profiteren. Maar wie op de pof heeft geleefd en teveel schulden heeft gemaakt, wordt wel geholpen zoals Griekenland, banken en verzekeraars als het economisch tegenzit. Er is veel pensioenvermogen in Nederland en daar komt bijna ieder jaar weer meer bij. Er komt ook gemiddeld circa een vijfde meer geld binnen dan er nu wordt uitgekeerd, alleen worden de toekomstige rendementen (rekenrente) veel te laag ingeschat met 2,4% door de toezichthouder DNB in opdracht van minister Kamp. Bij het fonds PME (grootmetaal) betekende dat bijvoorbeeld 20% hogere pensioenverplichtingen vergeleken met vorig jaar. We hadden 50 jaar lang een vaste rekenrente van 4% en de jaarlijkse rendementen lagen in die periode daar gemiddeld flink boven. De PVV van Geert Wilders pleit in de Volkskrant dan ook voor terugkeer naar de vaste rekenrente van 4% zolang de eurocrisis duurt. Ook de bestuursvoorzitter van de Delta Lloyd Groep Niek Hoek bepleit in de nieuwsbrief Eufin van 17 januari voor een meer realistische rentevoet om het aangetaste vertrouwen in de financiële sector terug te krijgen. De econoom Prof. Dr. Eduard Bomhoff verklaarde zich zondag op TV eveneens tegen het korten van pensioenen vanwege de onrealistische rekenrente en de negatieve gevolgen voor de economie.

Is de rekenrente het enige probleem?
Ook de Pensioen Federatie vind de huidige berekeningsmethode van de rekenrente onredelijk evenals de meeste vakbonden, het VNO-NCW, de nieuwe voorzitter van het ABP Henk Brouwer en andere critici. Over de laatste 10 jaar behaalden de pensioenfondsen volgens DNB jaarlijks gemiddeld 4,8% rendement en het pensioenfonds Zorg en Welzijn haalde over de afgelopen 30 jaar zelfs een 8% jaarlijks gemiddeld rendement. Alleen als de Westerse economie structureel zou zijn verslechterd, dan kan daar wellicht niet meer op worden gerekend. Of zoals Gerwin Griffioen in het FD van 18 oktober 2011 stelde: “Het echte rendement komt uit de economie en niet uit beurskoersen”. Het aantal pensioenjaren van een 65-jarige (m/v) is nu 17,8 rep. 20,9 jaar en zal in 2040 stijgen naar 20,4 resp. 23 jaar, aldus het CBS. Voor het fonds PME betekende dat 7% meer verplichtingen. Het langer leven risico geldt in veel mindere mate ook voor gepensioneerden. Daarvoor wordt echter geen premie betaald en dat was ook zo in de afgelopen 50 jaar voor de steeds stijgende levensverwachting van gepensioneerden. Daar zit een financieel probleem, maar we kennen toch solidariteit van jongeren met ouderen net zoals toen die zelf ook eens jong waren? Niet mogelijk? Dan maar minder indexatie of desnoods een weinig korten met een verplicht recht van bijstempelen zodra het weer beter gaat het fonds, aldus het NVOG. Maar de huidige jongeren zullen meer premie moeten betalen of anders een lager pensioen, omdat ze veel ouder worden dan twee en drie generaties terug. De werkgevers moeten daarbij wel blijven delen in het beleggingsrisico van de fondsen met een variabele kostendekkende premie.

Is het pensioenakkoord het middel voor alle pensioenkwalen?
Werkgevers, vakbonden en politiek denken van wel. Maar zoals een ingezonden briefschrijver als gepensioneerd actuaris in de NRC van 17 januari het uitdrukt: “Juist door het accepteren van onzekerheid wordt het pensioen zeker gesteld, maar het risico neemt toe naarmate het moment van uitkering verder in de toekomst ligt. Dit is de clou van het pensioenakkoord. Jongeren die vrijwillig aan dit piramidespel meedoen, zijn niet wijs”. Want ook het pensioenstelsel zelf heeft wijzigingen nodig b.v. zoals verplichte kostendekkende premies, een lager opbouwpercentage, een latere en flexibele pensioenleeftijd, een lagere zekerheidsmaatstaf, nabestaandenpensioen wijzigen en dergelijke om de kosten redelijk betaalbaar te houden voor een langer leven tijdens het pensioen.

