Ook het ABP bestuur begrijpt nu eindelijk dat het ABP in zwaar weer is. In de media moeten de verplichte deelnemers rijp gemaakt worden voor een directe korting op hun nominale pensioenen. Over indexatie wordt al lang niet meer gepraat. Gepensioneerden zijn de slachtoffers, maar daar hoef je als ABP natuurlijk niet mee te communiceren. Met een grote dosis woede schrijft Kees de Lange zijn weblog ‘Belogen en bedrogen’.
Berichten met het label ‘Pensioengelden’
Failliet van het ABP
donderdag 2 september 2010Belogen en bedrogen
donderdag 2 september 2010
Kees de Lange
Het ABP plaveit de weg om uw pensioen te gaan korten. De vice-voorzitters van het ABP bestuur, Xander den Uyl (vakbonden) en Joop van Lunteren (werkgevers), nemen in de media over de rug van de verplichte deelnemers alvast een voorschot op wat voor velen al lang duidelijk was. Het ABP gaat vrijwel zeker de nominale pensioenen verlagen. En 2,8 miljoen Nederlanders zijn het slachtoffer. Van een fatsoenlijke indexatie van pensioenen was al geruime tijd geen sprake meer. Maar een groter failliet van het ABP beleid dan het verlagen van de nominale pensioenen is nauwelijks denkbaar. Hoe heeft het zover kunnen komen?
Zoals altijd wanneer het ABP bestuur naar buiten treedt, zijn krampachtig vasthouden aan de macht, eigenbelang en schoonvegen van het eigen straatje de voornaamste drijfveren. Ook ditmaal is dat geen uitzondering. Natuurlijk komt het allemaal door de historisch lage lange rente. Natuurlijk kon niemand dit voorzien. Natuurlijk was het beleid van het ABP altijd boven alle twijfel verheven. Natuurlijk behartigt het ABP de belangen van alle verplichte deelnemers op evenwichtige wijze. Natuurlijk treft het ABP bestuur geen blaam. Genoeg van deze mantra’s die we al jaren horen. Wat presteert het ABP nu eigenlijk echt? We lopen puntsgewijs wat zaken van belang na.
1 De kwaliteit van het ABP bestuur
Het ABP als bedrijfstakpensioenfonds wordt paritair bestuurd door werkgevers en vakbonden. De rol van de werkgevers in dit bestuur is een overblijfsel uit vervlogen tijden, toen de overheid als werkgever nog financiële medeverantwoordelijkheid droeg voor het ABP. Die dagen zijn lang voorbij, en de invloed van de werkgevers op uw uitgestelde loon is een overblijfsel uit de middeleeuwen van ons pensioenstelsel. De rol van de overheid als werkgever kan niet beter geïllustreerd worden dan door het feit dat in 1995-6 een bedrag van 15 miljard euro door diezelfde overheid (de namen van Kok en Lubbers mogen hier niet ontbreken) uit het ABP gestolen is. Werkgevers en vakbonden zaten erbij en keken ernaar. De verplichte deelnemers waren het slachtoffer. Over de kwaliteit van het ABP bestuur is al veel gezegd. Wie gelooft dat figuren als Ed Nijpels, Harrie Borghouts en Xander den Uyl de mensen zijn die vertrouwen in één van de grootste pensioenfondsen ter wereld moeten bewerkstelligen, kan terecht als wereldvreemd beschouwd worden. En wie heeft er ooit van Joop van Lunteren gehoord?
2 De representativiteit van het ABP bestuur
De vakbonden vertegenwoordigen nog slechts 18 % van de werkenden en nauwelijks de gepensioneerden. Hun rol in onze samenleving is grotendeels uitgespeeld, maar dinosauriërs hebben slechts kleine breinen en leren langzaam. Te langzaam, want hun gebrek aan aanpassingsvermogen heeft tot hun uitsterven geleid. Toch houden zij met alle middelen aan de macht in de pensioenfondsen vast. Mooie baantjes en nog goed betaald ook. Zonder u of mij ooit iets te vragen. Ondanks dat het om ONS uitgestelde loon gaat. Ondanks de maatschappelijke onhoudbaarheid van deze situatie, doen de bonden nog hun uiterste best om een democratisch in de Tweede Kamer aangenomen wetsvoorstel van Koser Kaya / Blok alsnog in de Eerste Kamer onder de tram te helpen. Uiteraard met steun van hun slippendragers CDA en PvdA.
3 Financieel risicomanagement bij het ABP
Het is geen geheim dat de kennis van financieel risicomanagement bij het ABP bestuur onder de maat is. Slechts twee van de dertien bestuursleden hebben enige kennis van zaken. Over een lange reeks van jaren heeft het ABP nagelaten om in goede tijden de buffers op te bouwen voor de slechte tijden die onvermijdelijk volgen. Premiekortingen in de jaren ’90, een ongerechtvaardigd optimisme zelfs tot november 2009 toen Xander den Uyl in Kassa nog beweerde dat er niets aan de hand was met het ABP, hebben het vertrouwen in het fonds gedecimeerd. Het ABP is het levende bewijs van een fonds dat uit zijn krachten gegroeid is, in moeilijke en snel wisselende economische omstandigheden niet meer snel en adequaat kan reageren, en dus de belangen van de verplichte deelnemers niet naar behoren kan behartigen.
