Berichten met het label ‘Koopkracht’

« Oudere berichten
Nieuwere berichten »

Hoorzitting of schokdemper ?

zondag 6 maart 2011

Leo van Heesch Leo van Heesch

De Zembla-uitzending van 5 februari heeft veel stof doen opwaaien. Als door een wesp gestoken reageerden de koepels van de pensioenfondsen.

Het programma had, omdat andere pensioenadviseurs hun goede relaties met de pensioenfondsen niet op het spel wilden zetten, uiteindelijk het bureau van Frits Bosch in Nuenen bereid gevonden op basis van een aantal aannames berekeningen uit te voeren.

Op de eerste plaats, wat hebben de pensioenfondsen gemist door veel te lage premievaststelling en gegraai van werkgevers in de pensioenpotten. Onthullend was de vanzelfsprekendheid van oud-minister Ruding die dat gegraai in de eigendommen van de werknemers en gepensioneerden ten behoeve van de schatkist verdedigde.

Omdat ik niet beschik over het rapport kan ik niet beoordelen of de berekeningen van bureau Bosch en het eindresultaat helemaal juist zijn. Door het rumoer over die uitkomst dreigen echter de onderliggende feiten uit het zicht te verdwijnen.

Wat ik wel kan beoordelen is het feit dat bijvoorbeeld bij het ABP op 1 januari 1996 ruim 25 miljard euro zijn gestolen. Dit bedrag is ook toegegeven door prof. Frijns die toentertijd in de positie was dit bedrag te kunnen beoordelen. Als wij die 25 miljard hadden laten renderen tegen de gemiddelde 6,3% die de pensioenfondsen in de afgelopen 20 jaar hebben gerealiseerd, dan had het ABP nu 63 miljard meer in kas gehad.

Soortgelijke zaken hebben zich ook bij andere pensioenfondsen voorgedaan en als je in staat zou zijn al die bedragen bij elkaar op te tellen, dan is duidelijk dat alleen al hierdoor de pensioenfondsen nu niet in problemen zouden zitten

Dan hebben wij het nog niet over de premies die onverantwoord laag werden vastgesteld. Op een gegeven moment was de premie bij het ABP ruim 8% terwijl 20% actuarieel vereist was. Dus er werd minder dan de helft premie afgedragen dan eigenlijk verantwoord was. Als je al die gemiste premies ook nog eens doorberekent, dan kom je tot een duizelingwekkend bedrag. Met name op dit onderdeel van de berekeningen schijnen de pensioenkoepels en hun belanghebbende secondanten het vuur te hebben geopend.

Volgens de berekeningen van het bureau Bosch hebben ook de beleggingen minder gerendeerd dan eigenlijk zou moeten. Nu ligt dat er maar aan waar je de resultaten mee vergelijkt (Benchmark heet dat in beleggersjargon). De hulptroepen van de pensioenkoepels Robeco en Ortec Finance beweren dat de pensioenfondsen zelfs beter hebben gepresteerd dan de Benchmark. Voor mij blijft, dat ook de onafhankelijke commissie Frijns heeft geconstateerd dat er bij de kredietcrisis nog 20 miljard lager is gepresteerd dan eigenlijk verwacht had mogen worden.

Zoals gezegd de exacte uitkomsten van de berekeningen kan ik wegens het ontbreken van het rapport niet beoordelen, maar de algemene trend die er aan ten grondslag ligt is zonder meer juist. En wat ik wel kan beoordelen zijn de gevolgen van al dat wanbeleid. Daardoor zijn de pensioenfondsen in de situatie gekomen dat ze kwetsbaar werden. De gevolgen van de internetcrisis en kredietcrisis konden niet meer worden opgevangen. Voor het programma “Kassa” heb ik twee opeenvolgende jaren berekend dat de koopkracht van de gepensioneerden in een glijvlucht terecht is gekomen, die de eerste 15 jaar niet gerepareerd zal worden. Berekeningen overigens waar de betrokken pensioenfondsen geen gefundeerd weerwoord op hadden.

Maar wij hoeven geen 15 jaar te wachten om de ellende te overzien. Nu al lopen de gepensioneerden bij het ABP een maandloon (7,97%) per jaar mis in vergelijking met de werkenden en dat wordt van jaar tot jaar erger. In de afgelopen jaren lopen zij al drie maandlonen achter die ze ook never nooit meer terug zullen zien. Het ABP is nog niet eens het ergste pensioenfonds. Er zijn pensioenfondsen waar nog veel langer niet is geïndexeerd en waar nu zelfs kortingen dreigen.

In al het lawaai rond de cijfers dreigt een ander belangrijk aspect van de Zembla-uitzending buiten het gezichtsveld te raken. De deskundigheid van de pensioenfondsbestuurders. De toezichthouder van De Nederlandsche Bank mevrouw Kellerman maakte er in de uitzending al wat kritische opmerkingen over. Zembla had verder een ex werknemersvoorzitter van een pensioenfonds gevonden die eerlijk wilde vertellen dat hij er geen verstand van had. Een of twee keer per jaar kwam er een mijnheer iets vertellen over ALM-studies en Z-scores. Je kon aan de ogen van de man zien dat hij dacht “Gooi het maar in mijn pet”. Hoeveel pensioenfondsbestuurders zijn er niet net zo ondeskundig maar zullen dat nooit toegegeven? Niet voor niets is het slecht afgelopen met het pensioenfonds van het FNV. Datzelfde FNV dat de hofleverancier is van pensioenfondsbestuurders.

In het kader van rampenbeheersing heeft Pieter Omtzigt van het CDA een hoorzitting in de Tweede Kamer georganiseerd. Als u zou denken dat daar ook belanghebbenden bij zijn uitgenodigd dan moet ik u teleurstellen.

Uitgenodigd zijn naast Frits Bosch en mevrouw Kellerman, de heer van Dam, oud directeur van de Pensioen- en Verzekeringskamer, de organisatie die toentertijd toezicht had moeten houden. Verder de heer Frijns van de commissie Frijns en in het verleden directeur bij het ABP. Vervolgens de hulptroepen van de pensioenkoepels, Robeco en Ortec Finance die grote belangen hebben bij de pensioenfondsen. Tenslotte mevrouw Kemna, beleggingsdeskundige en lid van de Raad van Bestuur van het APG.

