Kees de Lange

Als beren komen ze op de honing af. Als vliegen op de stroop. Zet ergens een grote pot met geld neer, en allerlei politici en knakenjagers staan vooraan bij hun pogingen iets van de poet te bemachtigen. Niet anders is het bij de pensioenfondsen, uitgesteld loon van de deelnemers en uitsluitend bedoeld voor hun pensioenvoorziening, maar al te vaak de prooi voor een rijk assortiment aan grijpgrage types. Tijd voor een beschouwing. Lees ook het Nieuws van 29 mei.

Pensioen is een normaal loonbestanddeel dat overeengekomen wordt tussen werkgevers en werknemers in CAO-onderhandelingen. Pensioen is daarbij niet uitzonderlijk of buitengewoon. Ook zaken als een dertiende maand, vakantiegeld, spaarloon, komen op dezelfde manier tot stand. Bij de besteding van uw dertiende maand kijken werkgever en vakbond niet over uw schouder mee of u dat wel naar hun zin doet. U zou dat ook niet accepteren, en gelijk heeft u. Maar waarom is het bij onze pensioenen, ons uitgestelde loon waar we een leven lang verplicht voor sparen, dan wel acceptabel dat werkgevers en vakorganisaties alles over dit loonbestanddeel te zeggen hebben en u zelf helemaal niets? Als werknemer draagt u verplicht bij. U bent degene die alle risico’s loopt, maar anderen maken voor u uit hoe het pensioenfonds bestuurd wordt en welk beleggingsbeleid gevoerd wordt. Meestal veel te risicovol dus, en met dikwijls rampzalige resultaten, dat heeft de afgelopen periode wel geleerd. En u bent de klos. U blijft met de Zwarte Piet zitten. Werkenden en gepensioneerden, niemand uitgezonderd.

Maar laat me voor wie nog steeds ziende blind is wat voorbeelden geven. Een bedrijfstakpensioenfonds wordt bestuurd door een gelijke vertegenwoordiging vanuit werkgevers en vakorganisaties. Met deze werkgevers zijn we snel klaar. Zij dragen geen enkel risico, en hun aanwezigheid in de pensioenfondsbestruren is nog slechts een relikwie uit een voorbije eeuw. Hoe eerder de werkgevers uit de besturen geloosd worden, hoe beter. Met de vakorganisaties is het niet echt veel beter gesteld. Representatief voor de werkenden zijn zij nauwelijks meer, en voor de gepensioneerden nog minder. Het is niet voor niets dat zowel jongeren als gepensioneerden in verzet komen tegen de invloed van buitenstaanders als het FNV op hun eigen uitgestelde loon. Wie door de vakorganisaties vertegenwoordigd wil worden. moet dat vooral zelf weten en uitspreken. De grote meerderheid van jongeren en ouderen heeft het met deze club echt helemaal gehad. Definitief. Onomkeerbaar.

Momenteel worden er pogingen gedaan om de Pensioenwet te veranderen om gepensioneerden meer invloed op hun eigen uitgestelde loon te geven. Er ligt al geruime tijd een initiatiefwetsvoorstel van Fatma Koser Kaja (D66) en Stef Blok (VVD). De Raad van State heeft dit wetsvoorstel van een uitermate duidelijk positief advies voorzien. Waarom wordt het dan niet per omgaande aangenomen? Dat is dan toch niet te begrijpen? Toch wel, zoals het navolgende zal leren.                                                                                                                                                                                                              Het zal u niet ontgaan zijn dat we in een kredietcrisis zitten die zeer ernstige gevolgen heeft voor onze financiële instellingen en pensioenfondsen. Het is nu ook algemeen aanvaard dat een zieke bonuscultuur en regelrechte incompetentie van duurbetaalde leidinggevende functionarissen bij banken en pensioenfondsen een belangrijke rol hebben gespeeld bij deze rampspoed. Geheel vrijwillig hebben zij enorme bedragen gestoken in Amerikaans financieel zwerfvuil. Een bruggenbouwende ingenieur die dergelijke fouten maakt, wordt terecht op staande voet ontslagen. Een goede aanleiding om ook in de financiële sector op zoek te gaan naar de schuldigen toch?                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           Tja, maar zo gaat dat dus niet in dit geval. Falende bestuurders worden niet ontslagen, worden niet voor de rechter gedaagd wegens wanbeleid, worden niet met pek en veren overgoten en over de grens gezet. Hoe zou dat komen? Laten we eens wat berichten uit de pers nader onder de loep nemen, dat zal erg leerzaam blijken.