4 Het beleggingsbeleid van het ABP
Over het beleggingsbeleid van het ABP bestaan bij experts zeer grote twijfels. Niettemin is het lastig harde gegevens boven tafel te krijgen over de echte risico’s die men verkozen heeft te lopen. Het niet afdekken van het renterisico wordt door velen gezien als een ernstige beleidsfout. Pogingen van onderzoeksjournalisten om relevante gegevens te verkrijgen zijn zelfs na een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur door het ABP gefrustreerd. Duidelijk is dat hier het laatste woord nog niet over is gesproken.
5 Het communicatiebeleid van het ABP
Het communicatiebeleid van het ABP is om te huilen. Doel is in elk geval niet om de verplichte deelnemers op de hoogte te stellen van de ontwikkelingen op pensioengebied, met name de minder aangename. In alle ABP publicaties, die vooral ‘advertorials’ van de FNV zijn, worden kritische geluiden uit alle macht geweerd, en wordt een weeë saus van braafheid en nietszeggendheid over de lezers uitgestort. Paginalange beschouwingen over de zeilboot van Ed Nijpels geven ongeveer het niveau van dit soort door de deelnemers tegen wil en dank bekostigde periodieken aan. Dit beleid voldoet niet aan de minimale eisen die aan iedere vorm van communicatiebeleid gesteld kunnen worden, en is tevens in veel gevallen bewust misleidend. Dat we hiermee in de buurt van verwijtbaar gedrag komen, moge duidelijk zijn.
6 Hoe nu verder?
Het ABP bestuur heerst, zonder zich te bekommeren om de belangen van de verplichte deelnemers die in veel gevallen een leven lang premie betaald hebben. Het pr beleid heeft vooral het onderstrepen van de eigen glorie van het ABP bestuur tot doel. Het communicatiebeleid is een slag in het gezicht van alle deelnemers in het fonds die als onwetende debielen behandeld worden. Het ABP in zijn huidige vorm heeft zijn uiterste houdbaarheidsdatum overschreden en ingrijpende maatregelen op korte termijn zijn vereist. In het belang van een ieder die zijn geloof in een goed collectief pensioenstelsel nog niet helemaal verloren heeft.
7 Gepensioneerden eisen
Vanuit het standpunt van gepensioneerden bezien dienen op de kortst mogelijke termijn de volgende maatregelen genomen te worden:
- Het per onmiddellijk afscheid nemen van een primitieve regenteske en arrogante bestuursstijl die het vertrouwen in het ABP in belangrijke mate door de jaren ondermijnd heeft. Alleen het werken met nieuwe mensen aan een bestuurlijke cultuur- en mentaliteitsverandering kan een wankelend ABP nog van de ondergang redden.
- Een geheel nieuwe bestuurssamenstelling tot stand brengen die gebaseerd is op kwaliteit, representativiteit, met uitsluiting van het old-boys-network, en met minimale werkgeversinvloed;
- Een transparante verslaggeving en een extern controleerbaar beleggingsbeleid implementeren;
- Een grondige onafhankelijke analyse van de kwaliteit van het functioneren van het ABP over een lange reeks van jaren laten uitvoeren;
- Een modernisering van het communicatiebeleid met spoed realiseren;
- De ABP periodieken open stellen voor mensen en organisaties met gefundeerde kritiek op het functioneren van het ABP;
- De verplichte deelnemers de keus te geven het ABP te verlaten en zich bij een ander fonds aan te sluiten.
Het is nu wel mooi geweest.
Honden die niet blaffen, bijten wel degelijk
zondag 29 augustus 2010De pensioenen zijn een onderwerp met stip geworden in alle media. Dat mag op zich verbazen, want wat er nu gebeurt, zag iedereen die rekenen kan al lang aankomen. Maar wat we nu ook zien, is pas echt gênant: pensioenfondsbestuurders buitelen over elkaar heen in hun weinig overtuigende pogingen om verplichte deelnemers gerust te stellen. Dat hun eigen fonds diep in het rood staat, daar praten we maar liever even niet over. Sir Arthur Conan Doyle zou niet verbaasd zijn geweest. Kees de Lange schrijft er een weblog over, onder de titel ‘De hond die niet blafte’.
De hond die niet blafte
zondag 29 augustus 2010 Kees de Lange
Niet alleen uit het verleden valt veel te leren, dat geldt evenzeer voor de wereldliteratuur. Ik neem u daarom mee naar een beroemd verhaal waarin de onvolprezen Sherlock Holmes, geestelijk kind van de Engelse schrijver Sir Arthur Conan Doyle, figureert. Het mysterie waar het om gaat wordt opgelost omdat er iets niet gebeurt, omdat een hond waarvan je zou verwachten dat hij zou gaan blaffen, dat niet deed. Maar natuurlijk vraagt u zich af wat dat allemaal met pensioenen te maken heeft.
Nu het debat over onze pensioenen volop woedt, en allerlei hotemetoten hun kijk op de werkelijkheid in de media ventileren, hoor je natuurlijk heel veel totaal tegengestelde geluiden. Wie moet je nu eigenlijk geloven? Als je ouder en cynischer bent geworden, heb je zo langzamerhand geleerd waar je op moet letten. Ik doe u kosteloos het recept aan de hand. Je moet jezelf altijd drie vragen stellen: (i) Welk belang heeft de spreker bij de situatie waarom het gaat?; (ii) Waarom begint zij / hij er op dit moment over?; en (iii) Waar gaat zijn bijdrage vooral niet over? Welke honden blaffen er niet?