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 16 januari 2012
Op 20 december 2010 beantwoordde minister Kamp de vragen van GL-kamerlid Klaver (zie bijlage) over het DNB overzicht Financiële stabiliteit. Daaruit zou blijken dat de financiële positie van de pensioenfondsen met € 90 miljard zou moeten verbeteren om op de minimaal vereiste dekkingsgraad van circa 105% te komen. Eind september 2011 was volgens DNB het totale pensioenvermogen gestegen tot € 835 miljard. Maar omdat de rekenrente voor de verplichtingen was gedaald tot de zeer uitzonderlijk lage 2,3% voor ‘risicoloze’ 10-jarige Nederlandse staatleningen stegen de verplichtingen enorm, terwijl volgens DNB de rendementen van de beleggingen van de pensioenfondsen over de laatste 10 jaar op 4,8% is uitgekomen. Waarom niet deze realistische rente van 4,8% als rekenrente genomen? Dan was er vrijwel geen onderdekking geweest. Daarnaast overstijgen de betaalde premies jaarlijks de uitkeringen met 13% gedurende de laatste 5 jaar, dus er zijn geen problemen met liquiditeiten van de pensioensector.

Waardoor wordt deze daling veroorzaakt?
In deze ministeriële brief wordt ook vermeld dat het Centraal Planbureau voor de pensioensector als geheel heeft onderzocht welke factoren de daling van gemiddelde dekkingsgraad in de jaren 2008 t/m 2010 verklaren. De gemiddelde dekkingsgraad in deze periode van 3 jaar is met 40%-punt gedaald. Per saldo verklaart de verlaging van de rente in deze periode ongeveer 20%-punt van de daling van de dekkingsgraad. De negatieve ontwikkeling van de aandelenbeurzen verklaart 15%-punt van de daling. En ruim 5%-punt van de daling wordt verklaard door de toename van de levensverwachting. Twee opvallende zinnen in de brief zijn: “Dat er destijds te weinig pensioenpremie is betaald, staat niet ter discussie. (…) Voorts heeft de wetgever in de periode van 1982 tot 1994 de pensioen-premies voor overheidswerknemers stelselmatig te laag vastgesteld.” Maar consequenties verbindt de minister helaas niet aan deze bevindingen teneinde korten van de pensioenen voor circa vier miljoen Nederlanders te voorkomen op basis van deze goede argumenten.

Eind december 2011 is beoordelingsdatum voor korten
Op 29 december 2011 melden RTLZ en het Financieel Dagblad ineens dat minister Kamp de rekenrente zou gaan verhogen tot 3%. Maar dat wordt direct ontkend. In een brief aan de Abvakabo wordt echter een achterdeur op een kier gezet afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek naar het nieuwe Financieel Toetsingskader (FTK) in de zomer van 2013. Op 6 januari 2012 krijgt het Financieel Dagblad de primeur van DNB om over de ellende van het voorgenomen korten van pensioenen te berichten. Circa 125 fondsen zullen verplicht worden om hun voornemen aan te kondigen om de pensioenen met maximaal 7% te korten per 1 april 2013 indien er in 2012 geen verbetering van de dekkingsgraad optreedt. Dat treft circa 40% procent van alle deelnemers en gepensioneerden. Wel heeft DNB voor het eerst een driemaands gemiddelde van de swaprente voor de berekening van de dekkingsgraad genomen in plaats van de dagwaarde op 31 december. Dat heeft wel circa 55 fondsen uit de directe gevarenzone geholpen, want het goedmaken van kortingen behoeven fondsen alleen te doen op vrijwillige basis. Dat zou verplicht moeten worden.

Intussen verhogen diverse pensioenfondsen hun premie voor 2012, soms tot boven de 33% (PMA) en Shell zelfs tot 45%. Prof. Bernard van Praag schreef in de Volkskrant van 7 januari j.l. DNB veel te somber over pensioenen. De vileine reactie daarop van vier politieke jongeren was zonder valide argumenten en beneden alle peil. De redacteur van de NRC Menno Tamminga legt uit in zijn artikel van 14 januari j.l. Waarom die pensioenkorting niet doorgaat. Hij schrijft dat korten van de pensioenen politiek niet haalbaar is en waarom.

