Joop van Vliet
(update 12 augustus 2012 van een eerder artikel in Pensioenbelangen)

Wie wil weten hoe de politiek er op dit moment voorstaat, komt vaak terecht bij peil.nl van Maurice de Hond. Om- en bestreden, vooral door collega’s, die zijn methode en de steekproefselectie afkeuren, maar omgekeerd geldt hetzelfde. Het probleem zit echter minder in de bureaus dan in de ‘zwevende’ kiezers die om de dag (of om het uur) van mening veranderen en pas in het stemhokje tot bezinning komen om zich de andere dag, bij het lezen van de uitslagen voor de kop te slaan. Een tweede probleem zit bij de media die de uitslagen interpreteren en daarbij, meestal niet gehinderd door veel kennis van statistiek, niet beseffen dat een marge van 1 procent in zetels gemeten al snel drie Kamerleden verschil oplevert. Daarbij komt verder nog dat wij een ingewikkeld systeem van restzetels hebben, waardoor vaak pas dagen na de verkiezingen een of twee aspirant-Kamerleden ‘hangen’. De cijfers die u hier ziet zijn van Peil, maar dat komt alleen maar omdat die op het moment van sluiting de jongst beschikbare gegevens waren.

Het lente-akkoord (Kunduzakkoord) = de gelegenheidscombinatie van VVD+CDA+D66+GL+CU

Paars plus = VVD+PvdA+D66+GL

Nieuw Paars = SP+VVD+D66+PvdA

Links = SP+PvdA+GL+D66

Midden = VVD+PvdA+CDA

Rechts = VVD+PVV+CDA (ofwel de oude gedoog-coalitie)

Uit de omschrijvingen blijkt al (Peil vermijdt dat slim) dat de links-rechtsverdeling nog maar weinig voorstelt. wie de verkiezingsprogramma’s leest, merkt bijvoorbeeld dat op veel punten de ‘rechtse’ PVV en de ‘linkse’ SP hetzelfde denken met als grote verschil de opstelling t.o.v. het allochtone deel van de bevolking.(vooral moslims)

Koffiedik kijken – vervolg
We zitten nog een maand voor de verkiezingen. In de week van 5 tot 12 augustus boekte de SP maar liefst 3 virtuele zetels winst, maar ‘links’ ging maar één zeteltje vooruit omdat de PvdA er twee moest inleveren en nu ten opzichte van de verkiezingen in 2010 gehalveerd is. Ook de PVV moest weer een zetel inleveren en lijdt nu een verlies van 7 zetels op de verkiezingsresultaten van 2010. De beide nieuwkomers 50PLUS en De PiratenPartij lijken vrijwel zeker van 1 zetel ieder te zijn en ook de zetelwinst van de Partij voor de Dieren van 2 naar 3 zetels lijkt bijna binnen. Bij Groen Links lijkt de stekker er nu wel definitief uitgetrokken te zijn, van de 10 zetels in de huidige Tweede Kamer blijven er nog maar 4 over. Links is ongeveer gelijk gebleven maar het zwaartepunt is wel verder naar links verschoven. Opmerkelijk is de opkomst van de kleine christelijke partijen, waarbij de relatief forse groei van de ChristenUnie niet ten koste van de strenge SGP ging, want die maakt ook nog 1 zetel winst en heeft blijkbaar nauwelijks last van haar ‘antifeministische’ en volgens sommigen zelfs ‘vrouwonvriendelijke’ opstelling.

Mijn een maand eerder geuite veronderstelling dat het regeren de VVD drie tot zes zetels zou gaan kosten, zal vermoedelijk niet uitkomen. En het liberale front is zelfs versterkt door de winst van D66. Steeds duidelijker wordt dat de hardste klappen vallen bij het min of meer seculaire midden, waartoe ik ook het CDA reken. In hoeverre de schandalen in de RK-kerk op de teruggang van het CDA mede van invloed waren, is niet te bepalen maar deze hebben zeker meegespeeld. De teruggang van de PVV is ook goed verklaarbaar. enerzijds is er concurrentie van de SP, maar die is er tot nu toe goed in geslaagd om ernstige fouten te vermijden en blijft overkomen als een hechte partij met weinig interne conflicten. Dat is de PVV niet gelukt. Er is intern nogal het nodige gebeurd en vooral ook naar buiten gebracht, terwijl PVV-leider Wilders wordt afgerekend op de te provocerende uitspraken, die hij graag doet maar steeds minder worden gewaardeerd door potentiële stemmers.