Gewapend met deze nuttige kennis blijkt de wereld om ons heen opeens een stuk overzichtelijker. Nu opeens voor diverse pensioenfondsen het risico van afstempelen bestaat, verdringen de pensioenfondsbesturen die je voorheen nooit hoorde over de kwaliteit van hun fonds zich opeens om te melden dat zij niet tot de afstempelaars behoren. Timing en inhoud van de boodschap zijn duidelijk, en het feit dat je zoiets expliciet meldt, geeft impliciet aan dat het fonds in de gevarenzone verkeert. Een hond die niet blaft, ook dat is informatie.
Een echte hondenliefhebber is natuurlijk Xander den Uyl. Hij heeft een kennel vol, en het curieuze van deze dieren is dat ze letterlijk nooit blaffen. In Kassa van november 2009 was zijn enige reactie op de resultaten van de door de NBP uitgevoerde berekeningen over de herstelplannen (die voor het ABP desastreus uitpakten), dat zijn bestuur het echt echt echt prima gedaan had. Ook trok hij de uitkomsten in twijfel omdat die het gevolg zouden zijn van een veel te zwart scenario dat door de NBP gehanteerd was. Ondanks het feit dat de NBP expliciet was uitgegaan van de eigen ABP cijfers. We kunnen vaststellen dat het ABP er nu heel wat beroerder voorstaat dan in november 2009. Wat toen al opviel was dat de Uylse honden Transparantie, Medezeggenschap en Beleggingsbeleid alle gelegenheden om te blaffen aan zich voorbij lieten gaan.
Ook het voorbeeld van Dick Sluimers, opperhoofd van de APG die de pensioenen van het ABP beheert, is verhelderend. Onlangs klaagde hij in alle media over de naar zijn mening te hoge schatting van de verplichtingen van de pensioenfondsen. Hij hield een warm pleidooi voor het invoeren van een hogere rekenrente, omdat de marktrente voor een pensioenfonds niet realistisch zou zijn en zich op een historisch dieptepunt bevond. Nu stelt de NBP dat al geruime tijd. Wat we niet begrijpen is waarom Sluimers bij het invoeren van deze nieuwe waarderingsmethode enige jaren geleden er een warm pleitbezorger van was. Is dat niet wat gewone mensen opportunisme noemen? Ook de timing van zijn boodschap was natuurlijk opvallend. Op het moment dat voor een aantal fondsen afstempeling dreigt, allemaal fondsen die er nauwelijks slechter voorstaan dan het ABP, was zijn causerie over de rekenrente wel een erg geschikte afleidingsmethode. En dat we zijn honden Beleggingsbeleid en ABP Dekkingsgraad niet hoorden blaffen, daar kunnen we nu gelukkig de juiste conclusies aan verbinden.
Ik heb er genoeg van, ik ga mijn computer uitzetten. Ik houd namelijk niet van honden, ik ben een kattenmens. Iemand die mensen kat zei u? Dat zijn dan uw woorden. Maar waarom adviseert mijn Vista Operating System toch steeds het apparaat in de sluimerstand te zetten? Waar heb ik dat aan verdiend? Ik zal Sherlock Holmes maar eens bellen.
Pensioendreiging groeit tot ongekende proporties
donderdag 26 augustus 2010Sinds een week is het onderwerp pensioen in de media ‘hot’ om niet te zeggen ‘redhot’. De situatie is ook inderdaad dramatisch, met een zeer groot risico van afstempelen voor een groot aantal pensioenfondsen. En dan praten we nog maar niet over indexatie die voor jaren voor de meerderheid van de gepensioneerden gewoon niet aan de orde zal zijn. Daarnaast zijn er de verwachte maatregelen in het komende kabinetsbeleid die ouderen ook keihard zullen treffen. Dat is het weinig lokkende perspectief van grootschalig koopkrachtverlies voor ouderen in Nederland anno 2010.
Nadat pensioenen vele jaren lang politiek oninteressant zijn geweest, begint nu zelfs de Tweede Kamer in te zien dat er iets aan de hand is. Het FD bericht erover op 20 augustus 2010. Op 21 augustus stelt het FD ook de schuldvraag, waarbij voor het eerst ernstige kritiek op pensioenfondsbesturen in de pers naar buiten komt. Gedupeerden spreken al over de gang naar de rechter. De geur van wanbeleid wordt nog versterkt door een ingezonden brief in het FD, ook gepubliceerd op FDSelections, van 21 augustus van pensioendeskundige Frits Bosch die ingaat op de enorme bedragen die in het verleden uit de fondsen ontvreemd zijn.
In een peiling van Maurice de Hond van 21 augustus komt glashelder naar voren dat de Nederlander in overgrote meerderheid de standpunten van de NBP over zaken als de schuldvraag en zeggenschap over eigen uitgesteld loon deelt. Wellicht verrassend is dat zeer velen niet verbaasd zouden zijn als er een nieuwe politieke partij voor ouderenbelangen zou komen. Het FD van 23 augustus gaat nader op deze peiling in. Geert Braam vermeldt in een artikel in Trouw van 3 juni 2010 al uitgebreid de enorme problemen waarmee ouderen geconfronteerd worden. De huidige politiek kijkt bij voorkeur de andere kant op.