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 4 december 2011

Het is opvallend hoe slecht de media met het begrip ‘solidariteit’ omgaan. De journaliste Mirella van Markus sprak tijdens een TV uitzending met een goed opgeleide werkende jongeman die voorstander is van individuele pensioenopbouw en als oudere zelf zijn zorg wil regelen. Zij confronteerde hem niet met zijn niet-solidair willen zijn met een zwakzinnige zoon van een vader naast hem die nooit zal werken of pensioen opbouwen en alleen maar zorg moet krijgen. Maar deze jongeman had geen idee wat een pensioen aan opbouw kost. Het bij het gesprek aanwezige Hoofd financiële zaken van PGGM gaf als voorbeeld iemand met een gewenst pensioen van € 30.000 en daar heeft hij op zijn pensioendatum € 1 miljoen kapitaal voor nodig. Aan premie kost dat € 350.000 en het resterende bedrag van € 650.000 moet uit de beleggingsopbrengst komen. Dat bedrag werd toen uitgebreid besproken en niet hoe belangrijk het is om de grote risico’s in het leven met elkaar te delen.

Van de NVOG mocht ik de volgende informatie overnemen. Dat zijn de rapporten van het Nederlands Instituut voor Budgetvoorlichting (NIBUD) Koopkracht 2001-2010 (zie bijlage) en Koopkracht van 65-plussers 2011-2012 (zie bijlage). Want het blijkt dat het in de vorige nieuwsbrief geciteerde rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau alleen de koopkracht van de aanvullende pensioenen tot € 10.000 p.j. is onderzocht voor nieuwe gepensioneerden en alleen voor die groep was de ontwikkeling van de koopkracht positief. En ook het ministerie van SZW kijkt alleen maar naar nieuwe aanvullende pensioenen tot € 10.000 p.j. Maar hoe heeft de koopkracht zich ontwikkeld voor alle bestaande gepensioneerden?

Uit deze cijfers blijkt dat in de periode 2001-2010 de alleenstaande gepensioneerden en echtparen met een aanvullend pensioen van € 10.000 of meer al flink hebben ingeleverd. En in 2012 leveren beide groepen met een aanvullend pensioen vanaf € 20.000 weer flink in qua koopkracht, vooral door de verhoogde inkomensafhankelijke bijdrage van de zorgverzekeringwet. Zie vooral de periode 2001-2012 met de grote daling van de koopkracht vanaf € 20.000 en dan is er ook nog de veelal achterblijvende indexatie van de pensioenen. Een zorgelijke ontwikkeling die helaas weinig of geen politieke aandacht krijgt.

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 27 november 2011

Het Tweede Kamerlid Klaver (GroenLinks) stelde onlangs de vraag aan minister Kamp of er een verband bestaat tussen het tekort van €250 miljard door de premieholidays in de jaren ’80 en ’90 en de mogelijke korting op de pensioenen nu (zie bijlage). Kamp antwoordde:

“De huidige problematiek van de pensioenfondsen is ontstaan als gevolg van een combinatie van voortgaande daling van de rente, stagnerende beurskoersen en een stijging van de levensverwachting. De ontwikkeling van de dekkingsgraden in de laatste decennia wijst uit dat de huidige problemen niet kunnen worden herleid tot de afroming van pensioenvermogens aan het eind van vorige eeuw. Deze afroming was overigens mede het gevolg van politieke besluitvorming. In de periode 1984 tot 1992 is de pensioenpremie voor overheidswerknemers bij wet verlaagd tot onder het kostendekkend niveau. Daarnaast stimuleerde het wetsvoorstel dat beoogde „bovenmatige‟ pensioenvermogens weg te belasten, pensioenfondsen om hun dekkingsgraden te beperken.”

Wat een politieke ontkenning van de werkelijkheid, schandelijk. Want indien de afroming van de pensioenen niet was gebeurd, zouden er nu hogere dekkingsgraden zijn geweest en dus minder of geen problemen bij de pensioenfondsen zijn. De Nederlandse Bond voor Pensioenbelangen is een collectieve actie gestart om te laten uitzoeken of de verloren onvoorwaardelijke indexatie voor ABP-pensioenen opgebouwd t/m 1996 weer kan worden hersteld. Iedereen met een ABP-pensioen van vóór 1997 kan zich aanmelden.