Dus helaas geen Nederlandse Bond voor Pensioenbelangen, geen Nederlandse Vereniging van Organisaties van Gepensioneerden, geen Centrale van Samenwerkende Ouderenorganisaties.

Ik ben bang dat door de aanvallen op de cijfers door belanghebbende deskundigen de onderliggende feiten uit het zicht verdwijnen en de Tweede Kamer weer kan overgaan tot de orde van de dag.

Leo van Heesch
Waarnemend voorzitter NBP

Labels: , , , | Weblog |

25 jaar wanbeleid bij pensioenfondsen in Zembla

zondag 6 februari 2011

Op 5 februari besteedde het programma “Zembla” van de Vara uitgebreid aandacht aan het wanbeleid in de afgelopen 25 jaar van overheid, werkgevers, vakbonden en pensioenfondsbesturen, waardoor veel pensioenfondsen aan de rand van de afgrond zijn gebracht. Onze ex-voorzitter Kees de Lange die zijn functie heeft neergelegd om een prominente rol te vervullen bij de nieuwe partij 50PLUS, komt uitgebreid aan het woord. Het onderzoek van het bureau Bosch, de kritiek van hoogleraar Engelen, van  toezichthouder mevrouw Kellermann van de Nederlandsche Bank en zelfs van een oud vakbondsvoorzitter van een pensioenfonds wordt door de verantwoordelijken, oud minister Ruding en de vakbondsbobo’s Den Uyl en Gortzak gebagatelliseerd. Bekijk deze uitzending en oordeel zelf.

Labels: , , , , | Nieuws |

Hoe minister Kamp (VVD) de gepensioneerden verder uitkleedt

maandag 1 november 2010

Het kan altijd nog erger als het om onze pensioenen gaat. De nieuw benoemde minister Kamp (VVD) laat al kort naar zijn aantreden zien helemaal niets op te hebben met de belangen van miljoenen gepensioneerde Nederlanders. Zij zijn de klos, en zien zonder dat hen ook maar iets gevraagd wordt hun koopkracht verder verdampen. Leo van Heesch heeft er in zijn weblog ‘Huilen met de wolven’ geen goed woord voor over.

Labels: , , , | Nieuws |

Huilen met de wolven

maandag 1 november 2010

Leo van Heesch Leo van Heesch


Of: … wij gaan vrolijk door met onze stommiteiten.

Bijna opgewekt meldde de nieuwslezer op de eerste dag van november dat De Nederlandse Bank de pensioenfondsbesturen gaat toestaan noodzakelijke premieverhogingen niet door te voeren. Wie moeten die rekening betalen ? Zoals gebruikelijk de gepensioneerden en toekomstig gepensioneerden.

Eensgezind zijn overheid, werkgevers, vakbonden en pensioenfondsbesturen er de afgelopen decennia in geslaagd het “beste pensioenstelsel van de wereld” naar de afgrond te voeren. Eensgezind hebben zij een gezond pensioenstelsel met in 1990 een gemiddelde dekkingsgraad van 230 terug weten te brengen tot een zorgwekkende patiënt met een gemiddelde dekkingsgraad nu van 100.

Niet de internetcrisis, niet de kredietcrisis, niet de lage rente zijn de echte oorzaken van de huidige ellende. Zij hebben alleen maar geholpen het neerwaartse proces te versnellen.
Onverantwoord lage premies en, miljardengrepen in de pensioenkassen hebben het stelsel zodanig verzwakt dat tegenvallers in de markt fatale gevolgen hebben.

Indexaties van de pensioenen om de loonontwikkeling te volgen zijn verworden tot sprookjes uit het verleden, Indexaties die de koopkracht volgen zijn ook uit zicht verdwenen en zullen voor de meeste gepensioneerden ook niet meer worden hersteld. Korting van pensioenrechten komt voor veel gepensioneerden steeds dichter bij.

Maar beste mensen, het is nog niet genoeg. Kennelijk vormen fouten uit het verleden geen leerproces ter voorkoming van stommiteiten in de toekomst. Overheid en (a)sociale partners hebben het systeem niet alleen naar de afgrond gevoerd, zij willen het stelsel nu ook nog het laatste zetje geven. Wat is er aan de hand ?

“Zijn ze nu helemaal van de ratten besnuffeld” was mijn eerste reactie toen ik hoorde van het verzoek van de Stichting van de Arbeid (waarin vakbonden en werkgevers samen overleggen) aan minister Kamp. In de herstelplannen van veel pensioenfondsen staat dat als het herstel niet volgens plan verloopt er enige extra premie wordt geheven. Het verzoek aan minister Kamp was om daar van af te mogen zien. Daartoe moet het toezichtregime van De Nederlandse Bank worden versoepeld. In plaats dat de vermogenspositie van de noodlijdende fondsen wordt versterkt wordt ze juist verzwakt. Indexatie van gepensioneerden en toekomstige gepensioneerden verdwijnt nog verder uit het zicht, korting van pensioenen komt nog sneller dichterbij. De pensioenfondsbesturen die worden bevolkt door diezelfde werkgevers en vakbonden, blijven intussen maar met droge ogen beweren dat zij ook de belangen van gepensioneerden evenwichtig afwegen.

Waar minister Donner in zijn eerdere functie als minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid er juist bij De Nederlandse Bank op aandrong haar toezichthoudende taak serieus te nemen, komt het hem nu als minister van Binnenlandse Zaken en werkgever van de ambtenaren goed uit als die opslagpremie komt te vervallen. Meehuilen met de wolven in het bos. Minister Kamp wil graag goede maatjes blijven met werkgevers en vakbeweging en hij stemde in met de maatregel. De Nederlandse Bank bleek eens te meer geen ruggengraat te hebben en zette haar toezichthoudende taak weer op een laag pitje. Want ach en wee , de premies zouden wel met meer dan 20% omhoog moeten en dat kan niet. Nou als de situatie zo ernstig is, dan kun je beginnen met de maximaal 3% die in de herstelplannen staat, die door de pensioenfondsen zelf zijn opgesteld. Maar nee de situatie is nog niet ernstig genoeg. Opnieuw wordt er een jaar uitstel verleend. Opnieuw krijgen de pensioenfondsen een jaar de tijd om met structurele maatregelen te komen. Het zou wel eens kunnen zijn dat de kortingen op de pensioenen structureel worden omdat de verantwoordelijken doorgaan met de zaak volledig uit de klauwen te laten lopen.