DNB-directeur Joanne Kellermann geeft op 23 augustus een spraakmakend interview aan het FD waarin zij harde eisen stelt aan de pensioenfondsen en ook de schuldvraag aan de orde stelt. Veertien fondsen zijn in onmiddellijke problemen, maar duidelijk is dat dit slechts het topje van de ijsberg is. Reeds op 24 augustus bericht het FD dat het zwartepieten over schuld en verantwoordelijkheden al begonnen is. Kennelijk gaat het schoonvegen van het eigen straatje vóór de belangen van de gedupeerden, want daar spreekt niemand over. Jos Collignon heeft er in de Volkskrant van 24 augustus een cynische cartoon over. In hetzelfde nummer van de Volkskrant betogen Bernard van Praag en George Smittenaar dat het taboe van premieverhoging maar eens aan de orde moet komen.
Het FD van 25 augustus 2001 heeft een hoog NBP gehalte. In een uitgebreid interview met voorzitter Kees de Lange schrijft FD redacteur Frits Conijn over ‘laffe hazen’. In een ander artikel waarin van diverse kanten betoogd wordt dat korting op de pensioenen onacceptabel is, stelt Kees de lange onomwonden: ‘De misleiding waaraan fondsen zich schuldig maken, vinden wij ronduit schandalig’. Inmiddels lijkt demissionair minister Donner niet bereid andere opties dan keihard afstempelen te overwegen, aldus het FD van 25 augustus.
Vluchten kan niet meer…
vrijdag 20 augustus 2010Het pensioendrama dat iedereen die het wilde zien al tijden lang zag aankomen, begint nu tot het grote publiek door te dringen. De besturen van de pensioenfondsen die bewust kritische geluiden genegeerd hebben, hebben nu heel wat meer uit te leggen dan de slachtoffers nog bereid zijn te geloven. De politieke commotie is enorm, hoewel ook daar gesteld moet worden dat men rijkelijk laat is om te reageren op ontwikkelingen die iedereen al lang kon voorzien. Het is schandelijk dat minister Donner en DNB vooral bezig zijn het eigen juridische tuinpad schoon te vegen, terwijl men geen moment stil staat bij de onzekerheid en de onrust die men bij de verplichte deelnemers van de slecht presterende fondsen aanricht. Echter, het absolute dieptepunt komt op het conto van CDA goeroe Lans Bovenberg, perfesser aan de Katholieke Universiteit van Brabant (KUB), voorheen Katholieke Universiteit van Tilburg (KUT). Dit economisch wonder had desgevraagd een advies voor alle getroffen gepensioneerden: zij moeten hun uitgavenpatroon aanpassen. Hoe los van de werkelijkheid, hoe onkundig van de menselijke maat kun je zijn.…
In de pers gaat het over niets anders meer. In het FD van 18 augustus verschenen het eerste rampbericht. In hetzelfde nummer van FD verscheen een uitgebreide toelichting, die echter volledig voorbij ging aan de vraag of de pensioenfondsen geen fouten hadden gemaakt. Het is namelijk een feit dat diverse fondsen de economische crisis, die men graag afschildert als de enige bron van alle kwaad, zeer goed doorstaan hebben. De simpele werkelijkheid is dat door veel fondsbesturen grote fouten gemaakt zijn. Dat dient met de grootst mogelijke spoed uitgezocht te worden, en dat dient consequenties te hebben voor de betrokken bestuurders.
Elk ‘nadeel heb su voordeel’, dus de huidige ellende noopt gelukkig hier en daar tot enig nadenken. Democratisering van de fondsen en keuzevrijheid, zaken die de NBP al heel lang bepleit, worden weer aan de orde gesteld. Het FD van 19 augustus bericht erover. Belangrijk is het redactionele commentaar in hetzelfde nummer van het FD. Luid en duidelijk wordt gesteld dat het communicatiebeleid van de meeste pensioenfondsen beneden alle peil is, en dat de fondsen de verplichte deelnemers excuses verschuldigd zijn. De NBP onderschrijft dit natuurlijk, maar stelt meteen ook dat van excuses de kachel niet kan branden. Compensatie is eerder aan de orde.
In de VK van 18 augustus wordt aangeven dat de thans getroffen fondsen slechts de top van de ijsberg vertegenwoordigen. Ook de grote bedrijfstakpensioenfondsen bevinden zich in de gevarenzone. De geruststellende woorden van november 2009 in het programma Kassa van onder meer Xander den Uyl (ABP) blijken zonder inhoud te zijn geweest, zodat de verplichte deelnemers van die fondsen (waaronder hetzelfde ABP) zich terecht misleid kunnen voelen. Op RTL Nieuws van 18 augustus wordt een overzicht gegeven van hoe diverse fondsen ervoor staan. U zult er niet vrolijk van worden.
Wat doet de NBP? Voorzitter Kees de Lange heeft op de website FDSelections op 17 augustus een vlammend betoog gehouden voor fundamentele veranderingen in het pensioenstelsel. Op woensdag 19 augustus waren er telefonische interviews met RTV Oost, en de Wereldomroep, alsmede met RTL(Z). Dit laatste interview werd op de televisie vrijwel de hele dag elk uur herhaald. Om 19.30 uur kwam RTL met een nieuwsitem. Ook Eénvandaag liet zich niet onbetuigd. Op woensdag 19 augustus trad in dit programma naast de NBP voorzitter ook prominent NBP lid Simon van der Schoot op. Lees vooral ook de visie van de NBP die Kees de Lange uitdraagt in zijn weblog getiteld ‘Het laatste pensioentaboe geslecht’.