De onafhankelijke voorzitter Briët van het pensioenfonds PME (grootmetaal, met eind oktober een dekkingsgraad van slechts 88,7%) trok deze week veel aandacht met zijn voorstel om de pensioenpremie in 2012 te verhogen van 23% tot 28% van de pensioengrondslag, omdat volgens DNB uitstel niet meer mogelijk is. Dat komt wel in de buurt van een kostendekkende premie. Of een combinatie met een verlaging van het jaarlijkse opbouwpercentage of andere versoberingen van het pensioen. De CNV Vakmensen kwamen met het voorstel om in 2013 loon in te ruilen voor pensioen. Het inzicht van de noodzaak van kostendekkende premies begint door te breken.

Volgens het CBS (zie bijlage) is de levensverwachting van pasgeborenen in de periode 2000 en 2010 sterk gestegen (mannen van 75,5 tot 78,5 jaar en vrouwen van 80,6 tot 82,7 jaar) en dat is bevestigd door het Actuarieel Genootschap. Voor 65+ is de resterende levensverwachting opgelopen bij mannen van 15,3 tot 17,6 jaar (gem. 82,6 jaar) en bij vrouwen van 19,2 tot 20,8 jaar (gem. 85,8 jaar). Bij de pensioenopbouw van deze laatste groep is daarvoor te weinig premie betaald. De eerder voor 2010 voorspelde levensverwachtingen liggen zelfs hoger dan uit de waargenomen sterfte blijkt en dus hoeven pensioenfondsen (voorlopig) géén verzwaringen in hun pensioenverplichtingen door te voeren.

Een positief punt voor de ouderen is dat het inkomen van (echt)paren boven 65 jaar tussen 2001 en 2009 er gemiddeld 16% op zijn vooruitgegaan, aldus het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). De gemiddelde Nederlander ontving 6% meer inkomen. Het SCP schrijft deze stijging voor ouderen toe aan de stijging van de AOW met 8% in die periode (boven de inflatiecorrectie). De redenen daarnaast zijn de verbeterde aanvullende pensioenregelingen en meer (echt)paren die beiden hebben gewerkt. Voor alleenstaande ouderen bedroeg de stijging van het inkomen 10%. Daarbij leven hoogopgeleiden gemiddeld 7 (!) jaar langer dan laagopgeleiden, aldus het SCP. De effecten van het niet indexeren van de pensioenen gedurende de laatste jaren zullen pas in het volgende onderzoek zichtbaar worden.

Lang geleden, heel lang geleden, toen Potamus nog een jong en minder dik(huidig) nijlpaardje was, werkte hij bij Elseviers Weekblad, geleid door de (veel) innemende hoofdredacteur Henk Lunshof. Niet direct een swingend blad, maar de ambiance in het pand aan de Spuistraat in Amsterdam vergoedde veel en met de Dam en de Kalverstraat binnen handbereik was zelfs de korte middagpauze een feest.

Daaraan moest Potamus terugdenken, toen hij hoorde dat de spaarloonregeling gaat verdwijnen, want een van de eerste van die regelingen maakte hij mee bij Elsevier. Die werd op het prikbord aangekondigd, iedereen las het, lachte of werd kwaad, maar niemand deed er aan mee. Een directiesecretaresse onderzocht waarom niemand die prachtige regeling wilde. Bij iedere 20 gulden per maand die je spaarde (tot maximaal 100 piek) legde “de baas” 5 gulden (ach die goeie ouwe gulden !). Het mooiste was dat die bijdrage plus de rente (minimaal 4 procent !) belastingvrij waren als je het bedrag 4 jaar of langer liet staan.
Het heette Bedrijfssparen maar stond op het prikbord aangekondigd als Bedrijfsparen en dat was toch echt niet de bedoeling van onze nogal conservatieve directie. Die – althans in het openbaar – tegen een dergelijke intieme vorm van collegialiteit was.

Helaas heb ik nooit van dat bedrijfssparen met dubbele s kunnen profiteren; mijn salaris leende zich niet voor sparen en het bedrijfsparen met enkele s kon door mijn vrouw en de directionele waakzaamheid alleen in het diepste geniep plaats vinden. Wij hadden een strenge maar rechtvaardige rooms-katholieke directeur, die oprecht geloofde dat vleselijke lust buiten het huwelijk tot vreselijke onrust binnen het bedrijf zou leiden. Gelukkig heeft hij de commissie Deetman niet meer meegemaakt.