Gepensioneerden en toekomstig gepensioneerden. Als uw koopkracht hollend terugloopt en u in de toekomst gekort gaat worden, weet dan wie daar voor verantwoordelijk is. Het is de overheid in het verleden en de overheid nu die goeie vriendjes wil blijven met Wientjes en Jongerius. Het zijn de werkgevers die geen enkel risico meer lopen maar toch de dienst uit blijven maken bij de pensioenfondsen. Het zijn de vakbonden die hebben toegestaan dat alle risico’s van beleggen, inflatie en langer leven bij de deelnemers, werkenden en gepensioneerden, komen te liggen. Het zijn de pensioenfondsbesturen, samengesteld uit diezelfde werkgevers en vakbonden, die telkens weer de belangen van de gepensioneerden en de toekomstig gepensioneerden ondergeschikt maken aan de deelbelangen van de partners in crime.

En de nieuwe regering ? Die huilt kennelijk mee met de wolven in het bos. Voor de gepensioneerden dreigt een lange strenge winter vol gevaar.

Labels: , , , | Weblog |

De NBP produceert cijfers, uw pensioenfonds wollige taal

dinsdag 21 september 2010

De discussie over onze pensioenen heeft nu ook het grote publiek bereikt, en de NBP loopt hierbij voorop. Op 9 september trad NBP-voorzitter Kees de Lange op in Tijd voor Max, en op 10 september in Eénvandaag. Klik op de links om deze uitzendingen te bekijken.

De NBP was, evenals in november 2009, door Kassa benaderd om de herstelplannen van de vijf grootste bedrijfstakpensioenfondsen door te rekenen op basis van de nieuwste ontwikkelingen. Op zaterdag 19 september kwam NBP-vice-voorzitter Leo van Heesch in Kassa uitgebreid in beeld met zijn berekeningen. In dezelfde uitzending ging NBP-voorzitter Kees de Lange stevig in debat met Gerard Riemen, van de Vereniging Bedrijfstakpensioenfondsen (VB). Beoordeel zelf wie het beste uit deze confrontatie kwam. Op de website van Kassa kunt u bovendien nog een interview zien met Leo van Heesch over de pensioenproblemen. Bekijk vooral beide TV fragmenten. In het scherm dat verschijnt, kunt u de fragmenten afzonderlijk aanklikken. Lees ook de inleiding tot het programma dat op deze pagina staat en let op de gemeenplaatsen waarvan Gerard Riemen zich bedient.

Leo van Heesch vat alles nog eens samen op zijn weblog, ‘Voor Gepensioneerden geen KASSA‘. Verder kunt u voor de vijf grote pensioenfondsen BPFbouw, Zorg en Welzijn, PMT Metaal en Techniek, ABP, en PME Grootmetaal in detail nagaan in hoeverre men achterblijft bij de loonontwikkeling, of bij de prijsontwikkeling in Nederland. Gegevens die u van deze fondsen zelf nooit zult vernemen.

Op 10 september kwamen de bedrijfstakpensioenfondsen met een paginagrote misleidende advertentie in alle kranten. Er werd gesproken over iets meer of iets minder pensioen, afhankelijk van de economische situatie. Wat men met een ietsje bedoelt werd later pas duidelijk. Het fonds Zorg en Welzijn sluit van 10 of zelfs 15 procent op de pensioenen niet uit. Kan het een ietsje minder misschien?

Tenslotte het FNV, de bond die in de bedrijfstakpensioenfondsen de grote meerderheid van bestuursplaatsen voor werknemers inneemt. Het pensioenfonds van deze bond is letterlijk failliet. Uit de contributies van de leden werd 30 miljoen gelicht om een overgang naar het bijna even zieltogende fonds Zorg en Welzijn te bekostigen. Men kan zich voorstellen dat het gemiddelde FNV lid een ander besteding van zijn contributie voor ogen had, bijvoorbeeld ten behoeve van zijn belangenbehartiging. Dezelfde bond die de ‘deskundigen’ levert die uw uitgestelde loon beheren. Te gek voor woorden.

Labels: , , , , | Nieuws |

Voor Gepensioneerden geen KASSA

dinsdag 21 september 2010

Leo van Heesch Leo van Heesch

Ongeveer drie weken geleden hing de redactie van het programma ‘Kassa’ van de Vara weer aan de lijn. Ik heb ooit mijn televisievuurdoop bij dit programma gehad en als er op het gebied van pensioenen iets te berekenen valt, weten zij mij te vinden. Het vorige jaar had ik voor hen de gevolgen voor gepensioneerden en toekomstig gepensioneerden van de herstelplannen van de vijf grootste pensioenfondsen doorgerekend. Dat deed ik aan de hand van een voorbeeldpensioen van 10.000 euro.

De resultaten waren schrikbarend. Gepensioneerden verloren een half jaarinkomen tot ruim drie jaarinkomens binnen de komende vijftien jaar. De cijfers werden toegezonden aan de betreffende pensioenfondsen en zij hadden er eigenlijk weinig weerwoord op. Ook werden zij uitgenodigd om naar de studio te komen, maar twee fondsen vonden dat te veel moeite.
Drie pensioenfondsen stuurden wel één van hun bestuursleden. De voorzitter van pensioenfonds Zorg en Welzijn legde uit waarom pensioenfondsen gedwongen waren om te beleggen. De vice-voorzitter van het ABP relativeerde de cijfers en hoopte dat het herstelplan niet zou uitkomen. De vreemdste opmerking kwam van de werknemersvoorzitter van BPFbouw. Mijn cijfers klopten niet want een bouwvakker had helemaal geen € 10.000 pensioen maar slechts 6.100 euro waardoor het berekende verlies veel minder was. Zo doorrekenend zou een bouwvakker helemaal gelukkig zijn als hij totaal geen pensioen had, want dan merkt hij er ook niets van als dat pensioen achteruit gaat.

Achteraf was op de website van het ABP te vinden dat de cijfers van ‘Kassa’ niet reëel waren. Waarom dat dan niet vooraf of tijdens de uitzending gemeld. Helemaal bont maakte de voorlichtster van het ABP het toen zij journalisten die om opheldering vroegen over de cijfers vertelde dat er geen rekening was gehouden met indexatie in de toekomst. Deze mededeling was pertinent onjuist. Van tweeën één, of zij hebben met al hun deskundigheid de cijfers niet doorgerekend of zij liegen keihard.