Het laatste pensioentaboe geslecht
vrijdag 20 augustus 2010 Kees de Lange
Het is zover. Wat iedereen die zijn ogen niet in zijn zak heeft al jaren heeft zien aankomen, gaat nu gebeuren. Na het jarenlang niet uitbetalen van indexatie aan gepensioneerden, waardoor zij steeds meer in koopkracht achter zijn gaan lopen op de werkende bevolking, gaan nu ook de nominale pensioenen daadwerkelijk gekort worden. Zodra dat laatste taboe echt doorbroken wordt, zullen de pensioenen van miljoenen Nederlanders in vrije val geraken en zijn hun financiële zekerheden volledig zoek. We zullen de situatie analyseren aan de hand van drie vragen:
- Hoe heeft deze onaanvaardbare situatie kunnen ontstaan?
- Wie zijn verantwoordelijk?
- Wat te doen?
1 Hoe heeft deze onaanvaardbare situatie kunnen ontstaan?
De huidige noodtoestand is niet van vandaag of gisteren. In de jaren ’90 waren de beleggingsresultaten van pensioenfondsen zodanig dat in veel gevallen jarenlang premies werden geheven die ver beneden het kostendekkend niveau lagen. Leuk natuurlijk voor werkenden en werkgevers, althans tijdelijk, maar uiteindelijk de bijl aan de wortel van het pensioensysteem. Door dit wanbeleid is nagelaten de zo noodzakelijke buffers voor slechte tijden op te bouwen. Waar de filosofie van de mier geboden was, hadden de krekels het voor het zeggen. Want nog steeds is het zo dat ons systeem van aanvullende pensioenen in principe behoorlijk ongevoelig is voor de vergrijzing. Als op ieder moment alle werkenden een kostendekkende premie betalen, en er een doordacht en realistisch financieel risicomanagement wordt gevoerd, is er weinig aan de hand en kunnen resterende schokken opgevangen worden. Overigens ligt in de voorgaande zin besloten wat er precies is misgegaan. Als er dan ook nog een overheid is die zonder scrupules haar eigen werknemers besteelt door (in geval van het ABP in 1995-1996) 15 miljard euro uit het fonds te roven, dan is duidelijk waar veel van de ellende vandaan komt.
Ook de wijze waarop de bedrijfstakpensioenfondsen bestuurd worden is vragen om moeilijkheden. En omdat zo’n 80% van de Nederlanders verplicht van die fondsen afhankelijk is, is dat een uitermate serieus probleem. Deze fondsen worden paritair bestuurd door werkgevers en vakbonden die tot elke prijs (proef deze woorden: tot elke prijs, en u betaalt die prijs) de macht aan zich wensen te houden. Dat de werkgevers nauwelijks risico lopen, en de vakbonden nauwelijks representatief zijn voor werkenden en zo mogelijk nog minder voor gepensioneerden (zie mijn artikel op FDSelections van 17 augustus) is niet alleen maatschappelijk onaanvaardbaar, maar ook levensgevaarlijk. Met name de vakbonden zijn organisaties die vastzitten in een soms rijk verleden, maar hun toekomstvisie bestaat helaas uit achterom kijken. Dat, en hun natuurlijke neiging andere belanghebbenden buiten te sluiten, heeft over een periode van vele jaren lang geleid tot een regenteske bestuursmentaliteit die ronduit schadelijk is voor de belangen van alle verplichte deelnemers. Die gedwongen winkelnering is overigens ook een belangrijke factor die bijdraagt aan de weinig alerte wijze waarop pensioenfondsbesturen op veranderingen reageren. Hun klanten kunnen immers toch geen kant op? Ook de periodieken waarmee de fondsen met hun deelnemers ‘communiceren’ geven blijk van een middeleeuwse taakopvatting. Dit soort publicaties zijn vooral advertorials waarin de vakbonden hun eigen lof zingen, en waaruit kritische geluiden krachtig geweerd worden. Zo zult u in ABP publicaties tevergeefs zoeken naar de NBP omdat onze naam geweerd wordt uit de ABP kolommen. We zijn te lastig. Hoe dat ook moge zijn, een eigentijdse organisatie wint aan kracht door kritiek serieus te nemen en bij de beschouwingen te betrekken, niet door hautain de andere kant op te kijken.
Natuurlijk speelt de crisis van 2008 ook een belangrijke rol. Echter, de fondsbesturen praten opvallend weinig over het feit dat al sinds de jaren 2000-2001 de fondsen in zwaar weer zijn beland, waarbij de buffers voor zover aanwezig al in belangrijke mate verdwenen waren. De crisis van 2008 en de zeer lage rente van dit moment komen slechts bovenop een trend die al verre van zonnig was. Het is daarbij curieus dat de politiek deze renteverlaging gestimuleerd heeft om, in combinatie met financiële miljardensteun, de banken te ‘redden’, zonder overigens de daar heersende fatale bestuurscultuur van graaien en woekeren overtuigend aan te pakken. Dat dit alles ten koste ging van de belangen van alle gepensioneerden, is toen wel betoogd (ondermeer door de NBP), maar vervolgens voor het gemak maar even vergeten.