Dat spaarloon was dus een leuke regeling, maar niet voor gepensioneerden. Die konden er niet van profiteren, zelfs niet als ze eerder was gekomen. Als van ons brutoloon, belasting, AOW, ziekenfonds en pensioenpremie waren afgetrokken, resteerde er nog een fors stuk maand, waarvoor het “nettoloon” maar nauwelijks toereikend was. Want toen wij werkten, moesten wij het land weder opbouwen, de oorlog in “ons Indië” (pardon, de politionele acties) betalen, de stormrampschade (1953) herstellen en nog wat andere kleinigheden meefinancieren. Vervolgens stortten we ons vol elan op de deltawerken en ook daar ging veel geld aan op. En hoe gelukkig waren we toen die werken eindelijk klaar waren en we een groot deel van ons pensioenspaargeld mochten teruggeven aan onze (vroegere) werkgevers en aan de schatkist. Daarna bleven wij nog een tijd gewillig (wij zijn geen gierige Schotten of behoeftige Britten) bijdragen aan de Europese subsidies, die naar andere landen gingen. En nu Nederland niet langer netto-betaler is, hebben we een crisis.

Gelukkig wordt die crisis op nationaal, Europees en wereldniveau krachtig bestreden door de economie te stimuleren. Uiterst vakkundig wordt de rente voor banken heel laag gehouden en de rente door banken heel hoog. Die marge helpt de banken het bedrijfsleven van krediet te voorzien, maar ze mogen ook kiezen voor een belegging in Griekse of Italiaanse obligaties. Omdat het slecht gaat met het bedrijfsleven zijn die obligaties echter aantrekkelijker. De rentewinst gaat naar de aandeelhouders en als de obligatie wordt afgewaardeerd is er ook geen bankman overboord. Dan grijpt de staat in, want de bank is te groot om failliet te gaan. En dat betalen u en ik dus – vanzelfsprekend.
Om u daarvoor iets te compenseren, maar alleen als u nog werkt, mag u van de regering nog tot 1 januari 2012 gebruik maken van die spaarloonregeling. Toffe vent toch, die Weekers van financiën – het lijkt Sinterklaas wel. En de banken zorgen wel dat het niet gierend uit de klauw loopt, want die gooien het spaarloket nu al dicht. Het personeel heeft het te druk met het berekenen van bonussen voor staf en directie.

Potamus komt straks wel eventjes afrekenen.

In het kader van de samenwerking met de stichting Pensioenbehoud, publiceren wij onder Nieuws hun nieuwsbrief

Nieuwsbrief van Stichting Pensioenbehoud van 23 oktober 2011

De afgelopen week heeft in het stormachtige teken gestaan van de slechte financiële positie van vele pensioenfondsen. In september bleek dat 207 van de 468 pensioenfondsen een dekkingstekort hadden; het betreft 6,8 mln deelnemers waarvan 2,1 mln gepensioneerden. Hiervan moeten ruim 100 pensioenfondsen in 2013 korten op de pensioenen indien de financiële positie intussen niet verbetert. Dat zijn o.a. alle grote pensioenfondsen als ABP, Zorg en Welzijn, PME (grootmetaal) en PMT (kleinmetaal). Maar er zijn ook nog andere mogelijkheden om de dekkingsgraad te verhogen zoals een ander opbouwpercentage, andere vorm van nabestaandenpensioen of het afscheiden van het ouderdomspensioen, snel verhogen van de pensioenleeftijd etc. Het is geruststellend om de uitspraak van APG bestuursvoorzitter Dick Sluimers in de Telegraaf van 17 oktober j.l. te lezen dat “Dat pensioenfondsen de komende jaren vanwege vergrijzing veel meer pensioengeld moeten uitkeren dan er aan inkomsten binnenkomt, is ook een misvatting”. Hij legt uit dat “Bij inkomsten moet je bij de premies ook optellen dat er jaarlijks rentebetalingen en dividenden in de pensioenkassen stromen. Reken je die mee, dan duurt het nog zeker een jaar of 15 voordat de uitgaven de inkomsten zullen overstijgen”. Weten anderen dit niet? Dat is nog wat anders dan korten tot maximaal 15% zoals Gerard Riemen van de Pensioen Federatie op 20 oktober j.l heeft verklaard, aldus De Pers.