De vakorganisaties? Merkwaardig is dat zij zich opwerpen als de verdedigers van de belangen van in feite iedereen. Nog merkwaardiger is dat er mensen zijn die dat geloven. Het zijn wel de vakbonden die direct verantwoordelijk zijn voor een desastreus beleggingsbeleid van uw pensioengelden. Het zijn wel de vakbonden die direct verantwoordelijk zijn voor de benoeming van aantoonbaar incompetente brekebenen zoals Harry Borghouts bij het ABP. Het zijn wel de vakbonden die hun eigen drukke bestuurders in lucratieve bijbaantjes bij de fondsen manoeuvreren, terwijl naar inzet en kennis van zaken nooit gevraagd wordt. Het zijn wel de vakbonden die u en uw pleitbezorgers al jaren uit de besturen en de medezeggenschapsraden van de pensioenfondsen houden. Op zoek naar schuldigen aan de financiële crisis? We weten precies waar die schuldigen onder meer zitten. In de top van de vakorganisaties. En u was aanvankelijk verbaasd dat de vakbonden nooit om nader onderzoek riepen? Wist u overigens dat de vakorganisaties niet eens kans zien hun eigen geld fatsoenlijk te beleggen? En zij zouden zeggenschap over uw uitgestelde loon moeten hebben? De vraag stellen is hem beantwoorden.

Allereerst ons geliefde kabinet. Impopulairder dan ooit, maar eveneens ongekend arrogant. Minister Bos (PvdA), op kosten van de belastingbetaler de ‘redder’ van diverse banken die door eigen wanbeleid in de problemen kwamen, heeft een nieuw plannetje. Laten de pensioenfondsen investeren in deze dubieuze instellingen, die nog steeds geleid worden door dezelfde figuren die direct verantwoordelijk zijn voor de aangerichte schade. Hun bonussen zijn een tikkeltje teruggeschroefd, maar nog steeds moet hun vermeende ‘talent’ bovenmatig beloond worden. En dat soort brokkenmakers zou onze pensioengelden moeten beleggen en beheren? Waar was de heer Bos toen het gezonde verstand werd uitgereikt, vraag je je af.

Een andere coryfee uit ons geliefde kabinet is Donner, minister van Sociale Zaken. Nee, dat is geen cynische grap van mijn kant, het is de lugubere werkelijkheid. Te pas en vooral ook te onpas laat de man allerlei reutels los over ons pensioenstelsel. Die oprispingen deugen zelden, maar ze hebben altijd twee dingen gemeen. De problemen moeten afgewenteld worden op de verplichte deelnemers aan de pensioenfondsen die nooit een snars te zeggen hebben gehad, en laten we ook vooral niet op zoek gaan naar de verantwoordelijke puinstorters. Want al te vaak zijn dat makkers uit het Donneriaanse netwerk.

De hooggeleerde Professor Bovenberg, onze roeptoeter van het CDA en in zijn spaarzame vrije tijd ook nog econoom in Tilburg naar het schijnt? Onze ‘pensioendeskundige’ zit vol plannetjes die via de doorgaans weinig kritische media over ons uitgestort worden. Geheel in de CDA-traditie gaat het altijd om het parkeren van de Zwarte Piet bij de fondsdeelnemers, en wordt de schuldvraag nooit gesteld. Teveel CDA-vriendjes met ranzige margarine op het hoofd wellicht?

De conclusie is duidelijk. Bij de komende parlementaire enquête over de financiële ellende die dit land helaas kent, is het van het grootste belang dat vooral de onschuldige slachtoffers van deze crisis gehoord worden. Dat zijn niet de onmaatschappelijke, immorele, graaigrage elementen wier bonus tijdelijk wat lager is. Dat zijn wel de werkenden en de gepensioneerden, dat zijn wel de mensen die door het toedoen van deze profiteurs hun baan dreigen te verliezen. Als NBP staan we klaar om bij de parlementaire enquête onze duiten in het betreffende zakje te doen. Het wordt een keer tijd, zou ik zeggen.

Kees de Lange