2 Wie zijn verantwoordelijk?
Uit bovenstaande is duidelijk dat werkgevers en vakbonden over een lange reeks van jaren niet de juiste mentaliteit aan de dag gelegd hebben om de belangen van alle verplichte deelnemers in de fondsen behoorlijk te behartigen. Dit heeft geleid tot een beleid dat op hoofdpunten ernstig tekort geschoten is, niet in het minst door het totaal verlies van vertrouwen bij de mensen waar de fondsen geacht worden voor te werken. Ook de politieke meerderheden uit het verleden, die belang hadden bij handhaving van de status quo in pensioenland, hebben bewust nagelaten de broodnodige veranderingen in de pensioenwet door te voeren. Zelfs nu nog blijkt uit het optreden van minister Donner dat hij het nog steeds niet begrepen heeft. De politiek heeft zitten slapen, het gesnurk van De Nederlandsche Bank (DNB) is al jaren oorverdovend, en hun enige belang lijkt te zijn om te betogen dat zij het allemaal ook niet weten en niet kunnen helpen. Dit wegvluchten in juridische schuilhoeken is een stuitend bewijs dat het niet de slachtoffers van het systeem zijn die centraal staan, maar de schijnbelangen van incompetente bestuurders. Het is toch niet te geloven dat miljoenen gepensioneerden de stuipen op het lijf gejaagd krijgen door wel te roepen dat het allemaal mis gaat met hun inkomen, maar geen gegevens te verstrekken over welke fondsen het betreft? Is er een groter failliet van het systeem denkbaar?
Wat de fondsen betreft, reeds de commissie Frijns heeft klip en klaar aangegeven dat er middels een slecht beleggingsbeleid miljarden van uw en mijn geld letterlijk vergokt zijn. Hoeveel fondsbestuurders werden gedwongen om af te treden? Juist, geen enkele. Pensioenfondsen zijn uitermate terughoudend met het verstrekken van gegevens over hun eigen beleggingsbeleid. En mocht u overwegen de bestuurders van uw fonds wegens wanprestatie voor de rechter te dagen, dan moet u weten dat volgens de statuten van bijvoorbeeld het ABP het pensioenfonds in zo’n geval de kosten van de procedure van de bestuurder betaalt. Op die manier betaalt u dubbel om het wanbeleid van hen die uw geld verjubelen aan de kaak te stellen. Een leuke wereld waarin wij leven.
3 Wat te doen?
Uit bovenstaande is duidelijk dat er een totale cultuuromslag nodig is om te komen tot een pensioenstelsel dat recht doet aan de belangen van al die Nederlanders die verplicht een leven lang sparen en in slaap zijn gesust met eindeloze mededelingen dat het allemaal wel goed zit. Misleiding en bedrog is het laatste dat zij verdienen. Dat het de hoogste tijd is om met de stofkam door de fondsbesturen te gaan en de Xander den Uyl en Harry Borghouts types met spoed te verwijderen, behoeft nauwelijks betoog. Alleen met dat soort maatregelen kan met de hoognodige cultuuromslag een begin gemaakt worden. Fondsbesturen dienen representatief te zijn voor allen die de risico’s lopen. Dat zijn dus de verplichte deelnemers. Daar is echt geen ontkomen meer aan.
En financieel? De belangen met name van oudere gepensioneerden dienen beschermd te worden. Zij zijn degenen die onder grote opofferingen dit land na de Tweede Wereldoorlog hebben opgebouwd. Zij zijn degenen die lage salarissen geaccepteerd hebben in ruil voor de toezegging van een waardevast pensioen. Zij zijn degenen die recht hebben op een betrouwbare overheid. Zij zijn de zwakken in onze samenleving waarvoor een fatsoenlijke overheid garant dient te staan. Zij hebben heel wat beter verdiend dan de huidige onzekerheid waarin zij door politiek en sociale partners gemanoeuvreerd worden.
Waar denken wij aan? De overheid dient tijdelijke garanties te geven aan de fondsen in nood, en tegelijkertijd deze fondsen onder curatele te stellen. Zij hebben bewezen hun taak niet aan te kunnen. Vervolgens dient er een reddingsplan geformuleerd te worden waarbij de verplichte deelnemers een uitgebreide stem in het kapittel krijgen. Ook dienen kleine fondsen gedwongen worden om te fuseren. Er is nu wel genoeg knoeiwerk geleverd.
Samenvattend….
Ik hoop van harte dat ouderen lering trekken uit wat zich er momenteel in pensioenland afspeelt. Uw belangen zijn bij de huidige overheid en bij uw pensioenfondsbesturen niet in goede handen. Er zijn fundamentele veranderingen nodig. Samen bent u een politieke macht van belang. Zodra u zich verenigt en politiek assertief voor uw belangen opkomt, kan niemand meer om u heen. Eerder dan u denkt krijgt u daartoe een uitgelezen mogelijkheid. Maar dat is een punt waar ik in september op terug kom.
Alarmklok luidt voor veel gepensioneerden
maandag 16 augustus 2010De situatie rond de pensioenen verslechtert met de week en het nieuws wordt steeds grimmiger. Verplichte deelnemers in de pensioenfondsen, en met name de gepensioneerden dreigen het kind van de rekening te worden. Na de indexatie die door veel slecht functionerende en ondermaats presterende fondsen al geruime tijd niet of nauwelijks meer wordt uitgekeerd, zijn nu de nominale pensioenen in de gevarenzone beland. Ondanks de stelselmatige ontkenningen van pensioenfondsbestuurders zoals Xander den Uyl dat er niets aan de hand is, wordt de NBP die al jaren waarschuwingen laat horen, uiteindelijk in het gelijk gesteld. Of je met dit gelijk blij moet zijn, is overigens een andere zaak.