PMT maakte vandaag bekend dat in 2013 mogelijk 6% tot 9% (!) op de pensioenrechten moet worden gekort indien er geen verbetering optreedt. Dat wordt in het voorjaar 2012 beslist. De oorzaken worden vooral gezocht in de abnormaal lage rekenrente door de eurocrisis en de wat langere levensverwachting waarvoor circa € 2 miljard moest worden gereserveerd. Het vermogen is in de periode eind 2008 tot eind september 2011 weliswaar van € 34,5 miljard naar € 38,9 miljard gestegen, maar door de kunstmatige rentedaling om de economie aan te zwengelen, zijn de pensioenverplichtingen zelfs toegenomen van € 24,6 miljard tot € 46,3 miljard, een toename van +88% (!) dankzij besluiteloze Europese politici.

Het wordt hoog tijd om de dagrekenrente te vervangen door de meer realistische lange termijn rekenrente waarvoor vele deskundigen pleiten, maar dat wordt door minister Kamp tegengehouden uit politieke motieven vanwege het Pensioenakkoord. Zoals pensioenfonds-bestuurder Wim Boogaart schreef in de Telegraaf van 22 oktober j.l bedroeg eind september de rekenrente voor de verplichtingen voor pensioenfondsen 2,6%, terwijl volgens de internationale accountingregels van IFRS de rekenrente voor bedrijven voor de pensioenverplichtingen aan hun bedrijfspensioenfonds 4% bedraagt. Waarom eigenwijs en niet de IFRS gevolgd?

Daarom is het een schande dat net zoals in 2010 De Nederlandse Bank in opdracht van minister Kamp in haar brief van 19 oktober j.l. aan de pensioenfondsen (zie bijlage) wederom de mogelijkheid geeft om af te zien van de wettelijk vereiste premieverhoging om bij te dragen aan het herstel indien een pensioenfonds een dekkingstekort heeft. Want “forse premiestijgingen van een groot aantal pensioenfondsen kunnen een ongunstig effect op de economische ontwikkeling hebben” schrijft de Nederlandse Bank. Dat effect is relatief klein zoals prof. Bernard van Praag aantoont in zijn artikel De noodzaak van een alternatief pensioenakkoord van 3 oktober j.l. En premieverhogingen verstoren ook de concurrentiekracht van het Nederlandse bedrijfsleven niet, omdat de vergrijzing in het gehele Westen speelt. Volgens de Telegraaf van 20 oktober j.l. maakt minister Kamp zich zorgen over de pensioenen, maar volgens hem zouden we de pijn toch over alle belanghebbenden verdelen? Dit besluit maakt dat de financiële pijn wel heel eenzijdig wordt gedragen door de deelnemers aan de pensioenfondsen.

Door niet met een premieverhoging aan herstel bij te dragen, al zou die maar een beperkt effect hebben op de dekkingsgraad, wordt de kans van korten groter evenals de omvang ervan. Beter iets meer gespaard voor later dan nu te consumeren, want we zijn als land toch welvarend genoeg. Maar minister Kamp is ook nog werkgever van het overheidspersoneel en daarom wil hij vermoedelijk geen premieverhoging. Uitgezocht wordt of er een redelijke kans bestaat om dit besluit nietig te laten verklaren door de rechter.

Na de publicatie van de dekkingsgraden per 30 september 2011 moeten wij concluderen dat de meeste pensioenfondsen terug zijn in de buurt van de dieptepunten na de kredietcrisis in 2008. De dekkingsgraden van de vijf grootste pensioenfondsen waren als volgt:
BPF Bouw  96,4
PF Zorg en Welzijn  91
ABP  90
PME  86
PMT  84,3

Van de toezichthouder moet de dekkingsgraad minimaal 105 zijn, terwijl bij een dekkingsgraad van rond de 130 pas weer volledig mag worden geïndexeerd.
Als de bovengenoemde cijfers niet substantieel verbeteren zullen de vijf grootste fondsen (wellicht met uitzondering van BPF Bouw) in december moeten aankondigen dat zij in april 2013 gaan korten. Naast deze grote pensioenfondsen verkeren ook tal van kleinere fondsen in problemen. Ruim meer dan 1 miljoen gepensioneerden lopen het gevaar dat zij na jarenlang koopkrachtverlies, doordat er niet is geïndexeerd, nu ook nog eens te maken krijgen met een extra korting als klap daar boven op.