Uitgangspunten
Het verzoek van het programma ‘Kassa’ was om op basis van de huidige dekkingsgraden opnieuw uit te rekenen wat pensioengerechtigden voor de toekomst kunnen verwachten. Omdat lieden die graag de cijfers in twijfel trekken over van alles en nog wat beginnen te zeveren, wil ik graag uitleggen hoe voorzichtig ik te werk ga. Ik ben uitgegaan van de dekkingsgraden van juli 2010. Er gingen al geruchten toen ik begon te rekenen dat de cijfers van augustus nog veel slechter zouden zijn (wat ook het geval blijkt). Ook was al bekend dat de dekkingsgraden nog dit jaar verder zullen dalen ten gevolge van het langer leven risico. Toch, om niet het zwartste scenario te kiezen heb ik vastgehouden aan de cijfers van juli. Op die dekkingsgraden heb ik het groeitempo van de dekkingsgraad losgelaten dat in de eigen herstelplannen vermeld staat. Verder ben ik er van uitgegaan dat de reële loonstijging in de komende 14 jaar slechts een half procent per jaar zal zijn, terwijl het Centraal Plan Bureau uitgaat van 1%. Als ik zou uitgaan van de aanname van het CPB, dan zouden de verschillen nog veel spectaculairder zijn. Ik heb voor 2009 en 2010 de werkelijke respectievelijk de nu verwachte inflatie toegepast in plaats van het inflatiecijfer dat het CPB hanteert. Ik heb geen rekening gehouden met een terugval van de economie, ik heb geen rekening gehouden met een korting op de pensioenen, ik heb geen rekening gehouden met een conjuncturele dip in de komende 14 jaar. Hoewel dat allemaal geen ondenkbare mogelijkheden zijn, zou het mijn berekeningen speculatief hebben gemaakt. Toekomstvoorspellingen zijn altijd moeilijk, kijk maar naar datzelfde Centraal Plan Bureau met al zijn kennis dat er toch regelmatig naast zit, maar niemand kan mij het verwijt maken dat ik de verschillen onnodig opblaas.

Nieuwe berekeningen
Ondanks het feit dat ik het vorige jaar het verwijt kreeg dat ik een veel te somber beeld had geschetst, waren de resultaten nu nog veel ernstiger dan het vorig jaar. Dat verbaasde mij niet. Want ik had uiteraard al lang in de gaten dat de ontwikkelingen van de dekkingsgraad veel slechter waren dan de veronderstelling van het vorige jaar. Omdat sommige pensioenfondsen niet de ambitie hebben om de loonontwikkeling te volgen koos ik een wat voorzichtigere terminologie. In plaats van te zeggen ‘de gepensioneerden komen 35.000 euro te kort’ zei ik steeds ‘in vergelijking met de ontwikkeling van de lonen komen gepensioneerden 35.000 euro te kort’. In het programma kwam uiteindelijk die nuance te vervallen. Daarnaast rekende ik ook, net als het vorig jaar, het verlies aan koopkracht uit, omdat dat een objectievere maatstaf is voor de onderlinge vergelijking van de pensioenfondsen. Ook dat haalde uiteindelijk het programma niet omdat zij de kijkers niet willen overvoeren met cijfers.

Ik heb van beide ontwikkelingen een samenvatting gemaakt die u via onze rubriek Nieuws kunt bekijken. Nog korter samengevat komt het op het volgende neer voor de komende 14 jaar:

BPFbouw: Koopkrachtverlies ruim 1 jaarinkomen, in vergelijking met de loonontwikkeling ruim twee jaarinkomens.
Zorg en Welzijn: Koopkrachtverlies ruim anderhalf jaarinkomen, in vergelijking met de loonontwikkeling ruim twee en een half jaarinkomen
PMT, Metaal en Techniek: Koopkrachtverlies twee en een half jaarinkomen, in vergelijking met de loonontwikkeling drie en een half jaarinkomen.
ABP: Koopkrachtverlies ruim twee en een half jaarinkomen, in vergelijking met de loonontwikkeling ruim drie en een half jaarinkomen.
PME, Grootmetaal: Dit pensioenfonds komt er van de onderzochte fondsen het slechtste uit, koopkrachtverlies meer dan ruim twee en een half jaarinkomen en in vergelijking met de loonontwikkeling meer dan ruim drie en een half jaarinkomen.

Commentaar pensioenfondsen
BPFbouw stuurde een keurig mailtje naar de redactie van Kassa om uit te leggen hoe de verslechtering van de situatie tot stand is gekomen. Wel denken zij, net als het vorige jaar, nog steeds dat wij uit zijn gegaan van het zwartste scenario. Zoals hierboven uitgelegd is dat niet het geval.
Zorg en Welzijn had graag telefonisch contact, dus heb ik hen gebeld. Zij hadden de zaak ook doorgerekend en kwamen tot ongeveer dezelfde uitkomsten. Zij hadden met name vragen over de verschillen met de cijfers van het vorige jaar.
PMT: Zij wijzen er op dat een gepensioneerde bij hen slechts een gemiddeld pensioen van 5.650 euro heeft, zij indexeren volgens de prijsindex en ik zou geen rekening hebben gehouden met de inhaalindexatie. Voorts stuurden zij een eigen berekening waarbij het koopkrachtverlies zou uitkomen op ruim een jaarinkomen in plaats van de door mij berekende twee en een half jaarinkomens. Ik heb wel degelijk rekening gehouden met eventuele inhaalindexaties. Bij de analyse van hun berekening heb ik gezien dat zij vanaf 2013 de dekkingsgraad veel sneller laten stijgen dan in hun herstelplan waar ik van ben uit gegaan.
ABP weet niets anders te produceren dan wat open deuren en schampere opmerkingen.
PME: Net als PMT wijzen zij er op dat een gepensioneerde bij hen geen 10.000 euro heeft maar slechts gemiddeld 6.161 euro. Ook wijzen zij er op dat zij alleen maar indexeren voor de gestegen prijzen. Zij laten voorts weten dat om het echte koopkrachtverlies te berekenen je het pensioen in samenhang moet zien met de AOW. Tenslotte sturen zij ook een eigen berekening waarbij het koopkrachtverlies uitkomt op ruim anderhalf jaarinkomen in plaats van de door mij berekende twee en een half jaarinkomens. Wat betreft hun berekening, hier doet zich net als bij PMT een veel snellere groei van de dekkingsgraad in de beginjaren voor dan in hun dekkingsplan. Wat hun opmerking over de AOW betreft, die klopt, maar ik heb in mijn berekeningen alleen rekening gehouden met de pensioeninkomens, omdat de samenhang met de AOW voor elke inkomenscategorie anders uitpakt.