Op 10 augustus 2010 trekt de Telegraaf aan de bel met het bericht dat korting op de pensioenen wel erg dichtbij komt. Op 13 augustus meldt het FD dat De Nederlandsche Bank (DNB) afkoerst op het korten van pensioenen. In datzelfde FD worden de metaalfondsen PMT en PME als zeer zwak bestempeld, geheel in lijn met wat de NBP al in de Kassa uitzending van november 2009 op basis van harde cijfers beweerde. In een tweetal artikelen op 14 augustus gaat het FD uitgebreider in op de materie. De krant geeft diverse redenen voor het aankomende pensioendrama, maar bestuurlijke incompetentie en slecht beleid worden niet genoemd. In het tweede artikel noemt het FD naast de metaalfondsen ook expliciet het pensioenfonds voor notarissen en PNO Media. Het wanbeleid van dit laatste fonds is al veel eerder door de NBP in de publiciteit gebracht.
Natuurlijk komt deze ellende niet zomaar uit de lucht vallen. De kwaliteit van het toezicht door DNB op ondermeer de pensioenfondsen is al veel langer onderwerp van verhitte discussie, en duidelijk is dat daar zeer veel aan schort. Van een cultuuromslag die bewerkstelligd moet worden door dezelfde ‘leiders’ die jarenlang op hun handen gezeten hebben, valt niets te verwachten. Het FD schrijft over dit probleem op 11 augustus 2001.
De NBP betoogt ook al geruime tijd dat de financiële sector in Nederland te groot voor het land is. In een artikel van 13 augustus gaat Trouw op dit probleem in. Als het mis gaat zijn de risico’s voor de belastingbetaler enorm. Dit hebben we kunnen ervaren bij de miljardensteun die door de Nederlandse Staat verleend is aan ABN AMRO, ING, en SNS Reaal, overigens zonder al te harde voorwaarden te stellen aan het beleid dat tot de rampspoed geleid heeft. Is het overigens niet curieus dat hetzelfde drietal banken er bij de recente stresstests redelijk goed uitkwam? De vraag rijst natuurlijk waarom er staatssteun nodig was, als deze banken hun zaakjes zo goed voor elkaar hadden. Of is het de Nederlandse belastingbetaler die de stresstest redelijk goed doorstaan heeft?
Het ABP verder in de problemen
zaterdag 17 juli 2010De ambtenarenpensioenen bij het ABP zijn in gevaar. Onlangs werd bekend gemaakt dat de dekkingsgraad gezakt was tot 95, ver beneden het vereiste minimum van 105. Natuurlijk werd de lage rente weer eens aangevoerd als de hoofdreden. Het mooie van dit argument is dat de schuldvraag niet gesteld hoeft te worden. Evenmin hoef je dan in te gaan op de zeer matige beleggingsresultaten. Maar zo langzamerhand beseft iedereen dat het ABP ver achterblijft bij andere pensioenfondsen die er een wat verstandiger risicomanagement op na houden. Niettemin heeft het ABP bestuur nog niets geleerd. Kritiek wordt hooghartig weggewuifd, en de bevoogding van de verplichte deelnemers neemt eerder toe dan af. Tijd voor Kees de Lange om er maar weer eens een weblog aan te wijden, onder de titel ‘Het ABP moddert door’.
Het ABP moddert door
zaterdag 17 juli 2010 Kees de Lange
Het ABP, het grootste pensioenfonds van Nederland, komt in steeds grotere problemen. De dekkingsgraad is gezakt naar een miserabele 95, waardoor het fonds niet aan zijn verplichtingen kan voldoen en in principe de uitbetaling van de pensioenen niet langer gegarandeerd is. Dat is op zichzelf niet nieuw, want reeds in 2009 werd het ABP door De Nederlandsche Bank (DNB) gedwongen een herstelplan in te dienen. De bedoeling van een herstelplan is natuurlijk de opgelopen schade te herstellen. Bij het ABP is echter van herstel geen sprake, omdat het fonds steeds dieper in het zelf aangelegde moeras van een middeleeuwse bestuurscultuur en een dubieus financieel beleid belandt.
In november 2009 werden in een programma van Kassa, dat in nauwe samenwerking met de NBP tot stand was gekomen, de herstelplannen van een vijftal bedrijfstakpensioenfondsen doorgerekend. Deze pensioenfondsen worden geacht de belangen van 80% van de verplichte deelnemers te behartigen. Ook het herstelplan van het ABP werd doorgelicht. De resultaten van dit onderzoek logen er niet om. Geen van de onderzochte fondsen zou binnen afzienbare tijd uit de financiële problemen komen, met ernstige gevolgen vooral voor gepensioneerden. Indexatie van pensioenen is immers voor de grote meerderheid van de gepensioneerden voor een lange reeks van jaren uit het zicht geraakt, en de koopkrachtverliezen voor deze kwetsbare groep lopen jaar na jaar op. Bij dit onderzoek behoorde het ABP tot de hekkensluiters. Xander den Uyl, vice-voorzitter, probeerde het publiek tevergeefs gerust te stellen door te roepen dat er niks aan de hand was, dat het ABP het uitstekend deed, en dat de NBP bij de berekeningen (waarvan de resultaten overigens niet bestreden werden) veel te zwarte uitgangspunten gehanteerd zou hebben. Met de kennelijke bedoeling om de kijker een rad voor ogen te draaien, en ongetwijfeld gesouffleerd door het ABP bestuurslid met het dikste bord voor zijn kop, Harry Borghouts, vertelde onze incompetente bestuurder er maar niet bij dat de uitgangspunten voor de berekening die van het herstelplan van het ABP zelf waren.