Omdat ik mij verschrikkelijk kan ergeren over wat Wim Kok, voordat hij tot inzicht kwam, zo treffend omschreef als ‘exhibitionistische zelfverrijking’ surf ik wel eens op internet met de zoekwoorden: graaien, bankiersbonus, gouden handdruk, kantonrechtersformule en meer van dergelijke termen. Dat levert vaak opmerkelijke resultaten op. Ook kun je zoeken op de namen van mensen, die weer eens een forse bonus, ongetwijfeld zeer terecht verdiend – volgens het jaarverslag althans, hebben gekregen. Een van de sites waarop je dergelijke gegevens kunt vinden in fraai opgemaakte tabellen is die van www.1meikomitee.net/ waarop met enige regelmaat de jongste ontwikkelingen terug te vinden zijn. Maar ook het graven in jaarverslagen is vaak interessant vooral de manier waarop bepaalde dingen worden toegelicht is zeer onthullend. Aan het jaarverslag over 2010 van Nutreco (diervoeding en visvoer) ontleen ik de volgende tabel.

Het zijn geen uitzonderlijke bedragen, althans na het zien van jaarverslagen met veel hogere beloningen voor hun topmensen de CEO’s en de figuren die bij hen aan de vergadertafel mogen zitten, zoals de man (het zijn bijna altijd mannen) belast met de financiën, de CFO en bij veel financiële ondernemingen aanzienlijk meer verdienen dan topman Wout Dekker van Nutreco. Neen Nutreco betaalt niet echt veel naar de maatstaven van Shell of bank J.P. Morgan.
Waarom dan Nutreco er uit gelicht? Welnu juist omdat het zo’n gemiddeld groot bedrijf betreft, is de verklaring die men in het (alleen Engelstalige) jaarverslag geeft van de salarispolitiek zo onthullend. Er staat vertaald ongeveer: “Uit onderzoek door een extern adviseur in december 2009 bleek dat de nieuwe mensen in de directie minder dan marktconform werden gehonoreerd. Dat gold ook voor de CEO en de CFO“.
Het resultaat is dat de directiesalarissen met 20 procent stegen (van 330 tot 395 duizend euro per jaar), de CEO er een miserabele 34.000 euro bijkreeg en daarmee op 605 duizend euro uitkwam en het salaris van de CFO van 418,200 euro naar 440.000 euro werd opgetrokken. Als u die cijfers niet in bovenstaande tabel kunt terugvinden, ligt dat niet aan mij. maar aan Nutreco en moet u daar op de aandeelhoudersvergadering vragen over stellen.
Waar het mij omgaat is het principe dat wordt gehanteerd. Bedrijf A kijkt naar het gemiddelde van de verdiensten bij vergelijkbare bedrijven en constateert dat men daar X procent onder zit. Daarop volgt de “correctie”, waarop andere bedrijven tot hun ongenoegen constateren dat zij onder het nieuwe gemiddelde zitten en corrigeren weer. Als het alleen om deze spiraal en een jaarlijkse vergelijking zou gaan, viel het nog mee. Maar iedereen kent iedereen in die wereld waarin je je niet kunt veroorloven een te laag betaalde ‘loser’ te zijn. Dus hebben we niet met een langzame ontwikkeling te maken maar met een loonexplosie, pardon … dat platte woord ‘loon’ mag ik niet gebruiken. Deze heren verdienen geen lonen, maar ontvangen salarissen, liever nog eregelden of honoraria.

En nu weet u meteen waarom NRC Weekend van 23 april kan koppen:
Topbestuurder krijgt weer 30 procent erbij boven een artikel van een gezamenlijk onderzoek door NRC en VEB naar de beloning van bestuurders van 25 beursgenoteerde bedrijven. Dat kunt u trouwens zelf ook, daar hebt u de VEB of de NRC waar u voor de informatie moet betalen, niet bij nodig. Zoekt u bijvoorbeeld op ‘Shell jaarverslag 2010′ dan kunt u vrijwel meteen downloaden SHELL_AnnualReport_2010_EN.pdf en hebt u, in het Engels dat wel natuurlijk, wat u zocht. U kunt dan lezen dat Wim Kok 4.000 aandelen klasse A in Shell had en die van klasse A zijn kennelijk beter dan die van klasse B.
Even verder leest u dat de hoogste baas maximaal een bonus van 150 procent van het jaarsalaris mag ontvangen en zijn directe onderknuppeltjes slechts 110 procent. Maar eh … zegt u nu. In Nederland is het toch maximaal 100 procent. Nu op dat probleem heeft men vast wel iets gevonden bij Shell.
De volgende tabel laat zien dat de heren overigens, zelfs als de huidige Nederlandse bepalingen worden gevolgd, weinig tekort zullen komen.