Conclusie
Net als het vorige jaar zijn er, ondanks de enorme professionele deskundigheid die er (op onze kosten) bij deze miljardenfondsen aanwezig is, geen gaten geschoten in de berekeningen die een eenvoudige vrijwilliger met een laptop en een excelprogramma heeft gemaakt….. Zoals ik ook al in de uitzending zei, ik zal het met mijn 75 jaar niet meer meemaken dat deze pensioenfondsen de koopkracht hebben hersteld, laat staan dat zij de loonontwikkeling weer kunnen volgen Het wordt tijd dat de pensioenfondsbesturen hun kop uit het zand halen en nagaan wat er in de afgelopen 20 jaar fout is gegaan en hoe zij in deze uitzichtloze situatie terecht zijn gekomen waarvan de deelnemers de rekening gepresenteerd krijgen.

Labels: , , , | Weblog |

Belogen en bedrogen

donderdag 2 september 2010

Kees de Lange Kees de Lange

Het ABP plaveit de weg om uw pensioen te gaan korten. De vice-voorzitters van het ABP bestuur, Xander den Uyl (vakbonden) en Joop van Lunteren (werkgevers), nemen in de media over de rug van de verplichte deelnemers alvast een voorschot op wat voor velen al lang duidelijk was. Het ABP gaat vrijwel zeker de nominale pensioenen verlagen. En 2,8 miljoen Nederlanders zijn het slachtoffer. Van een fatsoenlijke indexatie van pensioenen was al geruime tijd geen sprake meer. Maar een groter failliet van het ABP beleid dan het verlagen van de nominale pensioenen is nauwelijks denkbaar. Hoe heeft het zover kunnen komen?

Zoals altijd wanneer het ABP bestuur naar buiten treedt, zijn krampachtig vasthouden aan de macht, eigenbelang en schoonvegen van het eigen straatje de voornaamste drijfveren. Ook ditmaal is dat geen uitzondering. Natuurlijk komt het allemaal door de historisch lage lange rente. Natuurlijk kon niemand dit voorzien. Natuurlijk was het beleid van het ABP altijd boven alle twijfel verheven. Natuurlijk behartigt het ABP de belangen van alle verplichte deelnemers op evenwichtige wijze. Natuurlijk treft het ABP bestuur geen blaam. Genoeg van deze mantra’s die we al jaren horen. Wat presteert het ABP nu eigenlijk echt? We lopen puntsgewijs wat zaken van belang na.

1 De kwaliteit van het ABP bestuur
Het ABP als bedrijfstakpensioenfonds wordt paritair bestuurd door werkgevers en vakbonden. De rol van de werkgevers in dit bestuur is een overblijfsel uit vervlogen tijden, toen de overheid als werkgever nog financiële medeverantwoordelijkheid droeg voor het ABP. Die dagen zijn lang voorbij, en de invloed van de werkgevers op uw uitgestelde loon is een overblijfsel uit de middeleeuwen van ons pensioenstelsel. De rol van de overheid als werkgever kan niet beter geïllustreerd worden dan door het feit dat in 1995-6 een bedrag van 15 miljard euro door diezelfde overheid (de namen van Kok en Lubbers mogen hier niet ontbreken) uit het ABP gestolen is. Werkgevers en vakbonden zaten erbij en keken ernaar. De verplichte deelnemers waren het slachtoffer. Over de kwaliteit van het ABP bestuur is al veel gezegd. Wie gelooft dat figuren als Ed Nijpels, Harrie Borghouts en Xander den Uyl de mensen zijn die vertrouwen in één van de grootste pensioenfondsen ter wereld moeten bewerkstelligen, kan terecht als wereldvreemd beschouwd worden. En wie heeft er ooit van Joop van Lunteren gehoord?

2 De representativiteit van het ABP bestuur
De vakbonden vertegenwoordigen nog slechts 18 % van de werkenden en nauwelijks de gepensioneerden. Hun rol in onze samenleving is grotendeels uitgespeeld, maar dinosauriërs hebben slechts kleine breinen en leren langzaam. Te langzaam, want hun gebrek aan aanpassingsvermogen heeft tot hun uitsterven geleid. Toch houden zij met alle middelen aan de macht in de pensioenfondsen vast. Mooie baantjes en nog goed betaald ook. Zonder u of mij ooit iets te vragen. Ondanks dat het om ONS uitgestelde loon gaat. Ondanks de maatschappelijke onhoudbaarheid van deze situatie, doen de bonden nog hun uiterste best om een democratisch in de Tweede Kamer aangenomen wetsvoorstel van Koser Kaya / Blok alsnog in de Eerste Kamer onder de tram te helpen. Uiteraard met steun van hun slippendragers CDA en PvdA.

3 Financieel risicomanagement bij het ABP
Het is geen geheim dat de kennis van financieel risicomanagement bij het ABP bestuur onder de maat is. Slechts twee van de dertien bestuursleden hebben enige kennis van zaken. Over een lange reeks van jaren heeft het ABP nagelaten om in goede tijden de buffers op te bouwen voor de slechte tijden die onvermijdelijk volgen. Premiekortingen in de jaren ’90, een ongerechtvaardigd optimisme zelfs tot november 2009 toen Xander den Uyl in Kassa nog beweerde dat er niets aan de hand was met het ABP, hebben het vertrouwen in het fonds gedecimeerd. Het ABP is het levende bewijs van een fonds dat uit zijn krachten gegroeid is, in moeilijke en snel wisselende economische omstandigheden niet meer snel en adequaat kan reageren, en dus de belangen van de verplichte deelnemers niet naar behoren kan behartigen.