Nu leven we in juli 2010, en we kunnen helaas alleen maar constateren dat de NBP in haar conclusies nog veel te optimistisch is geweest. Het ABP staat er namelijk nu aanzienlijk slechter voor dan in november 2009, met zo langzamerhand dramatische gevolgen voor alle fondsdeelnemers, maar zeker ook de gepensioneerden. Waar de werkende deelnemers bij de pensioenfondsen de mogelijkheid hebben hun inkomenspositie via CAO onderhandelingen te verdedigen, is dat natuurlijk voor gepensioneerden niet weggelegd. Waar de koopkracht van werkenden in 2009 er nog behoorlijk op vooruit is gegaan, geldt voor gepensioneerden het volstrekte tegendeel. Zij zijn in de afgelopen periode de onmiddellijke slachtoffers geweest van wat het ABP met een mooi woord zijn ‘beleid’ verkiest te noemen. De politiek kijkt hierbij opvallend de andere kant op. Zo gaan we in Nederland met onze ouderen om.
Hoe nu verder? Om te beginnen dienen de deelnemers in het ABP zich te ontdoen van ongewenste bestuurders als Den Uyl en Borghouts, wegens bewezen financiële incompetentie. Dat de dezelfde Den Uyl niet herkozen is in zijn bestuursfunctie bij de ABVA-KABO, zou toch een teken aan de wand voor de FNV moeten zijn. Voorts moet de hele bestuursstructuur grondig op de schop en de exclusieve macht van werkgevers en vakbonden definitief gebroken worden en hun verwerpelijke ‘pensioenakkoord’ bijgezet op de begraafplaats der geschiedenis. In een volwassen samenleving is democratisering en keuzevrijheid zo vanzelfsprekend, dat het een raadsel mag heten waarom zij die zo duidelijk alle risico’s lopen bij de pensioenfondsen niets te zeggen hebben over hun eigen uitgestelde loon.
Het is in feite lachwekkend dat de commissie Scheltema na maanden navelstaren tot de conclusie kwam dat DSB nooit een bankvergunning had moeten krijgen en dat DNB zijn toezichthoudende taak wel erg luchtigjes had opgevat. Zoveel energie gestoken in een bankje waar slechts een paar miljard omging, en waarvan iedereen met enig gezond boerenverstand al tijden wist dat de zaak niet deugde. Zo maar eens een vraagje. Zou het niet beter zijn geweest eens daadwerkelijk toezicht te houden op de pensioensector waar de zoveel grotere financiële problemen buitengewoon ernstige gevolgen hebben voor het merendeel van de Nederlanders die een leven lang verplicht hun premies betalen aan een fonds dat ze nooit gekozen hebben? Zou het geen goed idee zijn als DNB zich eindelijk eens met de belangen van al die gewone Nederlanders ging bemoeien, liever dan met juridische haarkloverijen ons uit te leggen dat zij het ook niet kunnen helpen? Zou een beetje daadkracht eindelijk niet eens een goed idee zijn?
Het woord is helaas aan de politiek, een politiek die zich niets gelegen laat liggen aan ouderen in onze samenleving, een politiek die met de mond belijdt dat Nederland zo snel mogelijk weer eens bestuurd moet worden, maar in werkelijkheid slechts met de eigen partijbelangen en de verdeling van lucratieve baantjes onder de eigen partijleden bezig is. Want dat gaat gewoon door, of we nu een regering hebben of niet. Met zoveel aandacht voor het eigenbelang hoeft het niet te verbazen dat men geen tijd over heeft voor overleg met partijen als SP en PVV waarop zo’n tweeënhalf miljoen burgers gestemd hebben. En dan verbazing veinzen als het vertrouwen in de politiek nog verder daalt dan zelfs de meest cynische toeschouwer vermoed zou hebben. Waarom zou het trouwens voor de hand liggen dat alle functies van enig belang toegeschoven worden aan leden van een paar politieke partijen die slechts ongeveer één procent van alle Nederlanders tot hun leden kunnen rekenen? Zouden er onder de overige 99% geen competente burgers zijn? Met deze treurige houding en een unieke interpretatie van de leus ‘eigen volk eerst’ is de bestuurlijke kwaliteit van Nederland bepaald niet gediend.
Terug naar het ABP. Hoe ver moet de dekkingsgraad zakken, hoe lang moet de indexatie van weerloze gepensioneerden bevroren worden voordat de goed bezoldigde ABP-elite (uiteraard, op uw kosten) beseft dat veranderingen essentieel zijn? Hoe lang accepteren de verplichte deelnemers bij dit kreupelende fonds nog dat hun uitgestelde loon door werkgevers en vakbonden ‘beheerd’ wordt zonder dat ze enige invloed op het resultaat hebben? Hoe lang accepteren ouderen nog de bevoogding die partijen als CDA en PvdA, als slaafse verlengstukken van de vakbonden, hen al meer dan veertig jaar door de strot duwen? Er zijn revoluties om minder begonnen.