Gelukkig krijgt meneer Henry er in 2011 4,7 procent bij ofwel 41.830 euro en hoeft zijn vrouw dus niet meer elk dubbeltje twee keer om te draaien.

En zo kunnen we doorgaan. Bijvoorbeeld bij instellingen die het van publiek geld moeten hebben (alhoewel krijgt Shell ook niet veel baten uit het aardgas onder Slochteren?) zoals woningcorporaties, charitatieve instellingen en dergelijke. Die bedragen zijn natuurlijk lang niet zo spectaculair ook al liggen sommige ver boven de Balkenendenorm.
Maar ook daar kunt op zoeken, want de meeste van die instellingen publiceren ook een jaarverslag. En als daar geen bedragen in worden genoemd? Of als ze de directeur, zijn secretaresse, de koffiejuffrouw en de beheerder van de bezemkast bij elkaar tellen? In dat geval gaan ze van mijn lijstje van goede doelen af.

Wat brengt een man met zo’n staat van dienst tot deze uitspraken. Volgens hem is het al verdacht dat de onderhandelingen achter de schermen plaats vinden terwijl de pensioensector en vooral het publiek in het duister tasten. Daarnaast zijn er geruchten die het ergste doen vermoeden. Zo zou de indexatie van pensioenen feitelijk worden afgeschaft en dat is volgens hem (en niet alleen volgens hem) de bijl aan de wortel van ons pensioenstelsel.

Vervolgens wil men weer naar een vaste rekenrente waardoor het contact met de marktrente verloren gaat en men zou afwillen van het instrument van de dekkingsgraad. Het zicht op hoe een pensioenfonds er nu echt voorstaat gaat dan volledig verloren en daarmee het zicht op noodzakelijke maatregelen. Pensioenfondsen worden een soort beleggingsclubs die geen beloftes meer doen maar verdelen wat er in kas is.

Je kunt ons verwijten dat wij weer een plaat opzetten die grijs is gedraaid, maar weer wordt er door de werkgevers, de vakbonden en de overheid zonder ons over ons beslist. Wij laten dit niet gebeuren. Wij starten zoals al eerder aangekondigd een kaartenactie “Geen knollen voor citroenen” tegen dit onzalige pensioenakkoord. Bekijk onze actiekaarten en organiseer zelf een sneeuwbal van kaarten via uw partner, kinderen, vrienden, collega’s, buren en kennissen. Kaarten kunt u bij ons bestellen via een mailtje naar info@pensioenbelangen.nl.

Dan de Zembla-uitzending over het gegraai door overheid en werkgevers in de pensioenpotten. Schaamteloos is er gestolen uit uw gespaarde en uitgestelde loon. Lees hiervoor het weblog ‘Hoorzitting of schokdemper ?’ van Leo van Heesch.

Simon van der Schoot, lid van de Deelnemersraad van het ABP heeft over die diefstal een open brief geschreven naar premier Rutte.

Het AOW-spaarfonds blijkt een spookfonds kopte onlangs het Financieel Dagblad. Het is in goede tijden opgezet als een spaarfonds om de latere tekorten door vergrijzing bij de AOW op te vangen. Alleen is het er nooit van gekomen. Weliswaar wordt er elk jaar een briefje in het fonds gestopt voor een aantal miljarden, maar het is monopolygeld. Henk Brouwer, als topambtenaar ooit betrokken bij het uitdenken van het fonds zegt nu kort en bondig dat het geen fonds is omdat er niets in zit. Opheffen dus en onszelf niets wijsmaken.

Nog meer schijnzekerheden. De NBA, de belangenorganisatie van Accountants vindt dat de onzekerheden bij de pensioenaanspraken veel beter moeten worden benadrukt. Pensioenen zijn veel onzekerder dan deelnemers vaak denken. Ook hier schiet de communicatie door de pensioenfondsen al jaren tekort.

De verkiezingen voor provinciale staten hebben de nieuwe partij 50PLUS een achttal statenzetels opgeleverd. Het meest succesvol was men in Limburg waar de partij van Jan Nagel en onze ex-voorzitter Kees de Lange een tweetal zetels veroverde. Voor de Eerste Kamer is men zeker van 1 zetel en mogelijkerwijs kan er ook nog een tweede zetel worden binnengesleept.