4 Het beleggingsbeleid van het ABP
Over het beleggingsbeleid van het ABP bestaan bij experts zeer grote twijfels. Niettemin is het lastig harde gegevens boven tafel te krijgen over de echte risico’s die men verkozen heeft te lopen. Het niet afdekken van het renterisico wordt door velen gezien als een ernstige beleidsfout. Pogingen van onderzoeksjournalisten om relevante gegevens te verkrijgen zijn zelfs na een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur door het ABP gefrustreerd. Duidelijk is dat hier het laatste woord nog niet over is gesproken.

5 Het communicatiebeleid van het ABP
Het communicatiebeleid van het ABP is om te huilen. Doel is in elk geval niet om de verplichte deelnemers op de hoogte te stellen van de ontwikkelingen op pensioengebied, met name de minder aangename. In alle ABP publicaties, die vooral ‘advertorials’ van de FNV zijn, worden kritische geluiden uit alle macht geweerd, en wordt een weeë saus van braafheid en nietszeggendheid over de lezers uitgestort. Paginalange beschouwingen over de zeilboot van Ed Nijpels geven ongeveer het niveau van dit soort door de deelnemers tegen wil en dank bekostigde periodieken aan. Dit beleid voldoet niet aan de minimale eisen die aan iedere vorm van communicatiebeleid gesteld kunnen worden, en is tevens in veel gevallen bewust misleidend. Dat we hiermee in de buurt van verwijtbaar gedrag komen, moge duidelijk zijn.

6 Hoe nu verder?
Het ABP bestuur heerst, zonder zich te bekommeren om de belangen van de verplichte deelnemers die in veel gevallen een leven lang premie betaald hebben. Het pr beleid heeft vooral het onderstrepen van de eigen glorie van het ABP bestuur tot doel. Het communicatiebeleid is een slag in het gezicht van alle deelnemers in het fonds die als onwetende debielen behandeld worden. Het ABP in zijn huidige vorm heeft zijn uiterste houdbaarheidsdatum overschreden en ingrijpende maatregelen op korte termijn zijn vereist. In het belang van een ieder die zijn geloof in een goed collectief pensioenstelsel nog niet helemaal verloren heeft.

7 Gepensioneerden eisen
Vanuit het standpunt van gepensioneerden bezien dienen op de kortst mogelijke termijn de volgende maatregelen genomen te worden:

  1. Het per onmiddellijk afscheid nemen van een primitieve regenteske en arrogante bestuursstijl die het vertrouwen in het ABP in belangrijke mate door de jaren ondermijnd heeft. Alleen het werken met nieuwe mensen aan een bestuurlijke cultuur- en mentaliteitsverandering kan een wankelend ABP nog van de ondergang redden.
  2. Een geheel nieuwe bestuurssamenstelling tot stand brengen die gebaseerd is op kwaliteit, representativiteit, met uitsluiting van het old-boys-network, en met minimale werkgeversinvloed;
  3. Een transparante verslaggeving en een extern controleerbaar beleggingsbeleid implementeren;
  4. Een grondige onafhankelijke analyse van de kwaliteit van het functioneren van het ABP over een lange reeks van jaren laten uitvoeren;
  5. Een modernisering van het communicatiebeleid met spoed realiseren;
  6. De ABP periodieken open stellen voor mensen en organisaties met gefundeerde kritiek op het functioneren van het ABP;
  7. De verplichte deelnemers de keus te geven het ABP te verlaten en zich bij een ander fonds aan te sluiten.

Het is nu wel mooi geweest.

Labels: , , , | Weblog |

Pensioendreiging groeit tot ongekende proporties

donderdag 26 augustus 2010

Sinds een week is het onderwerp pensioen in de media ‘hot’ om niet te zeggen ‘redhot’. De situatie is ook inderdaad dramatisch, met een zeer groot risico van afstempelen voor een groot aantal pensioenfondsen. En dan praten we nog maar niet over indexatie die voor jaren voor de meerderheid van de gepensioneerden gewoon niet aan de orde zal zijn. Daarnaast zijn er de verwachte maatregelen in het komende kabinetsbeleid die ouderen ook keihard zullen treffen. Dat is het weinig lokkende perspectief van grootschalig koopkrachtverlies voor ouderen in Nederland anno 2010.

Nadat pensioenen vele jaren lang politiek oninteressant zijn geweest, begint nu zelfs de Tweede Kamer in te zien dat er iets aan de hand is.  Voor het eerst komt er nu ook ernstige kritiek op pensioenfondsbesturen in de pers naar buiten. Gedupeerden spreken al over de gang naar de rechter.

In een peiling van Maurice de Hond van 21 augustus komt glashelder naar voren dat de Nederlander in overgrote meerderheid de standpunten van de NBP over zaken als de schuldvraag en zeggenschap over eigen uitgesteld loon deelt. Wellicht verrassend is dat zeer velen niet verbaasd zouden zijn als er een nieuwe politieke partij voor ouderenbelangen zou komen. Geert Braam vermeldt in ‘Ouderen de dupe van het vergrijzingsspook’ in Trouw van 3 juni 2010 al uitgebreid over de enorme problemen waarmee ouderen geconfronteerd worden. (Lees hier het volledige artikel.) De huidige politiek kijkt bij voorkeur de andere kant op.

DNB-directeur Joanne Kellermann geeft op 23 augustus een spraakmakend interview aan het FD waarin zij harde eisen stelt aan de pensioenfondsen en ook de schuldvraag aan de orde stelt. Veertien fondsen zijn in onmiddellijke problemen, maar duidelijk is dat dit slechts het topje van de ijsberg is.