De Hond versus IPSOS

Tot dusver heb ik mij beperkt tot de ‘prognoses’ van Maurice de Hond, maar vergelijking met de op sommige plaatsen toch wel afwijkende resultaten van Ipsos is interessant genoeg om te doen.

Over het algemeen zijn de verschillen bescheiden behalve voor de twee linkse partijen die, hoewel gelijke idealen predikend, verschillen in mening hoe die doelen moeten worden nagestreefd. Bij Peil wint de activistische SP veel meer dan bij IPSOS en gaat dat vooral ten koste van de gezapiger PvdA, die bij Peil 50 procent van haar 2010 zetels kwijt raakt en bij IPSOS maar 25%
De vraag is natuurlijk of die ‘gezapigheid’ van de PvdA straks wel of niet doorklinkt in de uiteindelijke verkiezingsuitslag.

Belangrijker dan de verschillen zijn echter de overeenkomsten. Vooral de ex-regeringspartijen en gedoogpartijen lijden verlies. Het jeugdige imago van Mark Rutte blijkt meer dan voldoende om de afstraffing te ontlopen die coalitiegenoten wél kregen.

In hoeverre beide onderzoekinstelling er in slagen de nieuwe lichting stemgerechtigden te bereiken is ook nog een vraag van betekenis. Met andere woorden, wordt de mening van die jongeren wel naar behoren gepeild?

Keuzeprobleem voor jongeren

Teleurgestelde ouderen die wat anders willen kunnen nog uitwijken naar bijvoorbeeld 50PLUS dat echter al minstens één prominent zag verdwijnen. Maar wat moeten die nieuwe jongeren? Via G500 kom je via een omweg toch bij de gevestigde orde terecht. En PiratenPartij riekt wel erg naar de brugklas en Johnny Depp.

Uit gesprekken met – maar vooral ook uit reacties in de media van – jongeren kreeg ik de indruk dat vooral de nieuwe lichting stemmers actie wil. Ze zijn bezorgd over hun toekomst. Ze willen meer aandacht voor en vooral ook beter onderwijs en sommigen maken zich nu al druk over het pensioen dat ze over 50 jaar of zo hopen te krijgen.
Ze zijn niet uitgekeken op de gevestigde partijen maar ze hebben er geen eens oog voor. Nieuwe partijen en daartoe rekenen ze niet alleen De PiratenPartij of de SP, maar ook de ChristenUnie, zijn nog niet besmet en men verwacht er iets van. D66 heeft dat jeugdige imago nog een klein beetje maar is het wel rap aan het verliezen en vooral Alexander Pechtold heeft hen ook teleurgesteld als debater.

Conclusie

Zoals gesteld zal de echte uitslag ons vrijwel zeker weer sterk verrassen. Ik denk dat de SP nipt zal zegevieren over de VVD. Aan de versnippering komt geen einde en er komen zeker 11 en misschien wel 12 partijen in de kamer. De PvdA wordt de grootste verliezer, maar PVV, Groen Links en het CDA krijgen ook flinke klappen te verwerken. SP en D66 winnen zeker. Van kleine of nieuwe partijen valt – althans niet met enige zekerheid – weinig anders te vertellen dat onvrede met het establishment meestal tot versplintering leidt en dus winst voor kleine partijen kan betekenen.
Zoals het zich laat aanzien is er straks zowel een drie- als een vierpartijen Paars kabinet mogelijk. Als het paars wordt lijkt een driepartijenkabinet echter weinig haalbaar, want de VVD zal een ‘linkse’ meerderheid van SP en PvdA niet echt willen (als de SP dat al wil) . Maar de SP ziet natuurlijk ook weinig in een gezamenlijk liberaal blok van VVD en D66, al zal D66 wat minder moeite hebben met het spelen van de derde viool dan de PvdA.
Niets is dus zeker behalve dat het weer een lange formatie wordt en dat ouderen via dalende pensioenen en stijgende zorgkosten het nog moeilijker gaan krijgen dan ze het nu al hebben.

Gaat u, ondanks alle somberheid, toch maar stemmen. Anders wordt het er voor ons ouderen nog slechter op.