Het kabinet verplicht Nederlandse pensioenfondsen om hun dekkingsgraad te berekenen aan de hand van de risicovrije marktrente. De uitkomst van die rekensom bepaalt of pensioenfondsen volgens toezichthouder DNB al dan niet in staat zijn om in de toekomst aan hun verplichtingen te voldoen.

Een pensioenfonds, dat niet goed scoort moet de pensioenen verlagen. Veel grote pensioenfondsen hebben op dit moment niet de vereiste dekkingsgraad en daardoor dreigt voor zo’n 10 miljoen gepensioneerden na 2020 een korting op hun pensioen. Althans: zolang we in Nederland vasthouden aan de huidige rekensystematiek.

Systeem deugt niet
Op deze berekeningssystematiek komt steeds meer kritiek, omdat het theoretische exercities zijn. Ze geven een somber beeld van de Nederlandse pensioenfondsen, maar wie verder kijkt naar de feitelijke rendementsontwikkelingen ziet, dat de totale pensioenreserve de afgelopen jaren stevig is gestegen, mede dank zij het feit dat pensioenfondsen in werkelijkheid zo’n 6 procent rendement maken. Er is volop geld om toekomstige verplichtingen te kunnen nakomen.

Koppeling is niet vol te houden
De koppeling van de dekkingsgraad aan de risicovrije marktrente staat dan ook onder scherpe kritiek, temeer omdat deze marktrente de afgelopen jaren vrijwel tot 0 is gereduceerd, waardoor pensioenfondsen er op papier slecht voorstaan. Dat deze rente zo sterk is gedaald, is toe te schrijven aan het beleid van de Europese Centrale Bank. De ECB heeft de afgelopen jaren op grote schaal overheidsschulden opgekocht. Die worden gefinancierd door het bijdrukken van geld. Zo heeft de ECB alles bij elkaar zo’n 2500 miljard euro geïnvesteerd in staatsschulden. Indirect betalen Nederlandse gepensioneerden daarvan de rekening. Want omdat de rente is gedaald, staan pensioenfondsen er op papier dus slecht voor en kunnen al jarenlang de pensioenen niet worden verhoogd en moeten sommige pensioenen na 2020 mogelijk verlaagd worden.

Gepensioneerden betalen de rekening
Waarom heeft de ECB op grote schaal geld in de economie gepompt? Als officiële reden wordt gegeven, dat de ECB zo de economie probeert te stimuleren door de inflatie naar een niveau van 2% te brengen.
Er is ook een reden, waarover niet hardop wordt gesproken. Door de kunstmatig lage rente, worden landen gematst met een onverantwoord hoge overheidsschuld. Hun lasten blijven enigszins draaglijk, doordat ze vrijwel nauwelijks rente hoeven te betalen. Italië is zo’n land. Het staat aan de rand van een faillissement, maar blijft dankzij vrijwel gratis leningen op de been. De directeur van de Centrale Bank, die dit fel bekritiseerde beleid voert is toevallig ook een Italiaan. De Italiaan vertrekt binnenkort en tegelijk kondigt de ECB aan met dit monetaire financieringsbeleid te zullen stoppen. Maar het kwaad is goeddeels al geschied. Goedbeschouwd draaien Nederlandse gepensioneerden op voor het Italiaanse beleid.

Beleid is mislukt
Belangrijke vraag: heeft dit Europese beleid überhaupt enig positief effect gehad?
Die vraag wordt in De Telegraaf (23 juni 2018) beantwoord: “Nauwelijks. President Mario Draghi wilde de inflatie naar 2% tillen. Een economisch onzinnig doel, dat ook nog eens niet gehaald is......”.
De Telegraaf: “Als je voor 2500 miljard euro geld bijdrukt om de inflatie van 0 naar 1% te tillen, mag je wel spreken van een totaal mislukt beleid. Er is met kanonnen geschoten en er is net één mug geraakt”.

Negatieve gevolgen
De bijverschijnselen daarentegen zijn desastreus.

De gevolgen nog eens op een rij:

  • de lage rente is een van de redenen dat de pensioenen al jaren niet verhoogd zijn, waardoor grote groepen pensioendeelnemers (jong en oud) een koopkrachtachterstand van 15% hebben opgelopen.
  • voor miljoenen pensioendeelnemers dreigen na 2020 kortingen op hun pensioen.
  • de lage rente heeft voor nieuwe bubbels gezorgd, zoals op de woningmarkt waar prijzen tot immense hoogte zijn gestegen met als gevolg dat starters nauwelijks nog tot de woningmarkt kunnen toetreden. Daarvan zijn jongeren de dupe.
  • door de lage rente is elke impuls verdwenen om schulden af te lossen. Daardoor zijn sommige staatsschulden tot onwaarschijnlijke proporties gestegen, rampzalig bij een nieuwe economische inzinking.
  • en bovenal: met dit beleid heeft de ECB alle instrumenten verspeeld om bij een volgende economische crisis goed stimuleringsbeleid te kunnen voeren.
Verander het systeem
Vakbeweging en sommige politieke partijen zien hierin een reden om de systematiek, waarmee de dekkingsgraad van Nederlandse pensioenfondsen wordt berekend, drastisch te wijzigen. Koppel dat systeem los van de risicovrije rekenrente en kijk naar de werkelijke rendementen van pensioenfondsen, luidt hun pleidooi. Dan ontstaat er meteen een ander, minder somber beeld.

Dubbele agenda
Minister Koolmees wil er niet aan: hij houdt vast aan de strenge Nederlandse pensioenregels, waarmee hij kunstmatig een somber beeld creëert en daarmee draait hij de Nederlandse pensioendeelnemers dus een rad voor de ogen. De reden voor deze halsstarrigheid? Het kabinet wil koste wat kost een ander pensioenstelsel met meer mogelijkheden voor verzekeringsmaatschappijen om te verdienen aan het aanvullend pensioen. Zoals de ECB-directeur over de rug van gepensioneerden werkte met een dubbele agenda, doet minister Koolmees dat ook.