Labels: , , , | Nieuws |

Vluchten kan niet meer…

vrijdag 20 augustus 2010

Het pensioendrama dat iedereen die het wilde zien al tijden lang zag aankomen, begint nu tot het grote publiek door te dringen. De besturen van de pensioenfondsen die bewust kritische geluiden genegeerd hebben, hebben nu heel wat meer uit te leggen dan de slachtoffers nog bereid zijn te geloven. De politieke commotie is enorm, hoewel ook daar gesteld moet worden dat men rijkelijk laat is om te reageren op ontwikkelingen die iedereen al lang kon voorzien. Het is schandelijk dat minister Donner en DNB vooral bezig zijn het eigen juridische tuinpad schoon te vegen, terwijl men geen moment stil staat bij de onzekerheid en de onrust die men bij de verplichte deelnemers van de slecht presterende fondsen aanricht. Echter, het absolute dieptepunt komt op het conto van CDA goeroe Lans Bovenberg, perfesser aan de Katholieke Universiteit van Brabant (KUB), voorheen Katholieke Universiteit van Tilburg (KUT). Dit economisch wonder had desgevraagd een advies voor alle getroffen gepensioneerden: zij moeten hun uitgavenpatroon aanpassen. Hoe los van de werkelijkheid, hoe onkundig van de menselijke maat kun je zijn.…

Elk ‘nadeel heb su voordeel’, dus de huidige ellende noopt gelukkig hier en daar tot enig nadenken. Democratisering van de fondsen en keuzevrijheid, zaken die de NBP al heel lang bepleit, worden weer aan de orde gesteld. In sommige berichten wordt gesteld dat het communicatiebeleid van de meeste pensioenfondsen beneden alle peil is, en dat de fondsen de verplichte deelnemers excuses verschuldigd zijn. De NBP onderschrijft dit natuurlijk, maar stelt meteen ook dat van excuses de kachel niet kan branden. Compensatie is eerder aan de orde.

In de Volkskrant van 18 augustus wordt aangeven dat de thans getroffen fondsen slechts de top van de ijsberg vertegenwoordigen. Ook de grote bedrijfstakpensioenfondsen bevinden zich in de gevarenzone. De geruststellende woorden van november 2009 in het programma Kassa van onder meer Xander den Uyl (ABP) blijken zonder inhoud te zijn geweest, zodat de verplichte deelnemers van die fondsen (waaronder hetzelfde ABP) zich terecht misleid kunnen voelen.

Wat doet de NBP? Voorzitter Kees de Lange heeft op de website FDSelections op 17 augustus een vlammend betoog gehouden voor fundamentele veranderingen in het pensioenstelsel. Op woensdag 19 augustus waren er telefonische interviews met RTV Oost, en de Wereldomroep, alsmede met RTL(Z). Dit laatste interview werd op de televisie vrijwel de hele dag elk uur herhaald. Om 19.30 uur kwam RTL met een nieuwsitem. Ook Eénvandaag liet zich niet onbetuigd. Op woensdag 19 augustus trad in dit programma naast de NBP voorzitter ook prominent NBP lid Simon van der Schoot op. Lees vooral ook de visie van de NBP die Kees de Lange uitdraagt in zijn weblog getiteld ‘Het laatste pensioentaboe geslecht’.

Labels: , , , | Nieuws |

Het laatste pensioentaboe geslecht

vrijdag 20 augustus 2010

Kees de Lange Kees de Lange

Het is zover. Wat iedereen die zijn ogen niet in zijn zak heeft al jaren heeft zien aankomen, gaat nu gebeuren. Na het jarenlang niet uitbetalen van indexatie aan gepensioneerden, waardoor zij steeds meer in koopkracht achter zijn gaan lopen op de werkende bevolking, gaan nu ook de nominale pensioenen daadwerkelijk gekort worden. Zodra dat laatste taboe echt doorbroken wordt, zullen de pensioenen van miljoenen Nederlanders in vrije val geraken en zijn hun financiële zekerheden volledig zoek. We zullen de situatie analyseren aan de hand van drie vragen:

  1. Hoe heeft deze onaanvaardbare situatie kunnen ontstaan?
  2. Wie zijn verantwoordelijk?
  3. Wat te doen?

1 Hoe heeft deze onaanvaardbare situatie kunnen ontstaan?

De huidige noodtoestand is niet van vandaag of gisteren. In de jaren ’90 waren de beleggingsresultaten van pensioenfondsen zodanig dat in veel gevallen jarenlang premies werden geheven die ver beneden het kostendekkend niveau lagen. Leuk natuurlijk voor werkenden en werkgevers, althans tijdelijk, maar uiteindelijk de bijl aan de wortel van het pensioensysteem. Door dit wanbeleid is nagelaten de zo noodzakelijke buffers voor slechte tijden op te bouwen. Waar de filosofie van de mier geboden was, hadden de krekels het voor het zeggen. Want nog steeds is het zo dat ons systeem van aanvullende pensioenen in principe behoorlijk ongevoelig is voor de vergrijzing. Als op ieder moment alle werkenden een kostendekkende premie betalen, en er een doordacht en realistisch financieel risicomanagement wordt gevoerd, is er weinig aan de hand en kunnen resterende schokken opgevangen worden. Overigens ligt in de voorgaande zin besloten wat er precies is misgegaan. Als er dan ook nog een overheid is die zonder scrupules haar eigen werknemers besteelt door (in geval van het ABP in 1995-1996) 15 miljard euro uit het fonds te roven, dan is duidelijk waar veel van de ellende vandaan komt.

Ook de wijze waarop de bedrijfstakpensioenfondsen bestuurd worden is vragen om moeilijkheden. En omdat zo’n 80% van de Nederlanders verplicht van die fondsen afhankelijk is, is dat een uitermate serieus probleem. Deze fondsen worden paritair bestuurd door werkgevers en vakbonden die tot elke prijs (proef deze woorden: tot elke prijs, en u betaalt die prijs) de macht aan zich wensen te houden. Dat de werkgevers nauwelijks risico lopen, en de vakbonden nauwelijks representatief zijn voor werkenden en zo mogelijk nog minder voor gepensioneerden (zie mijn artikel op FDSelections van 17 augustus) is niet alleen maatschappelijk onaanvaardbaar, maar ook levensgevaarlijk. Met name de vakbonden zijn organisaties die vastzitten in een soms rijk verleden, maar hun toekomstvisie bestaat helaas uit achterom kijken. Dat, en hun natuurlijke neiging andere belanghebbenden buiten te sluiten, heeft over een periode van vele jaren lang geleid tot een regenteske bestuursmentaliteit die ronduit schadelijk is voor de belangen van alle verplichte deelnemers. Die gedwongen winkelnering is overigens ook een belangrijke factor die bijdraagt aan de weinig alerte wijze waarop pensioenfondsbesturen op veranderingen reageren. Hun klanten kunnen immers toch geen kant op? Ook de periodieken waarmee de fondsen met hun deelnemers ‘communiceren’ geven blijk van een middeleeuwse taakopvatting. Dit soort publicaties zijn vooral advertorials waarin de vakbonden hun eigen lof zingen, en waaruit kritische geluiden krachtig geweerd worden. Zo zult u in ABP publicaties tevergeefs zoeken naar de NBP omdat onze naam geweerd wordt uit de ABP kolommen. We zijn te lastig. Hoe dat ook moge zijn, een eigentijdse organisatie wint aan kracht door kritiek serieus te nemen en bij de beschouwingen te betrekken, niet door hautain de andere kant op te kijken.

Natuurlijk speelt de crisis van 2008 ook een belangrijke rol. Echter, de fondsbesturen praten opvallend weinig over het feit dat al sinds de jaren 2000-2001 de fondsen in zwaar weer zijn beland, waarbij de buffers voor zover aanwezig al in belangrijke mate verdwenen waren. De crisis van 2008 en de zeer lage rente van dit moment komen slechts bovenop een trend die al verre van zonnig was. Het is daarbij curieus dat de politiek deze renteverlaging gestimuleerd heeft om, in combinatie met financiële miljardensteun, de banken te ‘redden’, zonder overigens de daar heersende fatale bestuurscultuur van graaien en woekeren overtuigend aan te pakken. Dat dit alles ten koste ging van de belangen van alle gepensioneerden, is toen wel betoogd (ondermeer door de NBP), maar vervolgens voor het gemak maar even vergeten.

2 Wie zijn verantwoordelijk?

Uit bovenstaande is duidelijk dat werkgevers en vakbonden over een lange reeks van jaren niet de juiste mentaliteit aan de dag gelegd hebben om de belangen van alle verplichte deelnemers in de fondsen behoorlijk te behartigen. Dit heeft geleid tot een beleid dat op hoofdpunten ernstig tekort geschoten is, niet in het minst door het totaal verlies van vertrouwen bij de mensen waar de fondsen geacht worden voor te werken. Ook de politieke meerderheden uit het verleden, die belang hadden bij handhaving van de status quo in pensioenland, hebben bewust nagelaten de broodnodige veranderingen in de pensioenwet door te voeren. Zelfs nu nog blijkt uit het optreden van minister Donner dat hij het nog steeds niet begrepen heeft. De politiek heeft zitten slapen, het gesnurk van De Nederlandsche Bank (DNB) is al jaren oorverdovend, en hun enige belang lijkt te zijn om te betogen dat zij het allemaal ook niet weten en niet kunnen helpen. Dit wegvluchten in juridische schuilhoeken is een stuitend bewijs dat het niet de slachtoffers van het systeem zijn die centraal staan, maar de schijnbelangen van incompetente bestuurders. Het is toch niet te geloven dat miljoenen gepensioneerden de stuipen op het lijf gejaagd krijgen door wel te roepen dat het allemaal mis gaat met hun inkomen, maar geen gegevens te verstrekken over welke fondsen het betreft? Is er een groter failliet van het systeem denkbaar?

Wat de fondsen betreft, reeds de commissie Frijns heeft klip en klaar aangegeven dat er middels een slecht beleggingsbeleid miljarden van uw en mijn geld letterlijk vergokt zijn. Hoeveel fondsbestuurders werden gedwongen om af te treden? Juist, geen enkele. Pensioenfondsen zijn uitermate terughoudend met het verstrekken van gegevens over hun eigen beleggingsbeleid. En mocht u overwegen de bestuurders van uw fonds wegens wanprestatie voor de rechter te dagen, dan moet u weten dat volgens de statuten van bijvoorbeeld het ABP het pensioenfonds in zo’n geval de kosten van de procedure van de bestuurder betaalt. Op die manier betaalt u dubbel om het wanbeleid van hen die uw geld verjubelen aan de kaak te stellen. Een leuke wereld waarin wij leven.

3 Wat te doen?

Uit bovenstaande is duidelijk dat er een totale cultuuromslag nodig is om te komen tot een pensioenstelsel dat recht doet aan de belangen van al die Nederlanders die verplicht een leven lang sparen en in slaap zijn gesust met eindeloze mededelingen dat het allemaal wel goed zit. Misleiding en bedrog is het laatste dat zij verdienen. Dat het de hoogste tijd is om met de stofkam door de fondsbesturen te gaan en de Xander den Uyl en Harry Borghouts types met spoed te verwijderen, behoeft nauwelijks betoog. Alleen met dat soort maatregelen kan met de hoognodige cultuuromslag een begin gemaakt worden. Fondsbesturen dienen representatief te zijn voor allen die de risico’s lopen. Dat zijn dus de verplichte deelnemers. Daar is echt geen ontkomen meer aan.

En financieel? De belangen met name van oudere gepensioneerden dienen beschermd te worden. Zij zijn degenen die onder grote opofferingen dit land na de Tweede Wereldoorlog hebben opgebouwd. Zij zijn degenen die lage salarissen geaccepteerd hebben in ruil voor de toezegging van een waardevast pensioen. Zij zijn degenen die recht hebben op een betrouwbare overheid. Zij zijn de zwakken in onze samenleving waarvoor een fatsoenlijke overheid garant dient te staan. Zij hebben heel wat beter verdiend dan de huidige onzekerheid waarin zij door politiek en sociale partners gemanoeuvreerd worden.

Waar denken wij aan? De overheid dient tijdelijke garanties te geven aan de fondsen in nood, en tegelijkertijd deze fondsen onder curatele te stellen. Zij hebben bewezen hun taak niet aan te kunnen. Vervolgens dient er een reddingsplan geformuleerd te worden waarbij de verplichte deelnemers een uitgebreide stem in het kapittel krijgen. Ook dienen kleine fondsen gedwongen worden om te fuseren. Er is nu wel genoeg knoeiwerk geleverd.

Samenvattend….

Ik hoop van harte dat ouderen lering trekken uit wat zich er momenteel in pensioenland afspeelt. Uw belangen zijn bij de huidige overheid en bij uw pensioenfondsbesturen niet in goede handen. Er zijn fundamentele veranderingen nodig. Samen bent u een politieke macht van belang. Zodra u zich verenigt en politiek assertief voor uw belangen opkomt, kan niemand meer om u heen. Eerder dan u denkt krijgt u daartoe een uitgelezen mogelijkheid. Maar dat is een punt waar ik in september op terug kom.

Labels: , , , , , | Weblog |

« Oudere berichten
Nieuwere berichten »